Şikeftvanî

Şikeftvanî
Dîsîplîna werzişê
Logoya Şikeftvanî
biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre

Şikeftvanî berhevokek teknîkî ye ji bo ketina bi ewleyî di kavilên binê erdê de, ku bi diwanzdeh hazar salên dîroka ceribandin û xeletiya rêxistinkirî û her weha lêkolînên zanistî hatine bidestxistin. Îro li zêdetirî çil welatên cîhanê kom û rêxistinên fermî yên şikeft û şikeftvaniyê hene ku bi armanca vekolîn, lêkolîn û parastina şikeftan kar dikin. Nêrînên şaş li ser şikeftan hene, ku piraniya wan ji bo şahî û werzîşê ne û di encamê de ev çalakiya çandî ya civakî beşek ji turîzmê an jî werzîşeke profesyonel tê hesibandin. Hêjayî gotinê ye ku li gorî ragihandina fermî ya Yekîtiya Şikeftvaniyê ya Cîhanê, ji ber nebûna pêşbirk û lîga şikeftan wek werzîşa pîşeyî nayê naskirin. Beşeke din a van ramanan şikeftê ji şikeftvanî veqetîne û performansa her yekê ji rêxistinên cihêreng ve girê dide. Keşifên şikeftan ên cîhanê her çar salan carekê di bin sernavê Yekîtiya Şikeftvaniyê ya Cîhanê de dicivin û teknîkên herî dawî, lêkolînên zanistî, hilberên pîşesazî û hunerî, raporên şikeftan, tevî nexşeya şikeftan, hwd.

Dîrok

Yekem rêxistina fermî ya şikeftvaniyê li cîhanê Civata Speleolojiyê ya Fransayê (Société de spéléologie) bû, ku ji hêla Édouard-Alfred Martel ve di 1895an de hate damezrandin. Îro, Federasyona Şikeftvaniyê ya Fransayê armancên kêrhatî bi 7.500 endamên di 250 klûbên şikeftvaniyê de birêve dibe. Yekîtiya Speleolojiyê ya Brîtanyayê (British Speleological Association) di sala 1935an de hate sazkirin. Civata Speleolojiyê ya Amerîkayê (National Speleological Society) ya ku di 1941ê de hatiye danîn, rêxistinek gel e ji bo şopandina şikeftan û forumek ji bo komkirin û hevkariya şikeftvan bi zêdetirî deh hezar endam û 240 grûp (komên şikeftvanan). Diruşma Civaka Şikeftvaniyê ya Amerîkayê ew e: "Lêkolîn, Xwendin, Parastin". Yekîtiya Speleolojiyê ya Navneteweyî (UIS) di 1965an de hate damezrandin.