Çiyayê Nemrûdê

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Çiyayê Nemrûdê

Çiyayê Nemrûdê (bi tirkîNemrut Dağı, bi ermenî: նեմրութ) çiyayekî li parêzgeha Adiyemanê li başûr rojhelatê Anatoliyayê ye. Ew 76 km li bakur rojavaya Semsûrê nêzî Kolîkê ye. Ew çiyayê di rêza çiyayê Torosê de ye û bilindahiya wî 2.150 m ye.

Li ser tapika wî parêzgeh û gora keyên Komegene hêne. Ew ji aliyê keyê Komegene Antiochos I (6936 b.z.) û bavê wî Mithradates I ve (10969 b.z.) hatî bû çêkirin. Ew ji bo wek nîşana aşitiya êzidokên yewnan û persan hatî bû avakirin. Antiochos ji pê li textê rûnişt re navlêka Theos (yewnanî: xwedê) li xwe kir.

Ew demeke dirêj bîr bûbû û di 1881'an de ji aliyê endazeyarekî alman Karl Sester ve hatî bû dîtîn. Kolînên wê yên arkeolojîk heta 1953'an dewam kirî bû.

Di 1987'an de UNESCO ew têxiste Kelepora Cîhanê.

Li bilindahiya parêzgerê 50 m û firahiye wê 150 m ye. Li ser çiyayê Nemrûdê sê banokeyan rojhelat, rojava û bakur hene [1]. Li rojava peykerên mezin û rolyef hene.

Banokeya Bakur[biguherîne]

Banokeya bakur cihê ku serdanên parêzgehê lê kom dibûn.

Banokeya rojava[biguherîne]

Li banokeya rojava pênc peykerên runiştî yên bi bilindahiya 9 m hene. Ew banoke cihiye herî pîroza parêzgehê bû. Peykerên wir û bi rojhelat ve yek hev in, lê karkeriyên wan hîn pir in. Li wir peykerên Antiochos I û êzidok Tîke; Zeus û Ahura Mazda; Apollon, Mithras, Helios û Hermes; Herakles, Artagnes û Ares hene.

Banokeya rojhelat[biguherîne]

Li vê banokê pênc peykerên êzidokan hene. Ewna ji çepê de berve rastê bi navê xwe yên yewnanî û farsî wiha ne:

Çavkanî[biguherîne]

Girêdanên derve[biguherîne]


37°58′54″Bk 38°44′28″Rh / 37.98167°Bk 38.74111°Rh / 37.98167; 38.74111