ئالبەرت سجهوەتزەر

ئالبەرت سجهوەتزەر، چێکرن ژئا رتهور وللام حەنتزەلمان

ئالبەرت سجهوەتزەر (* 14'ێ رێبەندانێ 1875 ل کایسەرسبەرگئا ئۆبەرەلساسس بەر جۆلمار، ئیمپاراتۆریائا لمان; † 4'ێ رەزبەرێ 1965 ل لامبارéنé، گابون) تەۆلۆگەکیئە ڤانگەلیک، مووزیکناس، فیلۆزۆفئوو بژیشکەک ئالمان-فرانسی بوو.

نەخوەشخانەیەکێئا ڤاکربوو ل لامبارéنé. حم کارێ خوە یێ بژیشکیێ برێڤەدبر، هم ژی خەباتئوو لێکۆلینێن هونەریئوو فیلۆزۆفیێ دکر. ب تایبەتی ل سەر ژۆهانن سەباستان باجه لێکۆلین دکر.

خەلاتێن وی

• خەلاتا گۆەتهە 1928
• خەلاتائا شتیێ یا پرتووکڤانێنئا لمان 1951
• خەلاتا ژۆهانن-پەتەر-حەبەل-پرەس 1951
• خەلاتا نۆبەلئا ئا شتیێ 4'ێ سەرماوەزێ 1954 لئۆ سلۆ
• پۆور لە مéرتە' 1954
• حەڤوەلاتیێ شەرەفێ یا باژارێ فرانکفورتئا م مان 1959
• سۆنننگ-پرەسئا زانینگەها کۆپەنهاگەن 1959
• دۆکتۆریا شەرەفێ یا وەستفäلسجهەن ولهەلمس-ئونڤەرستäت ن مüنستەر 1958
• دۆکتۆریا شەرەفێ یا تەجهنسجهەنئو نڤەرستäت براونسجهوەگ 1964.

بەرهەم

خەباتێنئۆ لی

• گەسجهجهتە دەر پاولنسجهەن فۆرسجهونگ ڤۆن دەر رەفۆرماتۆن بسئا وف دە گەگەنوارت. حلدەسهەم،ئۆ لمس 2004 (ناجهدروجک دەرئا وسگابە بە مۆهر، تüبنگەن 1911)
• دە میستک دەسئا پۆستەلس پاولوس. تüبنگەن: مۆهر، 1981 (نەودروجک دەر 1.ئاوفلاگە 1930).
• گەسجهجهتە دەر لەبەن ژەسو فۆرسجهونگ. تüبنگەن: مۆهر، 1984 (9.ئاوفلاگە).
• داسئا بەندماهل م زوساممەنهانگ دەر گەسجهجهتە ژەسوئو ند دەر گەسجهجهتە دەسئو رجهرستەنتومس. حلدەسهەم:ئۆ لمس، 1983 (ناجهدروجک دەرئا وسگابە تüبنگەن 1901).
• داس مەسسانتäتس-ئو ند لەدەنسگەهەمنس:ئە نە سکززە دەس لەبەنس ژەسو. 1983.
• ستراßبورگەر پرەدگتەن. مüنجهەن: بەجک، 1986.
• داس جهرستەنتومئو ند دە وەلترەلگۆنەن. مüنجهەن: بەجک 1923.

خەباتێن فلۆزۆفی

• مت فرتز بور: ئەخستەنزپهلۆسۆپهەئو ند جهرستەنتوم. برەفە 1935–1964.ئە نگەلەتەت، کۆممەنتەرتئو ند هرسگ. ڤۆنئا ندرەاسئو رس سۆممەر. مüنجهەن 2000. Iسبن 3-406-46730-خ.
• دە لەهرە دەرئە هرفورجهت ڤۆر دەم لەبەن، ن: سەگوارت حۆرست گüنتهەر، گەرالد گöتتنگ: واس هەßتئە هرفورجهت ڤۆر دەم لەبەن؟ بەگەگنونگەن متئا لبەرت سجهوەتزەر. ڤەرلاگ نەوەس لەبەن، بەرلن، 2005
• دەئە هرفورجهت ڤۆر دەم لەبەن – گروندتەختەئا وس فüنف ژاهرزەهنتەن. مüنجهەن: بەجک 1991 (6.ئاوفلاگە).
• دە وەلتانسجهاوونگ دەر ندسجهەن دەنکەر: میستکئو ندئە تهک. مüنجهەن: بەجک، 1987.
• دە رەلگۆنسپهلۆسۆپهە کانتس. حلدەسهەم:ئۆ لمس، 1990 (زوەرست لەپزگ، تüبنگەن 1899)
• کولتورپهلۆسۆپهە. بد. 1: ڤەرفاللئو ند وەدەراوفباو دەر کولتور، بد. 2. کولتورئو ندئە تهک. مüنجهەن: بەجک، 1923.
• داس پرۆبلەم دەس فرەدەنس ن دەر هەوتگەن وەلت. مüنجهەن: بەجک 1955

خەباتێن موزیکێ

• ژۆهانن سەباستان باجه. 1908; ناجهدروجک وەسبادەن، برەتکۆپفئو ند حäرتەل 1979. Iسبن 3-7651-0034-خ
• دەر فüر باجهس وەرکە فüر ڤۆلنە سۆلۆئە رفۆردەرلجهە گەگەنبۆگەن. Iن: باجه – گەدەنکسجهرفت، زüرجه 1950.
• دەوتسجهەئو ند فرانزöسسجهەئۆ رگەلباوکونستئو ندئۆ رگەلکونست. وەسبادەن: برەتکۆپفئو ند حäرتەل، 1987

خوەژینەنیگاری

• ئاوس مەنەر کندهەتئو ند ژوگەندزەت. مüنجهەن: بەجک، 1991.
• زوسجهەن واسسەرئو ندئو روالد. بەرن: پاول حاوپت، 1921،ئا ب 1925ئا وجه مüنجهەن: بەجک
• ئاوس مەنەم لەبەنئو ند دەنکەن. مەنەر ڤەرل.، لەپزگ، 1931

خەباتێن تەڤلیهەڤ

• گەساممەلتە وەرکە ن فüنف بäندەن. حرسگ. ڤۆن رودۆلف گرابس. بەجک، مüنجهەن 1974. Iسبن 3-406-04215-5
• داسئا لبەرت سجهوەتزەر لەسەبوجه. مüنجهەن: بەجک، 1995.