Ekvator

Ekvator wiha derbaz dibe

Ekvator an jî hevêrka ekvatorê hevêrkakê xiyaliya dor dinê re di hurd cemsaran heman dûriyê de dizivirî ye. Ew dinê bi Nîvkada Başûr û Nîvkada Bakur dike du paran. Ekvator hêlîpana (paralel) 0° ye û gorî dirêjahiya xwe ya herî mezin e. Dirêjahiya hevêrka ekvadorê 40,075.0 km e

Roj salê du caran di ser ekvator de di ekînoksa biharê û ekînoksa payizê de derbaz dibe. Di wa rojnan de li ser ekvator tirêjên roj bi 90° têne dinê.

Derên ekvator derbaz dibe bi gelemperî okyanûs in. Ji bo dor ekvator tirêjên roj qiraçên tîk, an jî nezika tîk heldigirin siruştê germa û siruşta ekvatorî tê gotin.

Welatên ekvatorî

Ev lewhe li ser ekvatorê ye, li Kenyayê (Afrîka)

Ekvator li wan 13 welatan re derbaz dibe:

• Sao Tome û Prînsîpe
• Gabon
• Komara Kongo
• Komara Kongoya Demokratîk
• Uganda
• Kenya
• Somalî
• Maldîv
• Endonezya
• Kirîbatî
• Ekuador
• Kolombiya
• Brazîl

Çi qas navê Gînêya Ekuatoriyal (Gînêya Rojbendî) de ekvator derbaz be jî ekvator di wê welatê re derbaz na be.