Purîzm

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn

Purîzm (ji latînî purus bi wateya "saf, xwerû, paqij") an paqijkirina zimanî an jî xwerûkirina zimanî, ji jibartina regezên (peyv, îdiyom û hwd) biyanî li zimanan re tê gotin. Pêvajoyên purîstî li gelek welatan niha jî tên domandin.

Purîzm li Kurdistanê[biguherîne]

Kurdolog Emîr Hesenpûr di konteksta pêşveçûyîna zimanê kurdî de li ser du-sê dilxwaz û tevgerên dîrokî li Kurdistanê disekine. Gorî wî yek ji wanan Elî Teremaxî ye. Ji ber ku Elî Teremaxî di Serfa Kurmancî de peyvên erebî yên termînolojiya rêzimanî bi yên kurmancî ve guherandiye (erebî: ism kiriye kurdî "nav"; erebî: nida kiriye kurdî "gazkirin" û hwd.)[1]. Di sedsala 19' û 20e'mîn de hinek helbestvan û zanyarên kurd (C. Bedirxan, Hecî Qadirê Koyî û hwd.) dixwastin zimanê kurdî ji jêgirtên erebî, farsî û tirkî paqij bikin, belê mirov nikare van hewlan rasterast bi "pûrîzm"ê binav bike, ji ber ku parastina ziman û sentez kirina zimanê edebî (wêjeyî) ji zarav û binzaravayên kurdî, ji bo van kesan giringtir bû.

Purîzm li Tirkiyeyê[biguherîne]

Li Tirkiyeyê, damezrekek bi navê Türk Dil Kurumu heye, ya ku zimanê tirkî ji jêgirtinan paqij dike û jêgirtiyên di zimanê tirkî de bi neologîzman (nûbêjan) ve, yên ku ji ferhengoka zimanên tirkî tên çêkirin, diguherîne.

Di warê zimanê kurdî de ji xeynî Înstîtuta kurdî ya Stenbolê tu saziya fermî tune ye, ya ku bala xwe dide ziman û pêşveçûyîna wî.

Çavkanî[biguherîne]

Girêdayinê Derve[biguherîne]