Bîrûnî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Bîrûnî
Biruni-russian.jpg
Pûlekî ji bona bîranîna Bîrûnî di 1973an de ji aliyê Yekîtiya Sovyetan ve hat amadekirin.
Navê rastî أبو الريحان محمد بن أحمد البَيْرُوني

Ebû Reyhan Mihemed bîn Ehmed el-Bîrûnî

Bernavk El-Bîrûnî
Zayîn 15'ê Êlûn 973
Xwarezm - Ûzbêkistan
Mirin 13'ê Kanûn 1048
Xeznî - Efxanistan (75 Salî)
Hemwelatî  Îran
Eslê xwe Fars
Dîn Îslam
Destûrname Arîstoteles, Batlamyûs, Aryabhata, Mihemed Pêxember, Ebû Henîfe Dînewerî, El-Razî, Ebû Nesr Mensûr, Îbn-î Sîna
Pîşe Matematîk, Astronomî, Fîzîk, Dîrok, Tib, Felsefe, Civaknasî û Kîmya
Bandor Ibn Sîna, Omer Xeyam, Ibn Heysem

Bîrûnî an jî Ebû Reyhan el-Bîrûnî (z. 15 êluna 973 - m. 13 kanûn 1048) Ew fîlozof, matematîkzan, astronom, fîzîkvan, dîroknas, kîmyager, sosyolog û zanyarê MisilmanFars bu.[1]

Bîrûnî li gundê Kath nêzî Xwarezmê (li Ûzbêkistana îro) hatîye dinyayê. Navê wî bi farisî tê wateya berbajar. Bi şûnde navê wî li gundê wî Kat jî kirine. Ew dersên matematîk û astronomîyê ji Ebû Nesr Mensûr digire.

Ew bi fîlozofên weke, Ibn Sîna, Ibn Miskeweyh û mîrza Ebû'l-Ebas Me'mûnê Xwarezmşah re hevkariyê dike. Bi Mehmûdê Xezneyî re diçe Hindistanê, li wê derê zimanê wan hîndibe, hem li ser ola wan, hem jî li ser felsefa wan dixebite û pirtûkeke bi navê "Kitêba Hindistanê" (bi erebî: Kitâb al-Hind) li ser vedîtinên xwe dinivîse. Ew yewnanî, suryanî û berberî jî zanîbû. Wî pirtûkên xwe bi (zimanê xwe yê dayîkê) farisî û bi erebî dinivîsandin.[2]

Tê zanîn kû berhemên Bîrûnî nêzika sed û heştê ne, lê mixabin îro bîst û heft berhem wî tenê xwe gîhandîye roja me.

Ev tabloya heyvê ji aliyê Bîrûnî ve hatiye çêkirin.

Berhemên Bîrûnî[biguherîne]

  • El-Âsâr'il-Bâqîye an'il-Kurûni'i-Hâli-ye
  • El-Kanûn'ül-Mes'ûdî
  • Kitâb'üt-Tahkîk Mâ li'l-Hind
  • Tahdîd'ü Nihâyeti'l-Emâkin li Tas-hîh Mesâfet'il-Mesâkin
  • Kitâbü'l-Cemâhir fî Mâ'rifet-i Cevâ-hir
  • Kitâbü't-Tefhîm fî Evâili Sıbaâti't-Tencîm
  • Kitâbü's-Saydele fî Tıp

Çavkanî[biguherîne]

Ana Britannica – 4. Cilt / s. 269-271

  • Cyril Glassé (1991). The Concise Encyclopedia of Islam. HarperCollins, San Francisco. ISBN 0-905743-65-2