Nîtrojen

Ji Wîkîpediya

Şeklê wê
Bi tevayî
Nav	Nîtrojen
Navên din	Azot bi latînî: Nitrogenium
Direfş	7N
Îzotop
Îzotop Li cîhanê t1/2 Çalakîya atomî Enerjîyê xerabûnê MeV Elementî nuh piştî xerabûnê 13N {syn.} 9,965 min ε 2,220 13C 14N 99,634 % makin 15N 0,366 % makin 16N {syn.} 7,13 s β- 10,419 16O
Sincî
Kabikê molî	22,42 · 10-3
Tîrbûn	1,2506
Rewşa di germiya odê de	gazî
Xala helînê	63,14 K (−210,01 °C)
Xala kelînê	77,35 K (−195,80 °C)
Oksîdên xwe	N2O, NO, N2O3, NO2, N2O5
Nîşanên xeterê
xeterên Nîtrojenê tune ne

Nîtrojen an azot elementek e. Direfşê Nîtrojênê N e, yek caran jî ₇N tê bikaranîn. Nîtrojen di cîhanê da molekular e, yanî N₂ e.

[biguherîne] Dîrok

Carl Wilhelm Scheele di salê 1771 da têderxist ku ba ji Nîtrojenê ye jî. Carê yekemîn di salê 1774 da Ammonîak ji Joseph Priestley hate çêkirin.

[biguherîne] Hebûn

Di sedsala 19'an da zanyar dizanîn, ku her şînayî ji nîtrojenê ne. Nîtrojen elementekî hêja ji protêînan, protêîdan û DNA ye. Ji ber ku wê jî her ensymek ji nîtrojenê ye.

[biguherîne] Nîtrojen ji şînayîyan ra

78 % ji bê nîtrojenê molekular e. Şînayî nîtrojenê bi rêkê bê nikanin bikarwînin. Ew nîtrojenê bi rêkê Ammonîyûmê ya Nîtratê dibin. Nîtrojen ji mezinbûnê wan ra girîng e. Eger di şînayîyekê da pir hindik nîtrojen hebe, çilên wê zû zer dibin û dikevin. Hên jî çîçekên xwe dipeqin. Eger zêde nîtrojen ji şînayîyan ra hebe, çilên xwe reş-keskekî dibin, çîçekên xwe pir dereng dipeqin û ew şînayîya zû dikare nexaş bibe.