Şerê Îtalî û Tirkî
| Şerê Îtalî û Tirkî | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | |||||||
| |||||||
| Aliyên şer | |||||||
 Împeratoriya Osmanî |
 Îtalya | ||||||
| Fermandar û rêber | |||||||
 Sîltan Mehmed V Seîd Paşa Ali Saip Beg Enver Beg Mustafa Kemal Beg |
Vittorio Emmanuelle IIIGiovanni GiolittiCarlo CanevaAugusto Aubry †Giovanni Ameglio Luigi Faravelli | ||||||
| Hêz | |||||||
| 28.000 leşker | 150.000 leşker | ||||||
Şerê Îtalî û Tirkî (îtalî: Guerra italo-turca, tirkî: Türk-İtalyan Savaşı) an jî Şerê Terablusê (îtalî: Guerra di Libia, tirkî: Trablusgarp Savaşı), pêvçûnekî ku ji 18ê îlona 1911ê heta 28ê cotmeha 1912an de di navbera keyaniya Îtalyayê û dewleta osmaniyan de derbas bûye ye. Di dema pevçûnan de hêzên Îtalyayê giravên Dodekan ên li Deryaya Egeyê jî dagirkirin. Îtalya bi Peymana Ouchy di sala 1912an de razî bû ku Dodecanese vegerîne împeratoriya Osmanî. Lêbelê nezelaliya metnê, digel bûyerên neyînî yên paşerojê yên ku ji bo împeratoriya osmanî nebaş bûn (destpêkirina Şerên Balkanê û Şerê Cîhanî yê Yekem),[1] destûr da rêvebirina îtalî yê demkî ya giravan û osmaniyan di dawiyê de dev ji hemû daxwazên li ser van giravan di xala 15 ya Peymana Lozanê ya sala 1923an de berda.[2]
Şer pêşgotina Şerê Cîhanê yê Yekem bû. Endamên Lîga Balkanan, bi qelsiya osmaniyan[3] û bi motîvasyona neteweperestiya Balkan a destpêkê, di cotmeha 1912an de êrîşiya împeratoriyê kirin û çend roj berî bidawîbûna Şerê ve Îtalo-Tirkî dest bi Şerê Balkanê yê Yekem kirin.[4]
Ew şer gelek guhertinên teknolojîyê dît, bi taybetî jî bikaranîna balafiran de. Di 23ê cotmeha 1911ê de, pîlotekî îtalî bi navê Capitano Carlo Piazza, li ser xetên tirkî di yekem mîsyona keşfê ya hewayî ya cîhanê de firiya û di 1ê mijdarê de, yekem bombeya hewayî ji hêla Sottotenente Giulio Gavotti ve, li ser leşkerên tirk ên li Lîbyayê avêtiyê.[5]
Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- ^ Treaty of Peace between the Allied Powers and Turkey UK Treaty Series No. 11 of 1920; Command paper Cmd.964
- ^ "Treaty of Lausanne - World War I Document Archive". wwi.lib.byu.edu. Roja gihiştinê 25 adar 2018.
- ^ Jean-Michel Rabaté (2008). 1913: The Cradle of Modernism. Wiley-Blackwell. r. 7. ISBN 978-0-470-69147-2.
- ^ Stanton, Andrea L. (2012). Cultural Sociology of the Middle East, Asia, and Africa: An Encyclopedia. Sage. r. 310. ISBN 978-1412981767.
- ^ Maksel, Rebecca. "The World's First Warplane". airspacemag.com. Roja gihiştinê 25 adar 2018.
| Neteweyî | |
|---|---|
| Yên din | |
