Deylemî
Gelê deylemiyan (bi farsiya navîn: Daylamīgān), komekê etnîkî yê îranî bûn ku li herêma Deylemê - herêma çiyayî ya bakurê Îranê - dijîn.
Tê gotin ku deylem gelekî şerxwaz ku di şerên nêzîkî de gelek jêhatî bûne. Deylem ji aliyê împeratoriya sasaniyan û piştre ji aliyê împeratoriyê misilman ve wekî şervanan hatin bikaranîn.[1] Li Farisê, gelên Deylem û Gîlanê tenê karibûn ku bi serkeftî li dijî fetihkirinên misilmanan ya sedsala 6 û 7an p.z. berxwedanî bikin, her çend gelek şervanên deylemî ji îslamê qebûl kirin jî.[2] Di sedsala 9an de, gelek deylemiyan derbasa îslama zeyîdî bûn. Di sedsala 10an de hin ji wan derbasa îsmaîlîtiyê bûn, paşê di sedsala 11an îsmaîlitiyê fatîmî û dûr ve nîzarîlî. Hem zeyîdiyan û hem jî nîzariyan heta sedsala 16an, dema ku sefewiyan ku şiîtiya dozdeh îmaman bawer kirin, serdestiya xwe li Farisê xurt kirin. Di salên 930î de, xanedana biweyhiyan hatiye damezrandin ku bi eslê xwe deylemî bûne ku karîbûn piraniya axayê Farisê bin destê xwe bixin heta ku împeratoriya selcûqiyan hikûmdariya wan di sedsala 11an de xilas kiriye.[3]
Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- ^ Farrokh, Kaveh; Karamian, Gholamreza; Maksymiuk, Katarzyna [bi polonî] (2018). A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units (bi îngilîzî). Publishing House of Siedlce University of Natural Sciences and Humanities. r. 47. ISBN 978-83-62447-22-0.
- ^ David Wilmshurst (2011), The Martyred Church: A History of the Church of the East, East and West Publishing, r. 166.
- ^ Madelung & Felix 1995, rr. 342–347.
Girêdanên derve
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
Li Wikimedia Commons medyayên di warê Deylemî de hene