Wîkîpediya:Di dîrokê de îro/Reşemî
Ji Wîkîpediya
Di dîrokê de îro • Arşîv
Rêbendan – Reşemî – Adar – Avrêl – Gulan – Pûşper – Tîrmeh – Gelawêj – Rezber – Kewçêr – Sermawez – Berfanbar
| << | Di dîrokê de îro ji bo reşemiya 2012'an | >> | ||||
| Du | Sê | Ça | Pê | În | Şe | Ye |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | ||||
1'ê reşemiyê
Wîkîpediya:Di dîrokê de îro/1'ê reşemiyê nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
2'ê reşemiyê
Wîkîpediya:Di dîrokê de îro/2'ê reşemiyê nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
3'ê reşemiyê
Wîkîpediya:Di dîrokê de îro/3'ê reşemiyê nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
4'ê reşemiyê
Wîkîpediya:Di dîrokê de îro/4'ê reşemiyê nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
5'ê reşemiyê
Wîkîpediya:Di dîrokê de îro/5'ê reşemiyê nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
6'ê reşemiyê
Wîkîpediya:Di dîrokê de îro/6'ê reşemiyê nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
7'ê reşemiyê
Bûyer
- 1897 - Hêzên yewnan li Kretayê hêzên osmaniyan têk birin.
- 1904 - Li Baltimore ji sedema şewatê 1500 mal di 30 saetî de şewitî.
- 1962 - DYA'yê bi Kûbayê re hemû danûstandinên xwe yên bazirganiyê qut kirin.
- 1974 - Grenadayê ji Brîtanyayê serxwebûna xwe bi dest xist.
- 1992 - Peymana ku Yekîtiya Ewropayê pêk tîne, peymana Maastrichtê, hate îmzekirin.
- 2005 - Jina kurd a bi navê Hatun Sürücü li Almanyayê bi sê guleyan hate kuştin.
Jidayîkbûn
- 1804 - John Deere, dahênerê amerîkan
- 1870 - Alfred Adler, psîkologê awistriyayî
- 1885 - Sinclair Lewis, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
- 1971 - Evrim Hêlîn Baba, siyasetmenda kurd
Mirin
- 1937 - Elihu Root, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
- 1979 - Josef Mengele, bijîşkê naziyan
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
8'ê reşemiyê
Bûyer
- 1238 - Bajarê Rûsyayê Vladîmîr ji aliyê mongolan ve hate şewitandin.
- 1250 - Sefera heftem a xaçperestan di navbera xaçperest û Eyûbiyan de li bajarê Mansureyê qewimî.
- 1914 - Cemal Baban kovara Bangî Kurd li Bexdayê derxist.
- 1924 - Li DYA'yê cara pêşîn kuştina bi gazê li eyaleta Nevadayê pêk hat.
- 1925 - Rêxistina Azadî hate avakirin.
- 1948 - Damezrandina Korêya Bakur hate îlankirin.
- 1942 - Şerê cîhanê yê duyem; Japonyayê Sîngapûr dagir kir.
- 1963 - Li Iraqê darbeya leşkerî pêk hat.
Jidayîkbûn
- 1819 - John Ruskin, nivîskarê îngilîz
- 1918 - Louis Renault, dadnasê xwediyê Xelata Nobelê
Mirin
- 1957 - Walther Bothe, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
- 1979 - Dennis Gabor, endazyarê xwediyê Xelata Nobelê
- 1998 - Halldór Laxness, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
- 2012 - Îbrahîm Yûnisî, wergêr û nivîskarê kurd
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
9'ê reşemiyê
Bûyer
- 1621 - Tengava Stenbolê qeşa girt.
- 1965 - Şerê Viyetnamê; Dewleta amerîkan hêzên xwe şandin başûrê [[Viyetnam]ê.
- 1968 - Polîsa trafîkê ya yekem dest bi kar kir.
- 1969 - Li Stenbolê li Qada Teqsîmê, yekşemeke bi xwîn derbas bû.
- 1969 - Navê partiya gelê komarger ê gundî bû Partiya Tevgera Neteweparêz (MHP) û Alparslan Türkeş bû serokê wê.
- 1991 - Li Lîtvanyayê gel deng da serxwebûna welêt.
- 1998 - Li girtîgeha Amedê greva birçîbûnê destpêkir. Hêzên dewletê girtî sûrgûn kirin, di rêya girtîgeha Aydinê de Mehmet Emîn Yavuz şehît ket.
Jidayîkbûn
- 1773 - William Henry Harrison, serokdewletê nehem ê DYA'yê
Mirin
- 1881 - Dostoyevskî, nivîskarê rûs
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
10'ê reşemiyê
Bûyer
- 1258 - Bajarê Bexdayê kete destê mongolan û dewleta Ebasiyan hilweşiya.
- 1763 - Îngilistan, Fransa û Spanyayê peymana Parîsê girêdan. Şerê heft salan bi dawî bû.
- 1925 - Lîcê ket destê hêzên Şêx Seîd.
- 1947 - Îtalya, Macaristan, Bulgaristan, Romanya û Fînlandê peymana aştî ya Parîsê girê dan.
- 1969 - Li Tirkiyeyê hatina fîloya 6emîn a Amerîkayê hate protestokirin.
- 1970 - Li Başûrê Kurdistanê Yekîtiya Nivîskarên Kurd hate sazkirin.
- 1994 - Rêveberê DEP a Rihayê Omer Akpolat hate qetilkirin.
- 2005 - Korêya Bakur da ragihandin ku ew xwediyê bombeya nukleer e.
Jidayîkbûn
- 1890 - Boris Pasternak, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
- 1898 - Bertolt Brecht, nivîskarê alman
- 1910 - Dominique Pire, monakê xwediyê Xelata Nobelê
- 1963 - Candan Erçetin, stranbêja tirk
- 1975 - Kool Savas, rapvanê alman
Mirin
- 1918 - Ernesto Teodoro Moneta, aştîxwazê xwediyê Xelata Nobelê
- 1923 - Wilhelm Conrad Röntgen, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
- 1837 - Pûşkîn, nivîskarê rûs
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
11'ê reşemiyê
Bûyer
- 1752 - Nexweşxaneya pêşî ya DYA'yê ji aliyê Benjamin Franklin ve li Pensîlvanyayê hate avakirin.
- 1942 - Şerê cîhanê yê duyem; Li hêrêma Bukit Timah a Sîngapûr hêzên japon û îngilîz dest bi şer kirin.
- 1953 - Hikûmeta YKSS têkiliyên xwe yên dîplomatîk ên bi Îsraîlê re birrîn.
- 1964 - Hikûmeta Taywanê têkiliyên xwe yên dîplomatîk ên bi Fransayê re birrîn.
- 1979 - Komara Îslamî ya Îranê hate sazkirin.
- 1990 - Piştî 27 salan Nelson Mandela gihîşte azadiya xwe.
- 2006 - Arkeologên alman li Girê Navokê bermahiyên herî pêşîn ên mirovahiyê ku weke destpêka nivîsê tên qebûlkirin, dîtin.
Jidayîkbûn
- 1847 - Thomas Alva Edison, dahênerê amerîkan
- 1939 - Hemreş Reşo, siyasetmedar û nivîskarê kurd
Mirin
- 1650 - René Descartes, fîlozofê fransî
- 1963 - Sylvia Plath, helbestvana amerîkan
- 1973 - J. Hans D. Jensen, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
- 1978 - Harry Martinson, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
- 2006 - Kanî Yilmaz, endamê kevn ê PKK'ê
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
12'ê reşemiyê
Bûyer
.jpg)
- 1502 - Vasco da Gama, ji Lîzbonê ber bi Hindistanê ve dest bi gera xwe ya duyem kir.
- 1809 - Rojnameya Junge Welt li herêma di bin desthilatdariya Sovyetê de hat damezrandin.
- 1870 - Li herêma Utahê pîrekan dest bi mafê dengdanê kir.
- 1934 - Li Awistriyayê şerê navxweyî dest pê kir.
- 1945 - Mela Mistefayê Barzanî bi navê Azadî rêxistinek ava kir.
- 1993 - Li Îngilistanê du zarokên 10 salî James Bulger ê 2 salî revandin û kuştin.
- 2002 - Balafireke rêhewayên Îranê li Xuremabadê kete xwar. Di encamê de 119 kesan jiyana xwe ji dest da.
Jidayîkbûn
- 1809 - Abraham Lincoln, serokdewletê 16em ê DYA'yê
- 1809 - Charles Darwin, siruştnasê îngilîz
- 1861 - Lou Andreas-Salomé, nivîskar û psîkoanalîst
- 1918 - Julian Schwinger, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
Mirin
- 1804 - Immanuel Kant, fîlozofê alman
- 1947 - Kurt Lewin, psîkologê alman-amerîkan
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
13'ê reşemiyê
Bûyer
- 1668 - Spanyayê Portûgal weke dewleteke serbixwe pejirand.
- 1925 - Serhildana Şex Seîdê Pîranê destpê kir.
- 1931 - Delhiya Nû bû paytexta Hindistanê.
- 1945 - Şerê cîhanê yê duyem; Dewleta YKSS'ê bajarê Budapeştê ji destê naziyan xilas kir.
- 1945 - Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên şer ên Brîtanyayê dest bi bombebarandina bajarê naziyan, Dresdenê, kirin.
- 1960 - Dewleta Tirkiyeyê tevlî NATO'yê bû.
- 1971 - Şerê Viyetnamê: Hêzên Viyetnama başûr ên bi piştgiriya DYA'yê, Laos zemt kirin.
- 1991 - Şerê Kendavê; Li Bexdayê stargeha Emîriye hate bombebarandin. Di encamê de bêhtirî 400 mirovên sivîl ên di hundir de mirin.
- 1999 - Filîmê Yilmaz Guney, "RÊ" bi awayekî sansûrkirî piştî 18 salan li Tirkiye yekem car hate nîşandan.
- 2001 - Li El Salvadorê erdhejeke bi mezinahiya 6,6 a li gorî pîvana Richter qewimî. Di encamê de bêhtirî 400 kesî jiyana xwe ji dest da.
Jidayîkbûn
- 1910 - William Shockley, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
Mirin
- 2010 - Lucille Clifton, helbestvana amerîkan
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
14'ê reşemiyê
Bûyer
- 1859 - Oregon, bû dewleta 33em a DYA'yê.
- 1876 - Dahênerê telefonê Alexander Graham Bell ji bo patenta wê serî lê da.
- 1912 - Arizona, bû dewleta 48em a DYA'yê.
- 1925 - Bi Serhildana Şêx Seîd re herêma Dara Hênê ket destê hêzên kurd.
- 1929 - Heft dijminên gangesterê navdar Al Capone li Chicagoyê hatin kuştin. Ev weke qetlîma roja dildaran hate binavkirin.
- 1945 - Şerê cîhanê yê duyem; Bajarê Pragê ji aliyê hêzên Brîtanyayê ve bi şaşî hate bombebarandin.
- 1945 - Şerê cîhanê yê duyem; Bajarê Mostarê ji aliyê partîzanên Yûgoslavyayê ve hate rizgarkirin.
- 1981 - Di klubeke şevê ya Dublinê de, ji sedema şewatê 48 kesan jiyana xwe ji dest da.
- 1987 - Ji aliyê dewleta tirk ve biryar hate dayîn ku mirovên li 234 gundên Dersimê bişînên bajarên Mersîn, Antalya, Izmîr û Muğlayê.
- 1994 - Li dijî avahiya Partiya Demokrasiyê (DEP) ya Enqereyê êrîşa bombeyî pêk hat. Di encamê de 3 kes brîndar bûn.
Jidayîkbûn
- 1869 - Charles Wilson, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
Mirin
- 1938 - Christian Lous Lange, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
15'ê reşemiyê
Bûyer
- 1804 - Gelê serb ji bo serxwebûna welatê xwe li dijî desthilatiya Osmaniyan serî hilda.
- 1909 - Li bajarê Acapulco ya Meksîkayê di şewata li şanogehekê de 250 kesî jiyana xwe ji dest da.
- 1942 - Şerê cîhanê yê duyem; Japonyayê welatê Sîngapûrê bi dest xist û di encama şerê li wir de 80.000 leşkerên Brîtanya û Awistralyayê ji aliyê japonan ve dîl hatin girtin.
- 1949 - Li Tirkiyeyê 1200 cihûyan ji bo çûna Îsraîlê serî lê dan. Di encamê de 10.000 cihûyan koç kir.
- 1999 - Serok PKK'ê Abdullah Öcalan li Kenyayê hate girtin.
- 2008 - Zarokê kurd ê bi navê Yahya Menekşe li navçeya Cizîrê ji aliyê artêşa tirk ve bi panzerê hate kuştin.
Jidayîkbûn
- 1564 - Galileo Galilei, zanyarê îtalî
- 1845 - Elihu Root, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
- 1856 - Emil Kraepelin, psîkyatrîstê alman
- 1861 - Charles Edouard Guillaume, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
- 1980 - Olivia, stranbêja rapê ya amerîkan
Mirin
- 1959 - Owen Richardson, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
- 1988 - Richard Feynman, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
- 1999 - Henry Way Kendall, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
- 2001 - Orhan Asena, nivîskarê şanoyê
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
16'ê reşemiyê
Bûyer
- 1943 - Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên YKSS'ê cara duyem ketin bajarê Xarkovê.
- 1945 - Şerê cîhanê yê duyem; Artêşa DYA'yê gihaşte girava Corregidorê ya Fîlîpînê.
- 1994 - Rêveberê DEP a Sasonê Nûrî Ekîncî di encama êrîşeke çekdarî de hate qetilkirin.
- 1998 - Balafireke Çînê li nêzî balafirgeha Chiang Kai-shek kete xwar. Di encamê de 202 kesan jiyana xwe ji dest da.
- 1999 - Bi agahdarbûna radestkirina serokê PKK'ê Abdullah Öcalan, gelê kurd li Ewropayê dest bi dagirkirina konsolxaneyan kir.
- 1999 - Li paytexta Ûzbekistan Taşkentê, li dijî serokkomar Îslam Kerîmov êrîşa sûîkastî pêk hat. Di encamê de 15 leşkerên ûzbek mirin.
- 2006 - Tîşk TV'yê li Parîsê dest bi weşanên testê kir.
Jidayîkbûn
- 1941 - Kim Jong-il, serokê Komara Gel a Demokratîk a Korêyê
- 1976 - Ayla Akat Ata, siyasetmenda kurd
Mirin
- 1907 - Giosuè Carducci, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
- 1917 - Octave Mirbeau, nivîskarê fransî
- 1932 - Ferdinand Buisson, aştîxwazê xwediyê Xelata Nobelê
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
17'ê reşemiyê
Bûyer
.jpg)
- 1867 - Yekemîn keştî di Kanala Suweyşê re derbas bû.
- 1933 - Yekemîn hejmara kovara Newsweekê derket.
- 1944 - Şerê cîhanê yê duyem; Li girava Enewetak Atollê di navbera Japonya û DYA'yê de şer destpê kir.
- 1956 - Li Tirkiyeyê navê bajarê Çoruhê bû Artvin.
- 1962 - Li Hamburgê ji ber çêbûna bahozekê bêhtirî 300 kesî jiyana xwe ji dest da.
- 1994 - Rêveberê DEP a Surîçê Omer Akpolat bi destê kontrayan hate kuştin.
- 2000 - Microsoftê pergala xebatê ya bi navê Windows 2000 derxiste piyaseyê.
- 2008 - Kosovayê serxwebûna xwe îlan kir.
Jidayîkbûn
- 1888 - Otto Stern, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
- 1957 - Loreena McKennitt, muzîkjena Kanadayî
Mirin
- 440 - Mesrop Maştoz, keşe û zimanzanê ermenî
- 1600 - Giordano Bruno, fîlozofê îtalî
- 1673 - Jean-Baptiste Poquelin (Molière), nivîskarê fransî
- 1970 - Samuel Agnon, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
- 1998 - Mîna Qazî, hevsera Qazî Muhemmed
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
18'ê reşemiyê
Bûyer
- 1695 - Behriyeya Osmaniyan girava Xiyosê cara duyem dagir kir.
- 1965 - Gambiya ji Keyaniya Yekbûyî serxwebûna xwe bi dest xist.
- 1983 - 33emîn mîhrîcana filîman a Berlînê dest pê kir. Filîma bi navê "Li Colemêrgê Çar Werz", ku derhêneriya wê Erden Kıral kiribû, xelata taybet a juriyê stand.
- 1993 - Nûnerê Rihayê yê rojnameya Ozgur Gundemê Kemal Kiliç bi destên hêzên tarî hate şehît kirin.
- 1994 - Navenda DEP'ê hate bombekirin û di encama bombekirinê de endamê partiyê Erdem Akçakaya jiyana xwe ji dest da û 16 kesên din jî brîndar bûn.
- 2003 - Li metroya bajarê Daegu ya Korêya Başûr şewat derket. Di encamê de 200 kesî jiyana xwe ji dest da.
- 2004 - Li bajarê Nîşabûrê ya Îranê trêna bar ji rê derket. Di encamê de 295 kesan jiyana xwe ji dest da.
Jidayîkbûn
- 1745 - Alessandro Volta, fîzîknasê îtalî
- 1906 - Hans Asperger, bijîşkê awistriyayî
- 1931 - Toni Morrison, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
Mirin
- 1405 - Tîmûrleng, împeratorê mongol
- 1546 - Martin Luther, reformîstê dînê
- 1896 - Pierre Bretonneau, bijîşkê fransî
- 1951 - Ehmedê Xasî, yekemîn nivîskarê kirmanckî
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
19'ê reşemiyê
Bûyer
- 1915 - Şerê cîhanê yê yekem; Li Gelîboliyê behriyeyên îngilîz û fransî êriş birrin ser baregehên osmaniyan.
- 1921 - Riza Şah kontrola bajarê Tehranê kirine bin destê xwe.
- 1942 - Şerê cîhanê yê duyem; Nêzîkî 250 firokeyên şer ên japonan êrîşî bajarê Darwin ê Awistralyayê kirin. Di encamê de 243 kes mirin.
- 1943 - Şerê cîhanê yê duyem; Li Tûnisê di navbera hêzên naziyan û hêzên hevalbend (DYA, Brîtanya, Fransa) de şer destpê kir.
- 1972 - Şervanê Eniya Partiya Rizgariya Gelê Tirkiyeyê (THKP-C'ê) Ulaş Bardakçı hate kuştin.
- 1985 - Balafireke Spanyayê ya modela Boeing 727 li pêçavê çiyayê Oiz ket. Di encamê de 148 kesan jiyana xwe ji dest da.
- 1994 - Li Lîbyayê rejîma şerîetê hate qebûlkirin û salnameya îslamî hate bikaranîn.
Jidayîkbûn
- 1473 - Nîkolaws Kopernîk, astronom û matematîkzan
- 1833 - Élie Ducommun, rojnamegerê xwediyê Xelata Nobelê
- 1896 - André Breton, nivîskar û helbestvanê fransî
- 1941 - David J. Gross, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
Mirin
- 1951 - André Gide, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
- 1952 - Knut Hamsun, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
- 1997 - Deng Xiaoping, serokê çînî
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
20'ê reşemiyê
Bûyer
- 1835 - Bajarê Şîleyê Concepción di encama erdhejekê de hilweşiya.
- 1914 - Li Stenbolê tramvaya bi elektrîk cara pêşîn hate xebitandin.
- 1932 - Yek ji pêşengên şoreşa sovyetan Lev Trotskî ji hevwelatiya YKSS'ê hate avêtin.
- 1944 - Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên şer ên DYA'yê fabrîkayên balafiran ên naziyan bombebaran kirin.
- 1944 - Şerê cîhanê yê duyem; Hêzên amerîkan girava Enewetak Atoll dagir kirin.
- 1991 - Parlementoya Slovenyayê pêşniyara hilweşandina Yûgoslavyayê kir.
- 1994 - Endamê DEP'a Sêrtê Huseyîn Alevcan bi êşkenceyê hate kuştin.
- 2002 - Li Misirê ji sedema şewata di trênekê de 370 kesî jiyana xwe j idest da.
Jidayîkbûn
- 1945 - Jürg Acklin, nivîskar û psîkoanalîstê swîsrî
Mirin
- 1916 - Klas Pontus Arnoldson, rojnamevanê xwediyê Xelata Nobelê
- 1972 - Maria Goeppert-Mayer, fîzîknasa xwediya Xelata Nobelê
- 1976 - René Cassin, dîplomat û dadnasê fransî
- 1996 - Solomon Asch, psîkologê polonî
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
21'ê reşemiyê
Bûyer
- 1848 - Karl Marx û Friedrich Engels berhema bi navê Manîfestoya Komunîstî çapkirin.
- 1916 - Şerê cîhanê yê yekem; Di navbera Fransa û Almanya de şerê Verdunê destpê kir.
- 1934 - Augusto César Sandino, di encama komployên emperyalîzma Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de, bi kemînekê hat kuştin. Sandîno li Nîkaraguayê û li hemû cîhanê wek "Generalê Mirovê Azad" nav dabû.
- 1945 - Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên kamîkaze yên japonan keştiyên amerîkan ên bi navê Bismarck Sea û Saratoga noqav kirin.
- 1965 - Pêşengê neteweperwerên reşikên amerîkayî, Hecî Malik Şahbaz (Malcolm X.) li bajarê Harlemê hate kuştin.
- 1970 - Balafireke Swîsreyê ji sedema teqandina bombeyên di hundirên wê de, li Zurîhê teqiya û tê de 47 kes mirin.
- 1973 - Balafira şer a Îsraîlê balafireke rêwiyan a Lîbyayê li ser Nîvgirava Sînayê teqand. Di encamê de 108 kes mirin.
Jidayîkbûn
- 1903 - Anais Nin, nivîskara fransî
- 1989 - Corbin Bleu, lîstikvanê sînemayê
Mirin
- 1677 - Baruch Spinoza, fîlozofê holandî
- 1926 - Heike Kamerlingh Onnes, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
- 1949 - Ali Çetinkaya, leşker û siyasetmendê tirk
- 1984 - Mîxaîl Şoloxov, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
22'ê reşemiyê
Bûyer
.jpg)
- 1819 - Spanyayê eyaleta Floridayê bi 5 milyon dolarên amerîkan firoşte DYA'yê.
- 1944 - Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên şer ên DYA'yê bi ẍeletî bajarên Nijmegen, Arnhem, Enschede û Deventer ên Holandê bombebaran kir. Tenê li bajarê Nijmegenê 800 kesî jiyana xwe ji dest da.
- 1947 - Di serokatiya Mistefa Berzanî de Meşa Dirêj a kurdan destpê kir.
- 1948 - Li Çekoslovakyayê şoreşa komunîst destpê kir.
- 1991 - Hêzên Iraqê herêmên neftê yên Kuweytê dane ber agir.
- 1992 - Rojnameya Welat dest bi weşanê kir.
- 1997 - Li bajarê Roslin a Skotlandê hate ragihandin ku miheke bi navê Dolly bi awayekî serkeftî hatiye klonkirin.
Jidayîkbûn
- 1732 - George Washington, serokdewletê yekem ê DYA'yê
- 1864 - Jules Renard, nivîskarê fransî
- 1891 - Ekrem Cemîl Paşa, rewşenbîr û têkoşerê kurd
- 1925 - Edward Gorey, nivîskar û îllustrator
- 1948 - Horst Köhler, serokdewletê Almanyayê
Mirin
- 1406 - Îbnî Xaldûn , dîrokzanê misilman
- 1942 - Stefan Zweig, nivîskarê awistriyayî
- 1990 - Evdirehman Şerefkendî, nivîskar û helbestvanê kurd
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
23'ê reşemiyê
Bûyer
- 1903 - DYA'yê ji rêveberiya Kûbayê kendava Guantanamoyê kirê kir.
- 1942 - Şerê cîhanê yê duyem: Hêzên japonan qeraxên Kalîforniyayê dane ber bombeyan.
- 1945 - Şerê cîhanê yê duyem: Bajarê Poznańê yê Polonyayê bi hevkariya polon û sovyetan ji destê naziyan hate rizgarkirin.
- 1966 - Li Sûriyê darbeya leşkerî pêk hat û hikûmet hate guhertin.
- 1980 - Ayetula Xumênî di derbarê rehîneyên li konsolxaneya DYA'yê de got; biryara rewşa wan wê ji aliyê parlementoya Îranê ve were dayîn.
- 1988 - Pêla dawî ya Enfalê li dijî hêzên YNK'ê li Silêmaniyê destpê kir. Li Dola Cafê (Cafetî) li dijî kurdan tevkujî pêk tê.
- 1991 - Şerê Kendavê: Hêzên bejahiyê yên amerîkan ser tixûbê Erebistana Siyûdî re ketin nav erdên Iraqê.
- 1999 - Serokê PKK'ê Abdullah Öcalan li Tirkiyeyê bi îddaya îxaneta li dijî welêt hate darizandin.
Jidayîkbûn
- 1899 - Erich Kästner, nivîskarê alman
- 1940 - Kamer Genç, parlementerê Dersimê yê dijberî kurdan
Mirin
- 1848 - John Quincy Adams, serokdewletê 6em ê DYA'yê
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
24'ê reşemiyê
Bûyer
- 1863 - Arîzona weke beşeke herêma Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê hate sazkirin.
- 1918 - Estonyayê ji Rûsyayê serxwebûna xwe îlan kir.
- 1920 - Li Almanyayê Partiya Naziyan hate damezrandin.
- 1925 - Elezîz kete destê hêzên Şêx Seîd.
- 1989 - Ayetula Xumênî, da zanîn ku yên miriyê, Selman Ruşdî, nivîskarê pirtûka bi navê Ayetên Şeytanî bîne, ewê 3 milyon dolaran weke xelatê bidê wan.
- 1992 - Nûçegihanê Yenî Ulkeyê Cengîz Altun ji hêla kontrayan ve li Êlihê hate kate şehîdkirin.
- 1994 - Endamê DEP a Amedê Soner Tekeş di encama êrîşeke satorî de hate qetilkirin.
- 2009 - Di civîna DTP'ê de ji sedema axaftina bi kurdî ya Ahmet Türk, TRT'ê weşana civînê birrî.
Jidayîkbûn
- 1304 - Ibn Betûte, gerokê berberî
- 1903 - Vladimir Bartol, nivîskarê sloven
- 1926 - Jean Alexander, aktrîsa îngilîz
- 1955 - Steve Jobs, damezrînerê şîrketa Apple
Mirin
- 1925 - Hjalmar Branting, siyasetmendê xwediyê Xelata Nobelê
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
25'ê reşemiyê
Bûyer
- 1921 - Paytexta Gurcistanê Tiblîs ji aliyê Bolşevîkên Rûsyayê ve hate dagirkirin.
- 1932 - Hevwelatiya Adolf Hitler a ji bo Almanyayê hate pejirandin.
- 1945 - Şerê cîhanê yê duyem: Tirkiyeyê li dijî Almanyayê îlana şer kir.
- 1968 - Şerê Viyetnamê; Li gundê Ha My a başûrê Viyetnamê 135 kesên sivîl ji aliyê hêzên Korêya Başûr ve hatin kuştin.
- 1991 - Şerê Kendavê: Hêzên Iraqê bi moşeka scud li hêzên amerîkan ên li bajarê Zahran a Erebistana Siyûdî da. Di encamê de 28 leşkerên amerîkî mirin.
- 1992 - Li herêma Xocalî ya Azerbaycanê hêzên ermeniyan 613 sivîl kuştin.
- 1994 - Partiya Demokrasiyê (DEP) biryar da ku ewê tevlî hilbijartinên herêmî nebe.
- 1994 - Rewşenbîrê kurd parêzer Yusuf Ekîncî hate kuştin.
Jidayîkbûn
- 1949 - Amin Maalouf, nivîskarê libnanî
- 1981 - Shahid Kapoor, aktorê Bollywoodê
Mirin
- 1899 - Paul Julius Reuter, damezrênerê ajansa Reutersê
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
26'ê reşemiyê
Bûyer
- 1815 - Napoleon Bonaparte ji girava Îtalyayê ya bi navê Elbayê reviya.
- 1848 - Li Fransayê komara duyem hate îlankirin.
- 1952 - Winston Churchill, da ragihandin ku Keyaniya Yekbûyî xwediyê bombeya nukleerî ye.
- 1991 - Sedam Huseyn di radyoya Bexdayê de ragihand ku Iraq ji Kuweytê vekişiyaye.
- 1992 - Li Kayseriyê girtiyan 200 metre binê erdê kolan û ji girtîgehê reviyan.
- 1999 - Kurtefilîmê bi navê Axê ku berhema Navenda Çanda Mezopotamyayê, li bajarê Stenbolê di Sînemaya Akademiyê de galaya wê hate çêkirin.
- 1999 - Li Îranê piştî şoreşa îslamî ya sala 1979'an, cara pêşîn hilbijartina şaredariyan pêk hat.
- 2001 - Rêxistina terorî Talibanê li bajarê Bamyan a Afxanistanê peykerên Buda xera kirin.
- 2007 - Dadgeha cezayên a pêncam a li Amed ê, di derbarê 20 terorîstên endamên Hizbullahê de cezayê bêdawî yê giran da.
Jidayîkbûn
- 1563 - Christopher Marlowe, helbestvanê îngilîz
- 1802 - Victor Hugo, nivîskarê fransî
- 1852 - John Harvey Kellogg, bijîşk û kaşîfê amerîkan
- 1954 - Recep Tayyip Erdoğan, serokwezîrê Tirkiyeyê
- 1984 - Beren Saat, lîstikvana tirk
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
27'ê reşemiyê
Bûyer
- 1844 - Komara Domînîkê ji Haîtiyê serxwebûna xwe îlan kir.
- 1861 - Li Warşovayê hêzên rûs gule li xwepêşandêrên li dijî serweriya Rûsyayê diderkevin, reşandin. Di encamê de 5 xwepêşander mirin.
- 1989 - Li Venezuêlayê nerazîbûnên Caracazoyê qewimîn.
- 1991 - Şerê Kendavê; Serokdewletê DYA'ê, George H. W. Bush, da ragihandin ku Kuweyt hatiye rizgarkirin.
- 1992 - Endamê HEP a Nisêbînê Mehmet Emîn Narîn di encama êrîşeke çekdarî de hate kuştin.
- 1993 - Parêzer Hasan Kaya û serokê Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) ê Elezîzê Dr. Metîn Can li Elezîzê bi destê kontrayan hatin kuştin.
- 1995 - Li bajarê başûrê Kurdistan Zaxoyê bombeyek teqiya. Di encama bûyerê de 76 jiyana xwe ji dest da û 83 jî brîndar bûn. Hate ragihandin ku ev ji aliyê rêxistina veşartî ya Tirkiyeyê, MİT'ê ve pêk hat.
- 2002 - Li Hindistanê misilmanan trêna tijî rêwiyên bawermendên hindûîzmê şewitand. Di encamê de 60 kes mir.
- 2004 - Li Filîpînê di teqîna ferîbotekê de 116 kes mirin.
Jidayîkbûn
- 272 - Konstantînê Mezin, împeratorê Romayê
- 1902 - John Steinbeck, nivîskarê xwediyê Xelata Nobelê
- 1932 - Elizabeth Taylor, aktrîsa îngilîz-amerîkan
- 1937 - Aslan Ûsoyan, karsaz û çetegerê kurd
- 1947 - Deniz Gezmiş, şoreşvanê tirk
Mirin
- 2011 - Necmettin Erbakan, serokwezîrê tirk
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
28'ê reşemiyê
Bûyer
- 1917 - Di encama têkoşîna şoreşê de ku bi grevan dest pê kir û gihişt heta serhildanan, hikumeta Rûsya ya Çar hate hilweşandin. Rêveberiya Sovyetê û Komîteya Duma'yê li hev hatin û hikumeta demborî ava kirin.
- 1922 - Hikûmeta Brîtanyayê parêzvaniya xwe ya li ser Misirê rakir.
- 1947 - Li Taywanê di encama serhildana gel de bêhtirî 30.000 sivîlî jiyana xwe ji dest da.
- 1975 - Li Londonê di encama qezaya metroyê de 43 kesan jiyana xwe ji dest da.
- 1986 - Serokwezîrê Swêdî Olof Palme ji aliyê hêzên tarî ve hate qetilkirin. Palme ji bo aştiyê xebitîbû.
- 1997 - Li bajarê Erdebîl a Îranê erdhejeke bi mezinahiya 6.1 a ligorî pîvanên Richterê qewimî. Di encamê de 3000 kesan jiyana xwe j idest da.
- 2002 - Li bajarê Hindistanê Ahmedabadê, alîgirên hindûîzmê malên misilmanan dane ber agir. Di encamê de 55 kes mirin.
Jidayîkbûn
- 1533 - Michel de Montaigne, nivîskarê fransî
- 1901 - Linus Pauling, kîmyagerê xwediyê Xelata Nobelê
- 1939 - Daniel C. Tsui, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
- 1948 - Steven Chu, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
Mirin
- 1986 - Olof Palme, serokwezîrê Swêdê
- 2006 - Owen Chamberlain, fîzîknasê xwediyê Xelata Nobelê
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
29'ê reşemiyê
Bûyer
- 1828 - Bestekarê fransî Daniel Auber, li Parîsê operaya xwe ya bi navê La muette de Portici (Masaniello) -Keçika bê ziman a Porticiyî- li dar xist.
- 1916 - Li Karolînaya Başûr temenê zarokên dikarin li fabrîka û karxaneyan bixebitin, ji 12'an bû 14.
- 1952 - Girava Heligolandê dîsa ketê bin rêveberiya Almanyayê.
- 1960 - Li Marokoyê ji sedema erdhejekê bêhtirî 3000 kesan jiyana xwe ji dest da û heme heme bajarê Agadirê hilweşiya.
- 1988 - Keşeyê ji Afrîkaya Başûr Desmond Tutu û sed zilamên din ên dînê hatin girtin.
- 1996 - Balafireke Perûyê li pêçavê çiyayê Andê ket. Di encamê de 123 kes mirin.
Jidayîkbûn
- 1782 - Daniel Auber, bestekarê fransî
Mirin
- 1956 - Elpidio Quirino, serokdewletê şeşem ê Filîpînê
nîşan bide – biguherîne – dîrokê bibîne
Di dîrokê de îro • Arşîv
Rêbendan – Reşemî – Adar – Avrêl – Gulan – Pûşper – Tîrmeh – Gelawêj – Rezber – Kewçêr – Sermawez – Berfanbar
