Tirşo

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Tirşo
Rumex acetosa cultivar 01.jpg
Dabeşandina zanistî
Cîhan: Plantae
(ne eşkere ye) Eudicots
(ne eşkere ye) Core eudicots
Kom: Caryophyllales
Famîle: Polygonaceae
Cins: Rumex
Cure: R. acetosa
Navê zanistî yê latînî
Rumex acetosa
L.
Hevwate

Rumex stenophyllus Ledeb.

Tirşoya berxikan (Rumex acetosa)
Tirşoya çivîkan (Rumex acetosella)
Tirşoya ga ya alpî (Rumex alpinus), li Kurdistanê kêm kes dixwin, ew jî dixaşînin
Tirşoya zerecan (Rumex arifolius)
Tirşoya avê (Rumex aquaticus), îlustrasyon ji Jacob Sturm
Tirşoya keran (Rumex conglomeratus)
Tirşoya jehrdar (Rumex crispus)
Tirşoya ga ya çeman (Rumex hydrolapathum)
Tirşoya kanaryayî (Rumex lunaria)
Tirşoya peravan (Rumex maritimus)
Tirşoya dêranê, tirşoya quncifî (Rumex obtusifolius)
Îdir, gorî riweknasiyê ev jî ji tirşoyan e
Tirşoya xwîndar (Rumex sanguineus)
Tirşoya bayê (Rumex thyrsiflorus)

Tirşo (Rumex acetosa) ji famîleya tirşoyan (Polygonaceae) navê cinsekê riwekan e. Pincarek e biharê ye. Bi qasî 130 cureyên wê hene. Pirranî li nîvkada bakur bicihbûyî ye.

Li Kurdistanê gelek tê dîtin û gelek cureyên wê hene. Pincareke tirş e. Li hin deverên Kurdistanê jê re kerika berxê, tirşikê zerecan, sêxaşik, tirşoya nalik jî dibêjin. Di rastiyê de evana hemî cureyên tirşoyê ne.

Cureyên wê yên bingehîn (di zanistiyê de)[biguherîne]

Cureyên tirşoyê (bijarte)[biguherîne]

Li Kurdistanê binavkirinên cureyên wê[biguherîne]

Mixabin li ser giha û pincarên Kurdistanê kesê xebat nekiriye. Kîjan cure di zanistiyê de bi kîjan navê tê binavkirin, kêm tê zanîn.

  • Tirşoya zerecan, tirşoya zozanan
  • Sêxaşik (tirşo): Kêm pelgên wê hene, li cihên kêmavî û hişk tên dîtin, tehma wê hinekê tal e lê hin kes bi taybetî li wan digerin).
  • Tirşoya çivîkan (çûçikan, balindeyan, pelgên wê gelek hûrik in, bi qasî nikulê balindeyan in)
  • Tirşoya berxikan (tirşoya xweşik, tirşoya bêrîvanan)
  • Tirşoya ga (xelk naxwin lê li hin deveran dixaşînin, darikên wê wekî mûzan dişelînin, dixwin)
  • Tirşoya nalî (tirşoya nalik, tirşoya dişibe nalên/nehlên hespê)
  • Tirşoya bejî (kovî)

Bihara Kurdistanê dixemilînin, zarok wê dikin nava nanên tenûrê, hinekê xwê (sol) pê werdikin dixwin. An bi sîrim an pincarekê din wekî simak/simaqê dixwin.

Di bijîşkiya gelêrî de bo saxkirina kunêran, pizikên mezin tê bikaranîn. Tirşoyê dikelînin didin ser birînê.

Girêdan[biguherîne]