Arxîpela Malay

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Arxîpela Malay li dinê

Arxîpela Malay, an jî Arxipela Endonezya, arxîpeleke nevbara başûrê rojhelata Asya û Aûstralya de ye. Ew Okyanûsa Hindê û Okyanûsa Mezin li hev vediqetîne. Bi 200.000 giravan ew arxîpela herî mezin a dinê ye. Li ser wan giravan Endonezya, Filîpîn, Sîngapûr, Brûney, Malezya bi navçeya Sarawak û Sabah Labuan ve, Tîmora Rojhelat, Papûa Gîneya Nû heye. Lê, gorî hinan Papûa Gîneya Nû li ser Asya ne li ser parzemîna Aûstralya tê hejmartin.

Ji bo ew arxîpela gelek mezin e û gelek komgirav li ser hene, hin giravên nav hev de kom bûn mirov dikane yek bi yek arxîpelan cihê bihasî ne. Wek:

Bi tunî du milyon km² rûerdê arşîpelê ye û li ser dor 300 milyon kes dijî ye. Giravên herî mezin ên li arxîpelê Gîneya Nû (hundirîna gumanbara), Brûney û Sumatra ne. Girava herî pir kes li dijî Java ye.

Li ser arxîpelê hin êtûnên çalak hene. Çîyayê herî mezin ê li ser arxîpelê bi 4.101 m çîyayê Kinabalu ye, li Sabahê (an jî Puncak Jaya li Papua bi 4.884 m, ku Gîneya Nû hundira ye).

Ji bo arxîpelê li dor ekvatora siruştê li wir tropîkal e.

Arxîpelê bi piranî epê dem bin dagirkirina Holandê de bû.