Çîroka Genji

Çîroka Genji 源氏物語
Berhema wêjeyî
Welat	Japon
Ziman	Early Middle Japanese
Dema avabûnê	1010s
Nivîskar	Murasaki Shikibu
Şêwe	Tsukuri monogatari
Mijara sereke	Mono no aware
Karekterên wê	Hikaru Genji Kiritsubo Emperor Kiritsubo Consort Lady Fujitsubo Aoi no Ue Reizei Emperor Murasaki no Ue Suzaku Emperor Kokiden no nyōgo Oborozukuyo
Jê çêbûyî	Genji-e Genji Monogatari
Rêza yekem
いづれの御時にか、女御、更衣あまたさぶらひたまひけるなかに、いとやむごとなき際にはあらぬが、すぐれて時めきたまふありけり。
Rêza dawî
いつしかと待ちおはするに、かくたどたどしくて歸り來たれば、すさまじく、「なかなかなり」と、思すことさまざまにて、「人の隱し据ゑたるにやあらむ」と、わが御心の思ひ寄らぬ隈なく、落とし置きたまへりしならひに、とぞ本にはべめる。
Pêk tê ji	Kiritsubo Hahakigi Utsusemi Yūgao Wakamurasaki Suetsumuhana Momiji no Ga Hana no En Aoi Sakaki Hanachirusato Suma Akashi Miotsukushi Yomogiu Sekiya Eawase Matsukaze Usugumo Asagao Otome Tamakazura Hatsune Kochō Hotaru Tokonatsu Kagaribi Nowaki Miyuki Fujibakama Makibashira Umegae Fuji no Uraba Wakana Kashiwagi Yokobue Suzumushi Yūgiri Minori Maboroshi Kumogakure Niōnomiya Kōbai Takekawa Hashihime Shiigamoto Agemaki Sawarabi Yadorigi Azumaya Ukifune Kagerō Tenarai Yume no Ukihashi
biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre

Çîroka Genji (bi japonî: 源氏物語, Genji Monogatari) esereke klasîk a edebiyata japonî ye ku tê gotin ji aliyê şaîr û xanima dergê Murasaki Shikibu hatiye nivîsandin di navbera bilindbûnê ya serdemê Heian de, di destpêka sedsala 11ê de. Ev yekem roman e ku ji aliyê jinekê ve hatiye nivîsandin ku nasnameya navmiletiyê wergirt. Di Japonyayê de, Çîroka Genji rêncêk heye ku wekî yê Shakespeare li Keyaniya Yekbûyî ye. Tê texmînkirin ku eser di sala 1021ê a p.z. hatiye nivîsandin.

Hinek caran ew wekî romana yekem tê nasîn, lê ev jî îxtilafek li ser heye. Çîroka derbarê Mîr Genji cihekî sabît li kultura Japonê digire û wekî eserekî bi rûtbeyekî navdar tê hesibandin.

Muhtewa

Murasaki di seriya hêzê klana Fujiwara de dijî. Fujiwara no Michinaga li hember navê bû regent, û wî ji her herî giringtiya siyasî ya zamanê wî de bû. Ji ber vê yekê, bawer dikin ku Murasaki karaktera Genji beşek ji berîcerbûna xwe ya li ser Michinaga avêt.

Çîroka Genji dibe ku beş bi beş hatiye nivîsandin, wekî ku Murasaki beşên nivîsandî ji jinên aristokrat (xulamên serewî) re radanî. Di nav de gelek hûragahên ku di romanekê nûjen de dihatin dîtin heye: karakterek navendî û hejmarek mezin ji karakterên giring û biçûk, karakterkirina baş a lîstikvanên sereke, rêzek bûyerên ku hemû çaxê heyata karaktera navendî digirin û heta paşî jî berdewam dibin. Xîrebek taybetî tuneye, lê bûyeran derdikevin pêş û karakteran kaltir dibin. Herçend ku ji kesên drama di çîroka wê bi qasî çar sed karakteran heye, hêj hevgirtina hundurî diparêze; mesele, hemû karakteran bi hev re kaltir dibin, û têkiliyên malbatî û feodalî di gî zamanê da bimrevin têk nayên.

Ji nav karakteran di nivîsa eslî de da ku gelek hindik navekî vekirî nedaye. Ew bi cih an rolê xwe têne naskirin (mesele; wezîrê çepê), bi rêznav (mesele; mezinayê wî), an jî bi têkiliyê wan bi karakterên din re (mesele: xelefê dîtbûyî) ku bi pêşketina romanê tê guhertin. Ev kêmasîya navan ji rêbazên sarayê çaxa Heianê tê ku di wisa de kirina navê kesekî çêtîya kişandî û rastgot yanî nediyayê. Xwendevan û tercimanên nû rojane çend leqeb bikar anîne da ku di nav çend karakteran de bikaribin derbas bibin.

Rolên kaxezê

Muzeya Hunermendiyê ya Tokugawa li Nagoya, di nav de guhertoya herî kevnar a romana Genji digire

Guhertinên herî kevnar ên rolên kaxezê ji sedsala 12an ne. Beşa herî mezin niha di Muzeya Hûnera Tokugawa ya li Nagoyayê de tê parastin, beşa biçûktir di Muzeya Hûnera Gotō ya li Tokyoyê de heye. Ji ber ku ew rolan gelek hestyar in, ew hatine kilîtkirin û ji civakê re ne vekirin. Rol hazînên miletê ya Japonyayê ne.

Binêre

• Edebiyata japonî

Bîbliyografî

• Allen, James Sloan (2008). "How Beautiful, How Sad," in Worldly Wisdom: Great Books and the Meanings of Life. Savannah: Frederic C. Beil.
• Bowring, Richard John (1988). Murasaki shikibu, The Tale of Genji. Cambridge; New York: Cambridge University Press.
• Childs, Margaret H (1999). "The value of vulnerability: Sexual coercion and the nature of love in japanese court of literature". Journal of Asian Studies. 58 (4): 1059–80. doi:10.2307/2658495. hdl:1808/16325. JSTOR 2658495. S2CID 161992068.