Şêx Seyda

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search

Şêx seyda , ta 1980 wan jîn bû bi bandor bû. Hizreke wî ya mazin ji hebû. Li cizîre bota û li herêmê bi giştî mirid û sofîyên wî hebûn. Ew weke dengyeke rêzanî bû. Li herême, pir axa û mirovên wilo xwe nêzîkî wan dikirin ku bandûra xwe mazin bikin. Dewletê ji vê yekê zanibû. Di derbarê vê yekê re xwedi agahî bû. Ji deme osmanîyan malbata wan mazin bû. Ji ber ku li cizire bota bûn û li cizîre bota ji bi Medresa Sor re kevneşopîyeke hebû, êdî bandûr pir mazin dibû.Ta deme ku tekoşîna azadiyê dest pê kir, wê hebûna wan hebûna xwe berdewam kir. Mirov ne tenê divêt ku ne tenê weke şêxêyê şîrove bike û bêne ser ziman. Bi kevneşopî bi rê ve birin ji pir mazin bû.Dewletê pir caran bi wan re danûstandin kiribû.Lê piştî derketina tekoşîna azadiyê, ew danûstandin hê zêdetir bû. Dewlet xwestibû ku wê hebûna wan li hemberê tekoşîna azadiyê bi kar bêne. Lê wan destûr nedabû vê yekê. Şêx seyde bixwe, mirovekî ku dixwest ku pirgirêkan bi riyeke aştiyana çareser bike.Bi vê yekê derketibû pêş.Piştî ku ew gaha rehmata xwe, êd kurê wî Şêx Mihamed Nurullah hata dewsa wî. Şêx Mihamed Nurullah mirovekî ku pir bizane bû. li ser rastteqniyê dimeşî.Kurdiyeke pir xweş û xweşik di axifit.

Şêx Mihamed Nurullah, divêt ku mirov wî û şaxsiyete wî nasbike. Divêt ku mirov wê baş bibîne. Ew li herême pir bi bandûr bû. Piştî bavê xwe re ku hata dewsa wî, di demekê kin de pir bi bandûr bû. Ew li herême weke serokekê olî ê mazin e ruhanî dihata dîtin.Şêx Herême yên deme wê hemûkan xwe li dore wî da hevdû.Şêx Birehîmê Avdikî,Şêx Mahmudê Memulanî. Şêx Mihamedê Serdefî û hwd, gelek şêxên herême li dore bûna kom. Bi vê yekê re li dore wî pir mirov ji bûna kom. Di wê dema ku dewlet nurcu û Hizbullahci birêxistin dikirin, ew her weha mazin bûn û derketin. Ew li hev kombûna wan, dewletê ya rastî, li hemberê wê rêxistina xwe, weke artarnatîfekê ji di dît. Ji ber vê yekê pir ji jê ditirsaha. Ji xwe deme Şêx Muhamed Nurullah hata kuştin, pêre Şêx Birehîmê Avdikî, Şêx Mihamedê Serdefî, Şêx Mahmudê Mamulanî û hinek şêxên din ji yên weke wan ku baş bûn hatina kuştin.Ji xwe, pişt wan re êdî Nurciyan bidest ketina wê herême û wanderan kir. Rastiyên van mirovên ku xalkê rêz ji wan re digirt bi riye Nuricyan û rêxistinên weha xwestin ku ji ber çavan bigirin. Li herême Her çend ku Şêx Mihamed Nurullah hê ciwan ji bû, navê wî pir derketibû pêş.Li herême Weke serokên olî yên ku navê wan pir mazin hebû yek bû û yê dî ji Şêx Ahmed maşûoqê xeznewî bû. Herdû weke Serokên olî Li pêş bû. Şêx Mihamed Nurullah çend bandûra wî, weke ku li herême botanê hebû, wilo ji li herêmên kurdan yên di nav sînorê Surî de ji hebû. Her weha bandûre Şêx maşoqê Xeznewî ji li herême botanê li herême kurdistanê aliyê tirkî hebû.Bi vê yekê re mirov karê bêje ku rêveberiyeke olî hema bêja bi wan re ava bû bû.Weke Şêx Mihamed Nurullah, Şêx Ahmed maşûkê xiznevî ji ne li hemberê tekoşîna azadiya kurdan bû. Vê yekê ev derxistibû pêş.Ne li hemberê Tekoşîne Azadiya kurdan bûn.

Şêx Seyda, ta 1980 wan jîn bû. Li cizîre bota bû. Bandûra wî pir mazin bû li ser herême. Hertimî dixwest ku pirsgirêkan bi riyên aştiyana çareser bike. Piştî ku tekoşîna kurdan ya azadiyê dest pê kir, êdî dewlet xwest ku hêzên weke huzbillah avakê û li hemberê kurdan bide Şerkirin.Ew li hemberê vê yekê rabû.Piştre bi awayekî biguman gaha rehmata xwe. Piştre ku ew gaha rehmata kure Şêx Mihamed Nurullah hata dewsa wî. Bi awayê ku dewlet nêzîkî bavê wî bû, xwest ku nêzîkî wî ji bibe. Xwest ku ew ji nêzîkî Hizbullahciyan bibe. Ew bidijwar li dijî vê yekê rabû û wî Hizbullah yên ku dewletê avakiribû û nivîskar û rêberên kurdan dikuştin weke "iblîsan" denazand. U hinek gotinên wî yên weke ku "ew rastiya badiûzzman vajî didina nîşandin", wî derxista berçavan û kir ku balên dewletê herine ser wî.Piştî vê yekê, êdî dewlet sê çar carên din ji pêre axift ku wer û li cem wan cih bigirê. Lê wî erê nekir. Piştre dewlet li herême, bi malên weke mala Çelebî xwest ku wî bikişene cem xwe. Ew ji pêre axiftin. Wan ji ev yek pêk neanî. Çelebiyan bi dewletê re havên xwe diavêtin. Hê ji nû kava ku cerdavanî derket, wan rahişta çekên dewletê û li hemberê kurdan şerkirin. Çelebiyan ji dorikan, kevsûrkan, û hinek ji herêmê din ji kişandina cem xwe û kirina cerdavan.Piştre dewletê ew bi xalat ji kirin ji bo vê yeka ku wan kir. Silêman çelebî dewlete kira parlamentoyê de. Birayê wê Sehmuş çelebî ji li ser serê cerdewanan ma. Kurê wî Nizamattin ji piştre li cem amê xwe Sehmuş Çelebî cih girt. Wan xwest ku Şêx mihamed Nurullah hildina cem xwe. Ku ev yek kiriban, wê pir bandûra çêbûban. Lê Şêx Mihamed Nurullah i ber vê yekê sekinî.Piştre Şêx Mihamed Nurullah ji ber ku li ber vê yekê sekinî, êdî Bi awayekî biguman li ser riya Hevîrîşîme bi qazaya tirimbêle hata kuştin.Tê gotin ku di kuştina Şêx Mihamed Nurullah de destê mala çelebiyan ji heya. Ji ber ku piştî kuştina Şêx Mihamed Nurullah de ev gotina di nav xalkê de hatina gotin, êdî Sileyman Çelebî, ji kurê xwe Nizamattin Çelebî re keçe Şêxekî anî ku xwest ku bi vê yekê van gotinan bide birrîn. Lê piştre ji ber ku Birayê Şêx Mihamed Nurullah Şêx Mihamed Avdilbaqî ji hinek gumanên wî yên weha hebûn, êdî dewletê anka xwe da Şêx Mihamed Avdilbaqî ji. Ji ber ku ev gotin bêne sekinandin, êdî mala şêx Mihamed avdilbaqî ji Cizîre kirina der. Mala wan şandina bialiyê Denizlî bajarekî tirkan.Li wir karibûn ku wan bikina bin kontrola xwe de. Mal Şêx Li çend li cihê xwe li cizîre bota mabana, wê mala çelebî dibin gumanan de hiştibana, ev yek ji, dihata wê wate ku bidestê wan cerdavanti wî bi pêşneketibana. Êdî ew ji wir derxistin. Şêx Mihamed Nurullah, li hemberê cerdavantiyê bû.Ew hertimî sermaazar dikirin.

Çavkanî[biguherîne]

Danûstandinên di nav xalkê de ne.