Xelat

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Navçeya Xelatê
Ahlat
Navçe
Welat Bakurê Kurdistanê
Dûgel Tirkiye
Parêzgeh Bidlîs (parêzgeh)
Serbajar Xelat

Hejmara bajarokan 2 bajarok
Hejmara gundan 26 gund
Hejmara mezran 2 mezre

Gelhe (2008) 35.236[1] kes
Rûerd 1.044 km2
Berbelavî 33,8 kes/km2
Bajarê navendî
Koordînat 38°45′1″Bk 42°28′34″Rh / 38.75028°Bk 42.47611°Rh / 38.75028; 42.47611
Gelhe (2008) 19.551 kes
Bilindayî 1.720 m
Koda postayê 13400
Koda telefonê (+90) 434
Nexşeya cihan Tirkiye
Xelat (Tirkiye)
Xelat

Xelat (tr. Ahlat) yek ji navçeyên Bedlîsê ye. Rûber 1.044km² ye. Hejmara niştecihên navendê 23.000 û bi giştî jî nêzîkî 45.000 e. 26 gund û 2 mezreyê wê hene. Gel ji Kurdan pêk tê. Di salên 60´î de dewleta Tirk navên cografîk ên Kurdî qedexe kiriye û navên bi Tirkî pêve daniye. Seyyid Mahmud Bırifkani dı pırtuka xwe bi navé "Bırifkan Seyyidleri"da weha goti: "Çar hêzar sal berê dema huriya ev bajar ava kır.Herdu tıştêku jê hez dıkırın ku axu çiyabu bi heve zelıqandın u gotın Axlat yani (ax) u (lat).Her wek tê zaninê aliki Axlatê çiyayê sipanı u aliki wiji axı.Axlatê navê xwe gırtiye.Her wek tê zaninê huri bapirê kurdane. Di qeydên dîrokî de navê Xelatê wekî Xelat, Xalads, Axlat, Şaleat (Ermenî), Kelath (Aşûrî), Xîlat (Erebî) derbasdibe. Piştî avabûna Komara Tirkiyê di sala 1924 ´î de dibe navçe.

Navdarên Xelatê[biguherîne]

Ev zat kurrê Seyyid Alî'yê Xorasanî ye. Leqeba wî Lur baba ye.Di 682'ê Hicrî da li Axlat'ê vêfat kirîye. Şêxê terîqeta Suhreverdî bûye.

Navê wîyê aslî Seyyid Muhammed e. Leqeba wî Hacî Nizamiddîn e.Kurrê Seyyîd Ahmed Axlatî ye. Di sala 751'ê Hicrî da wefat kirîye.Turba wî li Taxa dere e ye.(Wadi)Lê nixabin di bubelerzada eftax xera bûye. Niha bi ve nave taxaki weha nîne. Dibe ku eftax Xerabe şehir an ji taxa Qale e be. Şêxê terîqeta suhreverdi ye.

Kurrê Haci Nîzamiddîn Axlatî ye.Şêxê terîqeta suhreverdi ye. Di 781'ê Hicri da li Axlat'ê vefat kirîye.

Ev zat di ilmê zahir û batin da mahir bû. Di terîqeta suhreverdi da bi kutub bû di zanistîyê da feylesof bû. Giştıbû sırr û esrarê Imam'ên Ehlebeytê. Ji ber vê yekê jêra dihat gotin Imam Huseyin Axlatî. Di sala 808'ê Hicrî da li Misrê li Qahîreyê wefat kirîye. Turba wî li menteqe ya İmamêyn e. Çar kurrê wî hene, Seyyid Baba Mensur û Seyyid Baba Maksud û Seyyid Mir Hesen û Seyyid Muhammed. Malbata Birîfkaniya ji Seyyid Baba Mensur tê. Navê kurrê Seyyid Baba Mensur, Seyyid İshak Axlatî bûye. (890 H.) Navê kurrê wî Seyyid Ebdulgani Axlatî (926 H.) Navê kurrê wî Seyyid Suleyman Axlatî bûye (961 H.) Navê kurrê wi Seyyid Mûsa Axlati ye.(995 H.) Navê kurrê wî Seyyid Abdulkerim Axlatî ye .(1027 H.) Navê kurrê wî Seyyid Şemseddin qutbê Axlati Birîfkanî ye.Hemû Birîfkanî ji zurryeta Seyyid Şemseddin e. Nêha Birîfkanî li Iraq'ê û Turkiyeyê (Axlat-Diyarbekir-Erzurom u Wanê) û Sûrî (Hama) dijîn.

  • Îzed Beg , Serhildana Kurdan di bin serokatiya Îzed Beg

Wargehên dîrokî û tûrîstîk ên Xelatê[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]

  • Seyyid Mahmut Bırifkani-"Bırifkan Seyyidleri"


38°45′01″Bk 42°28′34″Rh / 38.75028°Bk 42.47611°Rh / 38.75028; 42.47611