Chen-Ning Yang

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Chen-Ning Yang
CNYang.jpg
Navê rastî
楊振寧 Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Jidayikbûn 1 çiriya pêşîn 1922 Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Hefei County Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Hevwelatî Çîn (2015–), Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (naturalization, 1964–2015), Komara Çîn (1912–1949) (1922–1949), Taywan (1949–2015) Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Perwerde
  • National Southwestern Associated University
  • Tsinghua University
  • University of Chicago (1946–1948)
  • Peking University
  • Nankai University Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Pîşe
Hevjîn
  • Du Zhili (1950–2003)
  • Weng Fan (2004–) Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Dê û bav
  • Yang Wu-chih Li ser Wîkîdaneyê biguherînê (bav)
Xizm
  • Du Yuming (xezûr) Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
Xelat
  • Xelata Nobelê ya Fizîkê (1957)
  • Rumford Prize (1980)
  • National Medal of Science (1986)
  • Benjamin Franklin Medal
  • Albert Einstein Medal (1995) Li ser Wîkîdaneyê biguherînê
biguherîne - Wîkîdaneyê biguherîneBelge

Chen-Ning Yang (bi çîniya hêsankirî: 杨振宁; çîniya adetî: 楊振寧; pinyin: Yáng Zhènníng) (jdb. 22ê îlona 1922an li Hefei, Çîn) fîzîknasekî çînî - amerîkayî ye. Xelata Nobel a fîzîkê wergirtiye.

Jiyan[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Chen-Ning Yang, herwiha wekî Frank an Franklin jî dihate binavkirin, ji pênc zarokên profesorê matematîkê Ke Chuan Yang û xanima wî Meng Hwa Loh Yang ê mezin e.

Jiyana wî ya zaroktiyê li wargeha Zanîngeha Tsinghua ya nêzîkê Pekîngê ye derbas bûye û bi xwe jî li Kunmingê zanîngeh xwendiye. Sala 1942 bi xebata komangaşt û molekûlspektran li vê zanîngehê balê dikişîne ser xwe.

Piştî şerê Japon û Çîn ji dewletê alîkariya xwendinê werdigire diçe Chicagoyê. Sala 1946 li Zanîngeha Chicago dest bi xwendin û lêkolînan dike. Sala 1948 li cem Edward Teller, doktoraya xwe bi xebata li ser reaksiyonên dendikê dike. Dûv re diçe zanîngeha Institute for Advanced Study a Princeton (New Jersey) berdewam dike. Li wir sala 1955 dibe profesor. Sala 1965 diçe Stony Brook.

Yang sala 1950 bi Chih Li Tu re marî dibe (dizewice) û ji wê sê zarok dibin, Franklin (jdb. 1951), Gilbert (jdb. 1958) û Eulee (jdb. 1961).

Xebat û girîngî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Yang bi giranî li ser mekanîka statîstîk û fîzîka sîmetrî lêkolînan dike. Bi Tsung-Dao Lee, bi salan bi hev re xebitîn û xebatên xwe weşandin. Cîhana xebatên parçeyên elementan berfireh kirin.

Li fîzîkê Angaşta Yang-Mills zêde kirin ku viya bi Robert L. Mills re keşf kiribûn. Di salên 1950 debi Lee lêkolîn li ser Modela Ising kirin.

Yang sala 1957 bi tevî Tsung-Dao Lee guncavê Xelata Nobel a fîzîkê hat dîtin.

Xelat û paye[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Girêdanên derve[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]