Meletî (parêzgeh)

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Meledî (parêzgeh) hate beralîkirin)
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Parêzgeha Meletiyê
Malatya
Koda parêzgehê: 44
Malatya in Turkey.svg
Nexşeya navçeyan
776px-Malatya districts ku.PNG
Kargêrî
Welat Bakurê Kurdistanê
Dûgel Tirkiye
Serbajar Meletî
Demografî û erdnîgarî
Gelhe (2009) 736.884 kes
Rûerd 12.313 km2
Berbelavî 59,8 kes/km2
Binebeş
Hejmara navçeyan 14 navçe
Hejmara bajarokan 54 bajarok
Hejmara gundan 496 gund
Agahiyên din
Dem UTC+2
Koda telefonê (+90) 422

Meletî yan jî Meledî (bi tirkî, Malatya) parêzgeheke Bakûrê Kurdistanê ye ku niha dikeve Komara Tirkiyeyê. Serbajarê parêzgehê Meledî ye.

Nav[biguherîne]

Meleti bı teabletê xuveliyamılêda bı nave (Melita) tê diyarkırın teabletê hitita de bı navê maldia tet bı navkırın melid bı hititi mehneya hıgivi bı tat karanin ango dıbe nave bı hingivini tate diyarkırın coğrafanasê bı çaxakev Strabon bı temami ne dıt nişandan jı dı bigıradayina 10 begiyên wexta komangane nave kurd dı zanın kıraliyeta nemrut ve gırıdayi dıke.

Dîrok[biguherîne]

Te zanin ku bı niziki 5000 hezar sale ku kurd dı meletiye hukum dıkıt kıraliyeta kevnar a komangane (nemrut) bı naw gelde de bı nave ne-mır angi na mırıt ebedi an jı ilahi ta qebulkırın hukum kırıyiyê heri kevın tetê dest nişankırın Kralê asur Sanherib (p.z. 705-p.z. 681)lê meletiyê hukumdar biye p.z sedsala 4. de kralê mekedon aleksendır ev bajar vegırti ji bi pıştre rêzê ve med farıs rum bizans u selçuqiya deste ser kırıye her çıkas hukumdar gohartın biye ji gel çanda u ola xwe hunda nekiriye dönema osmaniya sultanê zulumkar ê bı nave yavuz sultan selim kurdın elewi qetilkıriye le heman mınteqê kurdın elevi u hewvelatiyên ne musurman nav xweda xwedi derketi veşartiye parastiye eşira heri mezın a lı meletiyê dırêjan te zanin wexta osmaniyade xwasteka asimilekırına dırêjan de çen eşirên turkuman bı hatiye cıhkırın lê heman eşir kurd bine çanda tırk bı ber kurde hunda biye dırêjan kırşehir konya haymana polatlı veji iskan hatibi kırınjı çogu koçerbun bı serhev hatin u nıha çend qeza u derveyê meletiye semsur sêvas u teybeti lı meletiyê dıjın manaya navê heman eşiretê dı-rê-jan DI ango duvıgê kırın pêkanin çıkırın têt bı karanin RÊ manaya sıkak kolan cahde ango rê hatiye gotın a dawiji JAN ku manaya wê kul dert xem çiik tê bı karanin ango daku herkes bı zanit bı tirki DI(yapma eki ) RÊ (yol)JAN (dert)anlamındadır ango rê dıçe dert gırıt (yol gider dert )(alır )mana wê ewe nawê eşire ê tê zanin rodi bu pişti ku kanunên iskanın ê osmanliya bı nave dırêjan hate bı naskırın hejmara van niziki 800,000 kesiye.

Cografya[biguherîne]

Meleti le roj hılatê kurdıstanê bı cıh buye rojava Eleziz (98 km) Amed (251 km) bakur Semsur (185 km) rojhılat Mereş (219 km) başur Sêwas (245 km) u Ezırcan (363 km) ve hatiye durpêçkırın.

Hejmar[biguherîne]

Salên 1927 ve hejmar dı be. li wi bajari nufusa heri dawi bı sala 2010 de 736.530 kes hatiye hejmartin.

Ekonomî û aborî[biguherîne]

Lı meletiyê ekonomi asteki heri başdeye serida ZERZELE çandın peşketiye meleti qeysiya navdare 100 da 80 hevcedariya qeysiya jı meleti bersıv dıke.

Senayî û pîşesazî[biguherîne]

Lı bajar 2 senayiyên organize heye kargehen qeysiya le sanayêda cıheki balkêş dı gırit.

Gehiştin[biguherîne]

Bajêr balafırgehık heye bı salên dawide riyên hêsın u qir (asfalt) heri asteki jorve durpeçbiye.

Xwendevanî[biguherîne]

Meleti xandevane xweve gor welat asta navindeye zaningehek wiji heye medreseyên baş ji bı vır cih bune.


Çavkanî[biguherîne]

  • Harita Umum Müdürlügü 1:800,000 (1934).
  • "Köylerimizin adlari" (1928).
  • Vital Cuinet (1891/2001). "La Turquie d'Asie".
  • Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2000/2001). Kurdistan - Dabeşî Kargêrî Terrîtorî 1927-1997.
  • Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2001). Kurdistan - Rûpêw û jimarey danîştuwan.