Ebû Hanîfe Dînewerî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Ebû Hanîfe Dînewerî
Navê rastî Ebû Hanîfe Ehmed bin Dawid el-Dînewerî

أبو حنيفة أحمد بن داود الدِينَوَرِي

Bernavk Dînewerî
Roja jidayikbûnê 820
Kirmaşan

Rojhilata Kurdistanê

Roja mirinê 24 Tîrmeh 895
Dînewer

Rojhilata Kurdistanê

Hemwelatî  Kurdistan
Eslê xwe Kurd
Dîn Îslam
Destûrname Mihemed Pêxember, Kindî, Qur'an, Xwarezmî û Cabir ibn Heyan
Pîşe Dîroknas, alim, helbestvan, astronom, erdnîgarî, botanîk, Matematîkzan û lajwerd

Ebû Hanîfe Dînewerî an jî bitenê Dînewerî (z. 820 Kirmaşan - m. 24'ê Tîrmehê 895 Dînewer) Ew Dîroknas, helbestvan, astronom, erdnîgarî, matematîkzan, botanîkzan û lajwerdekî Kurd bû[1]

Wî di Serdema zêrîn a Îslamê de gelek pirtûk li ser zanist û dîrokê nivîsandiye. Dînewerî bûye ji zanistê yekemîn ku li ser mezinên kurdan lêkolîn kiriye û pirtûkeke bi navê "Ensab el-Ekrad" (Mezinên Kurdan) jî nîvîsandiye.[2][3]

Dînewerî li ser dîn jî gelekî alim bû, Wî li ser Quranê jî gelek pirtûk nîvîsandiye û tefsîr kirîye. Her waha Dînewerî di dîrokê de di nav Kurdan de derketîye zanîst û fîlozofê herî mezin e.[4][5]

Dînewerî hevotina xweya astronomî, matematîk û mekanîkê li bajarê Îsfehanê girtiye, hevotina xweya fîlolojî û helbestiyê ji li bajarê Besreyê girtiye. Ew bernavê xwe cihê ku lê ji dayîkbûye ji Herêma Dînewerê digre.[6]

Pirtûka wî a herî bi nav û deng "Kitab el-Nebat" (Pirtûka Giha) ye[7].

Hin berhemên wî[biguherîne]

Berhemên li ser Zanista Matematîk û Xwezayiyê

  • Kitâb el-Cebr we'l-mukâbele ("Pirtûka Cebîrê")
  • Kitâb el-Nebât ("Pirtûka Giha")
  • Kitâb el-Kusûf ("Girtina Berê Rojê")
  • Kîtab el-redd ela reşad el-îsfexanî ("Pirtûka Astronomiyê")
  • Kitâb el-Hisâb ("Pirtûka Aritmetikê")
  • Kitâb'ül-Bahsi fî Hisâb il-Hind (Analiza Aritmatika Hindistanê")
  • Kitâb'ül-Cem ve't-Tefrîk ("Pirtûka Aritmetikê")
  • Kitâb'ül-qible we'z-Zewâl ("Astronomî")
  • Kitâb'ül-Envâ ("Rewşa Hewayê")
  • İslâh'ul-Mantık ("Islahbûna Vacê")

Berhemên Li Ser Zanista Civakî

  • Ensâb el-Ekrâd ("Mezinên Kurdan")
  • Ahbâr'üt-Tivâl ("Tevahîya Dîrokê")
  • Kitâb el-Kebîr ("Di Dîrokêde Pirtûga Mezin")
  • Kitâb el-Fusâha ("Pirtûga Retorikê")
  • Kitâb'ül-Büldân ("Pirtûga Erdnîgarî")
  • Kitâb eş-Şîr we'ş-Şu'arâ ("Pirtûga Helbest û Helbestvanan").

Çavkanî[biguherîne]