Sindî

Eşîra Sindî
Agahiyên gelemperî
Hoz	Mala Acamê Pisaxa Boselê Mamêzdînî Şeranşî Blleki Perexî Miçolî Choneki Şîvermenî Sofi Neri Shexesdeni Benestani
Ziman	Kurdî (kurmancî)
Herêmên dîrokî	Zaxo, Qileban, Silopî, Botan, Hekarî
Demografî
Gelhe	~ 3 milyon[çavkanî pêwîst e]
Bawerî
Ol	Îslam (sunîtî)
biguherîne

Sindî, navê eşîreka li Kurdistanê ye. Li herêma Sindî ya li navbera Duhok, Zaxo û Botan-Hekariyê dijîn. Sindiyên di navbera Botan û Hakkariyê de li bajaroka Qilaban dimînin. Ji bilî kurdan Sindiyên Belûçîstanê, Hindistanê(1), Pakistanê(2), Afganistanê(3) iranê(4), û her wekî dî hene. Li gel Sindiyên kurd zimanê hemû Sindiyên dî jî Îndo-Ewropî ye û Aryen in.(4) Li Stenbolê li taxa Gazî jî gelek Sindî dijîn.

Dîrok

Sindiyên kurd di dîrokê de dewleteka mezin ava kirine. Ev dewlet beriya 3500 salan e ava bûbû. Navê wê dewletê Împeretotiya Mitannî ye (5). Avakirina vê împeretoriyê jî wiha çêdibe Malbatek ji kurdan koçberê Hindistanê dibe. Li wir li herêma Sind niştecih dibin. Piştî demeke dirêj ji Hindistanê dîsa vedigerin welatê xwe Kurdistanê(6). Ji wan re dibêjin kurdên Sindê. Li pêşiyê tên Amedê. Li Amedê (Diyarbekir) dewletekê ava dikin. Riha (Urfa), Mêrdîn, Sîncarê jî bi dest xwe ve dihînin. Li Mêrdînê Weşukaniyê dikin paytext. Navê dewleta wan Mîtanî bû û navê çiyayê Metîna ji wir tê. (7)2 jinên delaltirîn ên di dîrokê de navdar ji wan Sindiyan bûn. Ew Nefertîtî û Nefertarî ne. Nefertîtî û Nefertarî şû bi Fîrewnên Misrê dikin.(8) Û li wir dest danîn ser rêvebertiya dewletê.

Niha li Hindistanê herêma Sind heye û zimanê wan Sindiyanî ye. Li piştî hezar salan ev kurdên Sindî ji her alî ve bûn kurdên Îranî. Divê bê gotin ku peyva "Îran" ji "Aryenê" tê. Bi eslê xwe Kurdistan, Ermenistan, Azerbaycan... jî Îran in. Kurd Mezopotamiyên Îranî ne. Ango Mezopotamiyên Aryen in. Ji bavûkalên kurdan, farisan, Hindistaniyan, Pakistaniyan, Afxaniyan, Azeriyan, ingilîz, frensî, alman... re dibêjin "aryen".

Ocax/Icax

Eşîra Sindiyan li 14 Icaxen Mala Acamme, Mamizdeni, Pesaxa, Benestani,Coneki, Bosali,Neri,Sheranshi,Perexi,Mcoli,Bileki,Sofi,Shexesdeni û Shivameni belavdibe. 110 Gunden Eşîra Sindiyan

Mala Acamme

1. Derkar
2. Bandro
3. Banka Mala Shexe
4. Merge
5. Minini
6. Banka Mala Hocey
7. Banka Mala Axoy

Pisaxa

1. Ava Gize
2. Bazingira
3. Petrome
4. Kirkirank
5. Kelok
6. Kundok
7. Grik Sindi
8. Grika Haci Islami
9. Darhozan
10. Marsis
11. Gewrîk

Sofi

1. Pirbla
2. Cemke Dela
3. Zorava
4. Be Shelke
5. Derinke
6. Barkavere
7. Cemtri
8. Avlih
9. Cemtri
10. Ceme Mesolmete

Benestani

1. Berzire
2. Karne
3. Mutifa
4. Kizave
5. Rabanka
6. Hewreze
7. Hawshine
8. Dashtmasake
9. Dashatmasek Mela
10. Dahleke Gundik
11. Dahlek Malek
12. Cem Mishko
13. Dornex
14. Desht Masek Çhem
15. War Sora

Coneki

1. Mamisa
2. Sindava
3. Yosif Axa
4. Gundik Ayub
5. Bexabare
6. Ser Silavke
7. Karpete
8. Karpete Mala 3abushi
9. Alshke
10. Dasîkê
11. Gelî Dergel

Micoli

1. Qasroke
2. Mergashishe
3. Xerabe
4. Sorink

Nerî

1. Derkar Nery
2. Gundik
3. Dercelal
4. Dahlik
5. Stavlan

Mamizdeni

1. Behrava
2. Terike
3. Terik Erab
4. Terik Smo
5. Keberoke
6. Tawke
7. Xerababke
8. Emer Axa
9. Terik Hassan
10. Xilafte
11. Bacile

Shivarmeni

1. Xwake
2. Bagoltke
3. Teka
4. Berkevir
5. Spindaroke
6. Xerxabka
7. Zewke
8. Avgani
9. Serko

Bosali

1. Bosale
2. Zewka Bosale

Sheranshi

1. Sheranshe
2. Behere

Shexesdeni

1. Nordina

Perexi

1. Perexê

Bileki

1. Karpete Bileka

Gundên Masehiyan li Devera Sindiya

1. Biglale
2. Elanîsh
3. Derashishe
4. Senate
5. Sharansha Felaha
6. Bersive
7. Levo
8. Hizawa
9. Nafkandala
10. Bacowae
11. Êrê
12. Deshte Texê
13. Behnone Sîndîya
14. Mergasora
15. Piraka
16. Benaxre
17. Der Abon
18. Pish Khabour
19. Her Gunda
20. Gondkosa

Têbînî

Li Dîf Jêderên Kevin û Axivtnên Babo Bapîran Gûllî û Sindî eşîreka Pêkve Bon Ta Salên ( 1919 ) Heta Nokejî Têkelîya Navbera Herdo eşîreta Ji Layê Çivakî û Keltorî Ve Zor Lêk Nêzîkin.

Dengbêjên Devera Sindiya

• Awaz Xabîrî Boseli

• Serbest Boselî

• Abdûlsitar Boselî

• Hashim Boselî

• Heval Îbrahîm

• Mèhvan Sindî

• Adil Sindî

• Razi Ubeyd Benstani Nave Huneri Razi Zaxoyi

• Shivan Cegerxwin Coneki

• Mihemmed Can Shivermeni

• Zeravan Tahir Shivermeni Nave Huneri Zeravan Zaxoyi

• Ahmed Xorshid Neman Sofi

• Eyaz Yusif Psaxa Nave Huneri Eyaz Zaxoyi

Çend Navdarên Devera Sindiya

Mala Acamme

• Shehbaz Salih
• Mam Omar Salih
• Sadiqe Emeri
• Aliqado
• Ebdulkarim Hamed
• Salih Qasim
• Ismail Seifadin
• Mohammed Mirza
• Izadin Saado
• Hamid Isa
• Azhat Jangir
• Redwan Mirza
• Said Abdulllah
• Ismail Haci Latif
• Teter Hesen Yusif

Boselê

• Elî Halo
• Mohammed Xalid Boseli
• Mehmud Halo
• Seîd Boselî
• Cemal Rashid Ismail
• Hassan Shex Mistafa
• Shex Mistafa Boseli
• Mela Salih Boseli
• Mela Smail Boseli
• Mûsa Omer Boselî
• Naîf Boselî
• Haci Qadir Boselî
• Sagvan Halo

Psaxa

Psaxa ji Bakurê Kurdistanê, ji Wanê hatin e. Eslê xwe Garisan in.

• Bishar Axa
• Avdi Axa
• Foad Avdi Axa
• Alixan hamid
• Mohammed Macit
• Ali Awni
• Abdulla Bishar Axa
• Hamid Hefzullah
• Hamid Xasti
• Selman Xorsho
• Jebar Meho
• Ismail Tabir
• Said Sofi Osman
• Mela Smail

Şivarmeni

• Bedirxan Sindî
• Hecib Sindî
• Silêman Hecî Bedrî
• Reşîd Sindî
• Hemza Hecî Bedrî
• Elî Sindî
• Mohammed Teyar
• Arif Derwêş

Coneki

• Mistafa Joma
• Xedir Emer
• Hejer Ismail Cuno
• Mohammed Semo
• Haci Xedir
• Nuri Xedir
• Abdullah Meho
• Ismail Abush

Benestani

• Asmat Dino
• Mela Teha Dashtmesaki
• Shivan Sindi
• Abdulrehman Dino
• Seyidd Xalid
• Sagvan Seyid Xalid

Nerî

• Dr.Rezgar Sindî
• Mihamed Mûsa
• Schibli Axa

Micoli

• Xalid Shexo
• Musa Timi
• Sherif Musa
• Sherif Sherif
• Hamid Sherif
• Selim Derwish

Sofi

• Haji Mestoye Abe
• Osman Qasim
• Mehama Qasim
• Xelil Mahmud
• Fehmi Ahmed Yousef

Mamizdeni

• Drbaz Kelesh
• Osman Xalid
• Salih Haci Ibrahim
• Dindar Osman

Sheranshi

• Raof Mala Jami
• Abdi Meho
• Selim Ceto
• Ismail Abdilkarim

Shexesdeni

• Mirsham Axa
• Ali Batal

Perexi

• Ali Axaye Qasroki
• Ismail Perexi

Girêdayinên derve

• Malpere Eşîra Sindiyan
• Malpere Gunde Derkare
• Malpere Gunde Bosale
• Malpere Shehid Mahmoud Halo Bosali