Ekvator
Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Ekvator an jî hevêrka ekvatorê hevêrkakê xiyaliya dor dinê re di hurd cemsaran heman dûriyê de dizivirî ye. Ew dinê bi Nîvkada Başûr û Nîvkada Bakur dike du paran. Ekvator hêlîpana (paralel) 0° ye û gorî dirêjahiya xwe ya herî mezin e. Dirêjahiya hevêrka ekvadorê 40,075.0 km e
Roj salê du caran di ser ekvator de di ekînoksa biharê û ekînoksa payizê de derbaz dibe. Di wa rojnan de li ser ekvator tirêjên roj bi 90° têne dinê.
Derên ekvator derbaz dibe bi gelemperî okyanûs in. Ji bo dor ekvator tirêjên roj qiraçên tîk, an jî nezika tîk heldigirin siruştê germa û siruşta ekvatorî tê gotin.
Welatên ekvatorî[biguherîne]
Ekvator li wan 13 welatan re derbaz dibe:
- Sao Tome û Prînsîpe
- Gabon
- Komara Kongo
- Komara Kongoya Demokratîk
- Uganda
- Kenya
- Somalî
- Maldîv
- Endonezya
- Kirîbatî
- Ekuador
- Kolombiya
- Brazîl
Çi qas navê Gînêya Ekuatoriyal (Gînêya Rojbendî) de ekvator derbaz be jî ekvator di wê welatê re derbaz na be.
