Elî Riza Efendî
Elî Riza Efendî | |
|---|---|
| Navê rastî | علی رضا افندی  |
| Jidayikbûn | 1839 |
| Mirin | 1888 Selanîk |
| Hevwelatî | Împeratoriya Osmanî |
| Hevjîn | |
| Zarok |
|
biguhêre - Wîkîdaneyê biguhêre | |
Elî Riza Efendî, bi tirkiya îro Ali Rıza Efendi (jdb. 1839 - m. 1888) karmendekî bû ku bavê Mustafa Kemal Atatürk û mêrê Zubeyde Xanim bû.
Ew di 1839an li Selanîkê ji dayik bûye ku wê demê piştî Konstantînopolîs bajarê herî girîng ê di bin dagirkerîya Împeratoriya Osmanî ê li Ewropayê bû. Malbata Elî Riza ji gundekî biçûk ê bi navê Kodžadžikê ye ku nêzîkê sînorê Albanyayê yê bû ku îro li Makedonyaya Bakur e. Li wir xaniyek bîranînê heye.[1] Hinek zanyarên wekê Andrew Mango, Lou Giaffo, Ernst Jaeckh û hwd. difikirin ku ew bi eslê xwe alban an slavî ye.[2] Rojnamevan û hevalê nêzîk ê Atatürk, Falih Rıfkı Atay, îdia kir ku bav û kalên Atatürk ji Söke ya li parêzgeha Aydîn a Anatolyayê hatine Selanîkî.[3][3] Li gorî dîroknasên din ên wekê Vamık D. Volkan, Norman Itzkowitz, Hasan İzzettin Dinamo û hwd.: Bav û kalên Ali Rıza tirk bûn ku di dawiyê de ji koçerên tirk ên bi navê yorukên Sökeyê ya parêzgeha Aydînê hatine.[4][5]
Dema ku kurê wî di temenê heft saliya xwe de bû ew wekî karmendê sînorê dixebitî û di 1888an de di temenê 49 saliya xwe de dimire. Di dema jidayikbûna Mustafa de, Elî Riza şûrê xwe li ser nivîna kurê xwe daliqand û ew ji bo xizmeta leşkerî terxan kir. Ya herî girîng, Elî Riza dît ku perwerdehiya kurê wî ya herî zû li dibistanek laîk a nûjen were kirin. Wî karê karmendê ku mûçeya wî kêm e hişt da ku karsaziyek daristanê dest pê bike, lê rêbiran piştî ku pere jê stendin, stokên wî şewitandin. Wî hewl da ku dîsa tevlî karûbarê sivîl bibe lê bi ser neket. Piştre wî dest bi vexwarina alkolê zêde kir, ku dibe ku ev yek bibe sedema mirina wî ya zû.[6]
Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- ^ Jackh, Ernest, The Rising Crescent, (Goemaere Press, 2007), p. 31, Turkish mother and Albanian father
- ^ Andrew Mango Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey, Overlook Press, 2002, ISBN 978-1-58567-334-6, p. 25; p.27. "Feyzullah's family is said to have come from the country near Vodina (now Edessa in western Greek Macedonia). The surname Sofuzade, meaning 'son of a pious man', suggests that the ancestors of Zübeyde and Ali Rıza had a similar background. Cemil Bozok, son of Salih Bozok, who was a distant cousin of Atatürk and, later, his ADC, claims to have been related to both Ali Rıza's and Zübeyde's families. This would mean that the families of Atatürk's parents were interrelated. Cemil Bozok also notes that his paternal grandfather, Safer Efendi, was of Albanian origin. This may have a bearing on the vexed question of Atatürk's ethnic origin. Atatürk's parents and relatives all used Turkish as their mother tongue. This suggests that some at least of their ancestors had originally come from Turkey, since local Muslims of Albanian and Slav origin who had no ethnic connection with Turkey spoke Albanian, Serbo-Croat or Bulgarian, at least so long as they remained in their native land., But in looks Ataturk resembled local Albanians and Slavs.[...] But there is no evidence that either Ali Riza or Zübeyde was descended from such Turkish nomads." page 28; "It is much more likely that Atatürk inherited his looks from his Balkan ancestors.[...] But Albanians and Slavs are likely to have figured among his ancestors."
- ^ a b Vamık D. Volkan, Norman Itzkowitz, Ölümsüz Atatürk (Immortal Ataturk), Bağlam Yayınları, 1998, ISBN 975-7696-97-8, p. 37, dipnote no. 6 (Atay, 1980, s. 17).
- ^ Vamık D. Volkan & Norman Itzkowitz, Ölümsüz Atatürk (Immortal Atatürk), Bağlam Yayınları, 1998, ISBN 975-7696-97-8, p. 37, dipnote no. 6 (Atay, 1980, s. 17)
- ^ Mustafa Kemal Atatürk – memorial museum in village Kodzadzik in Municipality Centar Zupa Girêdana arşîvê 2014-11-04 li ser Wayback Machine.
- ^ Richmond, Yale, From Da to Yes: understanding the East Europeans, (Intercultural Press Inc., 1995), 212.