Şemzînan

Ji Wîkîpediya

Şemzînan (bi tirkî, Şemdinli) yêk ji navçeyên Hekarî ye. Nawê navenda bajêr Nawşare.

Ew herême bi navêt Şemzîna, Şemdînlî û Şemdîna jî yê hatîye gotin û baskirin lê belê navê wêderê li ’eslê da Şemsdîna ye. Kurd herweto carcar dibêjne wê navçê Navçîya û dibêjne bajêrê wê Navşar.

Tewawî kitêbêt berê Şemzînan bi navi Şemsdîna, yêt naskirine, bo nimune li kitêba Mîr Şerefxanê Bitlîsî, Şerefname, yan li kitêba W. A. Wigram ”The cradle of mankind, life in eastern Kurdistan”. Nimûneyek dî, xirîteya Şemsdîna ye, ku ingilîsiya li duwahiya sedsalêt 19-ê zaîynî yê çêkiri û navê Şemsdîna yê bikar înaye.

Şêx Ubeydulayê Nehrîyê, yê navdar, li dîwana helbestêt xwe da bi farsî yê nîvîsî:

Ism ”Şemsedîn” der esl nehad     Şod bi “Şemzîn“ mosteşar bêyinûl’ebad
Hest “Şemsedîn“ nami naĥîyêh     Ĥeq bidared ez mezalim naĥîyêh

Yanî navê wê navçê li ’eslê xweda Şemsedîn danabûn lê belê nav xelkê bi Şemzîna dihête gotin û bi wi navî navûdeng yê bûye.

Hem Nikitin û hem jî Minorsky navê Şemdînan yê bikar anîne.

Vasili Nikitin (Basile Petrovich Nikitine) li kitêba xweda, bi nave Kurd û Kurdistan, (wergêrê farsî, Mihemed Qazî) yê nivîsî, ku damezrênerê binemala Begzada (Beyzadêt Hekarî, Amêdîyê, Kilîsê, Şemzîna û Tergewerê) mêrek bûye bi navê Mîr Şemsedîn, ku Şemsdîna bi navê wi Mîr Şemsedîni yê hatîye navkirin.

Ewê binemalê, yanî Beyzada, heta dewrê Şêx Ubeydula li Şemsdîna hukum dikirin. Dewrê Şêx Ubeydula li sala 1870-ê zayînî qawet kete destê Seyîdêt Nehrîyê .

Nehrî heta sala 1930-ê zayînî navenda Şemsdîna bûye, ku paşi hingî Navşar binavê Şemzîna (Şemdînlî) yê bûye navenda Şemsdîna.

Li Şemsdîna çar (4) ’eşîr dijîn: Beyzade (li gel Bayî û Mela Bemboyî), Herkî, Gerdî û Zerza. Dewrê mîretîyê sê binamalêt Beyzada (Musabegî, Bênturî û Şêxanî) her salê yêk dibû mîr. Mîri desteyek çekdarêt taybetî hebûye, ku digotnê Xunxor.