Qereyazî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Qeza hate beralîkirin)
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Navçeya Qereyaziyê
Karayazı
Navçe
Welat Bakurê Kurdistanê
Dûgel Tirkiye
Parêzgeh Erzîrom (parêzgeh)
Serbajar Qereyazî
Qeymeqam Ahmet Gencer

Hejmara nahiyan 3 nahiye
Hejmara bajarokan 1 bajarok
Hejmara gundan 70 gund

Gelhe (2011) 32.664[1] kes
Rûerd 2.372 km2
Berbelavî 14,2 kes/km2
Bajarê navendî
Koordînat 39°42′5″Bk 42°8′35″Rh / 39.70139°Bk 42.14306°Rh / 39.70139; 42.14306
Gelhe (2011) 4.784 kes
Bilindayî 2.280 m
Koda postayê 25830
Koda telefonê (+90) 442
Nexşeya cihan Tirkiye
Qereyazî (Tirkiye)
Qereyazî

Bêraqdar an Qereyazî an jî Qeza (bi tirkîKarayazı) navçeyêke Erziromê ye. Xelkê herêmî Qeza dibêje.

Erdnîgarî[biguherîne]

Navçeyek li Başur - Rojhelatê Erzîromê ye. Qereyazî gelekî bilind e û deşt û zozan li Qereyaziyê kem in. Çiya Gewrk (2.900 m) li başûrê Qereyaziyê e.

Dîrok[biguherîne]

Qereyazî li welate Serhedê herêmeke dirokî ye. Darazê Urartu, Med, Pers, Bîzans, Ermenî, Ereb, Selçûqî, Osmanî û Rusa li ser derbaz bûye. Li nêzikî gundê Beyro mixareya Cunî nişan dide ku Tirkên Oxiz (Oğuz) demeki kin lê mane. Li dema Osmanîliye da nave Qereyazî bi serhildanan hatiye bîhîstin. Li ser şerê gundê Hespreş (bi tirkîÜzengili) klamên dengbêja hene.

Li herême eşirên Zirkan, Cemaldînî, Banoki Dimilî, Berazî û Sipkan pir in. Eşîrên Qereyaziyê demekî li ser navê Zirkî/Zirkan Konfedere bûne. Piranîya wan cejna dikin ku eslê xwe Zirkî ne. Axaye Zirikan Keremê Qolaxasî ji herêma Goksiyê, dema tehcire Ermeniyan de bi hengên Hamidiyên be parastina herême kirîye û paşe bi axayên hesenan be, di serhildana hesenan de hatîye şehîdkirin. Navê Qereyaziyê yek ji bi nave Rêbiraya te zanin. Demeki je re gotine "Rêbira Bajer". Serhildana Elîcan jî li herêma Qereyaziyê û Dûtaxê tekîyaye. Li herême gelekî mezel û vexuyên Ermenîyanen din hene. Tê zanîn ku li herême pêşiya sed salan gelekî Ermenî jî dijîyan. Piştî koçkirina Ermeniyan zehf eşîrên Kurdan, ên ji Çewlîgê û Qersê hatine Qereyaziyê û di şûna Ermeniyan de bi war bûne.

Demografî[biguherîne]

Serjimarê navçeyê niha nêzî 34.000 e, ji wan qasî 5 .000 kes li bajerê Qereyaziyê dijî. Gelê herême hemû Kurd in û bi Zaravayê Kurmancî qise dikin.

Kurdên herême hemû Misilmanê Sunnî ne, têne di gundê Gazbêlê de 5-6 malbatên Kurdên Elewî ango Zerdeştîtî hene.

Aborî[biguherîne]

Gelê herême bi zêdeyî Cotkarin, belê xwedîkirina pez û devar jî xwedî cîhekî girînge li herême. Berkêşana hingiv li Qereyaziyê heye. Hingivê Qereyaziyê li Kurdistan û Tirkiyeyê bi nav û deng e.

Çand û huner[biguherîne]

Ji Qereyaziyê gelek dengbêj derketine. Evdalê Zeynikê, Bedrane Reso, Şakiro, Mihemedê Canşa ji wana çend havin. Evdalê Zeynikê ji gunde Qanciyan (bi tirkîSelenli) bû.

Girêdanên derve[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]


39°42′05″Bk 42°08′35″Rh / 39.70139°Bk 42.14306°Rh / 39.70139; 42.14306