Here naverokê

Federasyona Futbolê ya Almanyayê

Girêdanan lê zêde bike
Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Komeleya Futbolê ya Almanyayê
UEFA
Navê kurtDFB
Damezrandin28 kanûna paşînê 1900 (berî 126 salan) (1900-01-28) li Leipzigê
Endamtiya FIFAyê1904
Endamtiya UEFA1954
SerokBernd Neuendorf
Malperdfb.de

Yekîtiya Futbola Alman (bi almanî: {{{1}}}: Deutscher Fußball-Bund; bi kurtasî: DFB) [ˈdɔʏtʃɐ ˈfuːsbalˌbʊnt]; DFB [ˌdeːʔɛfˈbeː] ⓘ) saziya fermî ya ji bo futbolê ya li Almanyayê berpirsiyar e.

DFB endamek damezrîner a her du rêxistinên FIFA û UEFA ye. Ew berpirsiyariya pergala lîga futbolê ya Almanyayê digire ser xwe û di heman demê de berpirsiyar e ji bo tîmên neteweyî yên mêr û jinên Almanyayê.

Navenda sereke ya DFB li bajarê Frankfurt am Main e. Endamên yekane yên DFB Lîga Futbola Alman (Deutsche Fußball Liga, bi kurtasî: DFL) û herwiha pênc yekîtiyên herêmî û 21 yekîtiyên parêzgehan in. DFL lîga profesyonel a Bundesliga û 2. Bundesliga rêxistinê dike, lê yekîtiyên herêmî û parêzgehan asta nîv-profesyonel û amatûr birêve dibin.

21 yekîtiyên parêzgehan ên DFB bi tevahî 23,868 klûb û zêdetirî 8 mîlyon endam hene. Bi vê rêyê, DFB mezintirîn federasyona werzîşê ya cîhanê ye.

Dîrok

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
Logo ji 1900 heta 1926
Plakeya bîranînê li Leipzigê, li mala ku DFB di sala 1900an de hate damezrandin.
Logo ji 1926 heta 1995
Logo ji 1995 heta 2003
Logo ji 2003 heta 2008
Logo ji 2008 heta 2016
Logo ji 2016 heta 2025
Logo ji sala 2025an ve

1900 heta 1933

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

DFB (Deutscher Fußball-Bund) di 28ê Çileya 1900an de li Leipzigê ji aliyê nûnerên 86 klûban ve hate damezrandin. Di dengdana ji bo damezrandina yekîtiyê de, encam 62 deng li dijî 22 deng bû (bi tevahî 84 deng). Hin nûneran ji zêdetirî yek klûbê re nûnertî dikirin, lê dibe ku tenê carekê deng dabûn. Nûnerên din jî desthilata fermî ya klûbên xwe ji bo dengdanê nedigirtin. Ferdinand Hueppe, nûnera DFC Prague, wekî serokê yekem ê DFB hate hilbijartin.[1]

DFB gelek pêşbirkên herêmî yên ku li ser bingeha dewletan hatibûn rêxistin kiribûn, di sezona 1902–03 de di bin yek sernavê neteweyî yê fermî de yekgirt. Dema ku FIFA di Gulana 1904an de li Parîsê ji aliyê heft welatan ve hate damezrandin, Alman li wir ne amade bûn. Lê berî ku qanûnên FIFA di 1ê Îlonê de bikevin meriyetê, Almanya bi rêya telegramekê wekî welatê heştemîn bû endamê FIFA. Tîma neteweyî ya Almanyayê yekem maça xwe di sala 1908an de lîst.

Berî sala 1914an, Împaratoriya Almanî ji Almanyaya îroyîn pir mezintir bû û Alsace-Lorraine û parêzgehên rojhilatî jî di nav xwe de digirt. Sînorên yekîtiyên herêmî li gorî torên rêhesinê yên guncaw hatibûn diyarkirin.

Her wiha, tîmên ku li Bohemiayê, ku wê demê beşek ji Awistriya-Macaristan bû, bingehê wan li wir bû, mafê beşdarbûnê hebû, ji ber ku ew klûbên futbola Alman bûn û wekî Alman dihatin hesibandin. Ji ber vê yekê, tîmek ji Pragê bû duyemîn di şampiyoniya Almanyayê de.

Di aliyê din de, klûbên kêmayîna Danîmarkî ya li Schleswiga Bakur red kirin ku bibin endamê DFB. Ev herêm piştî Şerê Cîhanê yê Yekem bi dengdanekê biryar da ku beşdarî Danîmarkayê bibe.

Ji ber guherînên sînorên ku bi Peymana Versaillesê hatin sepandin, DFB neçar ma ku avahiya xwe biguherîne. Saarland, Danzig û Memelland ji Almanyayê hatin veqetandin, û Prûsyaya Rojhilat jî bi Korîdora Polonyayê ji beşa sereke ya Almanyayê hate qutkirin.

1933 heta 1945

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Rola DFB û nûnerên wê, wekî Felix Linnemann, di bin desthilatdariya Almanyaya Nazî de di pirtûka 100 Jahre DFB û di xebata Nils Havemann ya bi navê Fußball unterm Hakenkreuz de hatiye belgekirin.[2]

Li gorî siyaseta Gleichschaltung (yekalîkirina sazîyan), DFB, ku endamên wê ji hemû aliyên siyasî bûn û avahiyên herêmî yên bihêz hebûn, li gorî avahiyên neteweyî yên lawaz, xwe da bin desthilata hikûmeta nû û pergala nû ya Gau. Di civînek giştî ya kurt de ku di 9ê Tîrmeha 1933an de li Berlînê hate lidarxistin, DFB bi awayekî fermî ev guherîn pejirand.

Piştre, silava Hitler bû mecbûrî. Marksîst û Cihû ji DFB hatin derxistin. Tomarên endamên Cihûyên Alman jî ji tomarên DFB hatin jêbirin. Di nav wan de Gottfried Fuchs hebû, ku di Olîmpiyadên Havînê yên 1912an de li Stockholmê, di serkeftina 16–0 ya Almanyayê li hember Rûsyayê de deh gol avêtibûn. Bi vê performansê ew bû golavêjê herî baş ê tûrnûvayê û rekorekî navneteweyî tomar kir.[3][4][5][6][7][8][9]

Di sala 1972an de, lîstikvan û rahênerê berê yê tîma neteweyî ya Almanyayê Sepp Herberger ji cîgirê serokê DFB, Hermann Neuberger, daxwaz kir ku Gottfried Fuchs ji bo pîrozbahiya 60 saliya performansa wî ya bi tîma neteweyî, wekî mêvan an mêvanê rûmetê, ji bo maçek navneteweyî ya li dijî Rûsyayê were vexwendin. Lê Komîteya Rêveber a DFB ev daxwaz red kir û ragihand ku vexwendina Fuchs dê "pêşengehekî nexweş" biafirîne. Gelek kes vê sedemê ne fêm kirin, ji ber ku Fuchs di wê demê de dawîn lîstikvanê navneteweyî yê Cihû yê Alman ê sax bû.

Heta sala 2016an jî, Gottfried Fuchs hîn jî xwediyê rekora herî zêde golên ku lîstikvanek Alman di yek maçê de avêtine bû.

1945 heta 1963

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Piştî Şerê Cîhanê yê Duyemîn, rêxistinên Alman ji aliyê Hevalbendan ve hatin belavkirin. FIFA di Mijdara 1945an de biryar da ku DFB (ku êdî neçalak bû) û Komeleya Futbolê ya Japonê ji pêşbirkên navneteweyî qetil bike, di heman demê de yekîtiya Awistiryayê ji nû ve hate damezrandin.

Di asta navneteweyî de, Alman hîn jî bi awayekî nefermî dihatin nûnerandin; Zürichê rûniştî Ivo Schricker ji 1932 heta Kanûna 1950an Sekreterê Giştî yê FIFA bû. Di sala 1948-an de, Swîsre daxwaz kir ku FIFA qedexeya lîstina maçên li dijî Almanan betal bike, lê ev daxwaz hate redkirin. Klûbên Swîsreyî bi klûbên Alman re lîstin, lê ji ber xwepêşandanên navneteweyî neçar man wê rawestînin.

Ev tenê di 1949an de guhertin, dema ku Komeleya Futbolê daxwaz kir ku FIFA qedexeyê ji bo maçên klûban rake. FIFA di 7ê Gulana 1949an de ev biryar pejirand. Ji ber vê yekê, pêşbirkên Almanan hewceyê destûra rêveberiyên leşkerî yên wê demê bûn.

Ji ber parçekirina Almanyayê di nav çend deverên dagirkeriyê û dewletan de, DFB tenê di 21ê Çileya 1950an de li Stuttgartê ji nû ve ji aliyê yekîtiyên herêmî yên Almanyaya Rojava ve hate damezrandin. Komeleya Futbolê ya Saarland li Saarlanda bin dagirkeriya Frensî nehat cihgirtin; ew di 12ê Hezîrana 1950an de ji aliyê FIFA ve wek yek ji sê yekîtiyên futbola Alman piştî şer hate naskirin.

Di kongreya FIFA ya 22ê Hezîranê de li pêşberî Kasa Cîhanî ya 1950an li Brezîlê, Komeleya Futbolê ya Swîsre daxwaz kir ku DFB ji nû ve wek endamê tam were pejirandin. Ev di 22ê Îlonê 1950an de li Brukselê hate qebûlkirin.[10] Ji ber vê yekê, Almanya ji Kasa Cîhanî ya 1950an hat derxistin û tenê di dawiya 1950an de dîsa dest bi maçên navneteweyî kir.

Di destpêka salên dabeşbûna Almanyayê de, Almanyaya Rojava daxuyand ku ew nûnertiya yekane ya tevahî Almanyayê ye. Ji aliyê KOM ve, Almanyaya Rojhilat tenê bi awayekî demkî di 1955an de hate naskirin û tîmên Olîmpiyadê wek tîmek hevpar (United Team of Germany) beşdar bûn. Lê FIFA di 1952an de Yekîtiya Futbola Almanyaya Rojhilat bi awayekî tam nas kir.

Serkeftina Almanyayê di Kasa Cîhanî 1954an de ji bo DFB serkeftinek mezin bû û populerbûna futbolê li Almanyayê pir zêde kir.

Tîmên DFB û Saarlandê di pêşbirkên Kasa Cîhanî ya 1954an de li hember hev lîstin, berî ku Saarland û yekîtiya wê di 1956an de ji nû ve bibin beşek ji Almanyayê û DFB.

1963 heta îro

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Ji ber vê serkeftinê, û ji ber tirsa yekîtiyên herêmî ji windakirina bandorê, pergalê kevn a amatorî ku di wê de pênc lîga herêmî asta herî jor pêk dianîn, ji ya gelek welatên din dirêjtir maye. Her çend berê ji salên dirêj de pêşniyara Reichsliga hatibû kirin jî, ev nehate pêkanîn. Her wiha, profesyonalîzm hat redkirin, û lîstikvanên ku li derveyî welat lîstin wek "mercenary" (lîstikvanên kirê) dihatin hesibandin û ji tîma neteweyî re nedihatin hilbijartin.

Helwesta kevneperest tenê piştî encamên bêserkeftî yên Kasa Cîhanî ya 1962an guherî, dema ku berpirsên wekî Peco Bauwens, ku wê demê 75 salî bû, ji karê xwe vekişiyan. Li gor pêşniyarên Hermann Neuberger, DFB di dawiyê de ji bo sezona 1963–64 lîgaya yekane ya neteweyî ya profesyonel a Bundesliga damezrand.

DFB Kasa Cîhanê li 1974 û 2006 mewamdarî kir. Her wiha Almanya şampiyoniya Ewropî li 1988 û 2024 mewamdar kir. Piştî yekbûna Almanyayê di 1990an de, Yekîtiya Futbolê ya Almanyaya Rojhilat (Deutscher Fußball-Verband der DDR) bi hemû sernav û mîrasên xwe ve bi DFB re hate yekgirtin.

Tîma neteweyî di 1974-an de carek duyem, di 1990-an de carek sêyem, û di 2014an de carek çarem Kûpaya Cîhanê bi dest xist. Her wiha ew sê caran şampiyona Ewropî bûn: 1972, 1980 û 1996. Ji bilî vê, tîmê “Mannschaft” di Kûpaya Cîhanê de çar caran (1966, 1982, 1986, 2002) û di şampiyoniyên Ewropî de sê caran (1976, 1992, 2008) bû duyem, ku ew dike tîma duyem a herî serkeftî ya cîhanê û herî serkeftî ya Ewropayê.

DFB her wiha bilindbûna Almanyayê di futbola jinan de jî rêvebirî kir. Tîma neteweyî ya jinan Kûpaya Cîhanê di 2003 û 2007 de bi dest xist ku ya dawî bêyî tûrnûvayê de golê bixwin, ew yek ji yekane şampiyonên Cîhanê (mêr an jin) vê tiştê kirine. Her wiha serkeftina 2003an Almanyayê kir yekane welat ku hem Kasa Cîhanî ya mêr û jinan bi dest xistibû, heta ku Spanyayê di 2023an de vê yekê dubare kir.[11] Tîma jinan her wiha heşt caran Şampiyoniya Ewropî ya jinan bi dest xistiye, di nav wan de şeş serkeftinên dawî bi rêz.

Di 1990an de, çend meh berî yekbûnê, DFB Bundesliga Jinan (Frauen-Bundesliga) damezrand, ku li ser bingeha Bundesliga ya mêran hatibû avakirin. Di destpêkê de ev lîga di du beşan de (bakur û başûr) dihat lîstin, lê di 1997an de bû lîgayek yekane.

Ji sala 2005an ve, bi bîranîna lîstikvana Cihû ya berê ya Olîmpiyadê Julius Hirsch, ku di kampê Auschwitz de di Holokostê de hat kuştin, DFB xelata “Julius-Hirsch-Preis” ji bo taybet ên yekbûn û toleransa futbola Alman dan.[12][13]

Di 2020an de, anketek nîşan da ku nepopularbûna DFB bi taybetî ji ber zêdebûna bazirganîkirinê bû. Li gor lêkolînek akademîk a 2023-an jî, DFB di nav kesayetên girîng ên futbola Alman de pir nepopular bû, ji ber kêmasiya zelaliyê, xirabiya ragihandinê, dûrbûna ji temaşevanan û nebûna rexnegirtina eşkere ya li ser xeletiyan. Di 2025an de, di salvegera 125 salî de, DFB zêdetirî heşt milyon endam gihîşt.[14]

Mêr

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
  • Bundesliga (bi rêveberiya DFL, ku şaxekî DFB ye)
  • 2. Bundesliga (bi rêveberiya DFL, şaxekî DFB ye)
  • DFB-Pokal
  • 3. Liga
  • U19 û U17 Nachwuchsliga (berê Junioren-Bundesliga)
  • DFB-Ser-Maç-Mêr
    • Ji 32 salî zêdetir
    • Ji 40 salî zêdetir
    • Ji 50 salî zêdetir
  • DFB-Pokal der Junioren (Kasa Bin19 ya Almanyayê)
  • Futsal-Bundesliga
  • Şampiyoniya Futbola Salona (Futsal) ya Ciwanan a Almanyayê
    • Bin 19
    • Bin 17
    • Bin 15
  • Lîga Futbola Peravê ya Almanyayê (Beach Soccer)
  • Şampiyoniya Futbola Peravê ya Almanyayê
  • Tûra Futbola Peravê ya Almanyayê
  • DFB-ePokal

Jin

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
  • Frauen-Bundesliga
  • 2. Frauen-Bundesliga
  • DFB-Pokal
  • DFB-Supercup
  • Şampiyoniya Futbola Futsal ya Jinan a Almanyayê
  • Şampiyoniya Futsal ya Ciwanan a Jinan a Almanyayê
  • DFB-Pokal der B-Juniorinnen (Kasa U17 ya Jinan)
  • DFB-Ü 32-Frauen-Cup

Serok

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
Serok Bernd Neuendorf, 2022

Completions

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Binêre herwiha

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Not

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Çavkanî

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
  1. ↑ "From Leipzig to Paris – the story of how the DFB became the first association to join FIFA". Museum Blog (bi îngilîzî). FIFA World Football Museum. 28 kanûna paşîn 2020. Ji orîjînalê di 16 nîsan 2025 de hat arşîvkirin.
  2. ↑ Havemann, Nils (2006). Fußball unterm Hakenkreuz. Der DFB zwischen Sport, Politik und Kommerz. Bonn: Bundeszentrale für politische Bildung.
  3. ↑ "War, Auschwitz, and the Tragic Tale of Germany's Jewish Soccer Hero". Vice Sports. 13 nîsan 2015.
  4. ↑ Cox, Nigel (nîsan 2008). Phone Home Berlin: Collected Non-Fiction. Victoria University Press. ISBN 9780864738004.
  5. ↑ Reyes, Macario (26 hezîran 2008). "V. Olympiad Stockholm 1912 Football Tournament". RSSSF. Roja gihiştinê 30 kanûna pêşîn 2013.
  6. ↑ Simpson, Kevin E. (22 îlon 2016). Soccer under the Swastika: Stories of Survival and Resistance during the Holocaust. Rowman & Littlefield. ISBN 9781442261631. Roja gihiştinê 22 çiriya paşîn 2022 – bi riya Google Books.
  7. ↑ "Gottfried Fuchs Bio, Stats, and Results | Olympics at Sports-Reference.com". 17 nîsan 2020. Ji orîjînalê di 17 nîsan 2020 de hat arşîvkirin. Roja gihiştinê 22 çiriya paşîn 2022.
  8. ↑ Clavane, Anthony (27 îlon 2012). Does Your Rabbi Know You're Here?: The Story of English Football's Forgotten Tribe. Quercus Publishing. ISBN 9780857388131. Roja gihiştinê 22 çiriya paşîn 2022 – bi riya Google Books.
  9. ↑ ""Snapshot – Sepp Herberger tries to invite Gottfried Fuchs"". Ji orîjînalê hat arşîvkirin. Roja arşîvkirinê: 20 hezîran 2018. Roja gihiştinê 22 çiriya paşîn 2022.{{cite web}}: CS1 maint: unfit URL (lînk)
  10. ↑ "DFB – Deutscher Fußball-Bund e.V. – Die DFB-Geschichte". www.dfb.de. Roja gihiştinê 22 çiriya paşîn 2022.
  11. ↑ Jopson, Barney; Agini, Samuel (20 tebax 2023). "Spain beat England 1-0 to become Women's World Cup champions". Financial Times. Roja gihiştinê 21 tebax 2023.
  12. ↑ Ein Zeichen gegen Diskriminierung Girêdana arşîvê 1 tîrmeh 2012 li ser Wayback Machine (bi almanî) DFB website. Retrieved 25 June 2012
  13. ↑ Mendel, Jack (20 adar 2020). "Living with the ghost of my grandfather, a German Jewish football icon". Times of Israel.
  14. ↑ "Mitglieder des DFB ("Members of DFB")". [www.dfb.de](http://www.dfb.de) (bi almanî). Roja gihiştinê 10 tîrmeh 2025.

Girêdanên derve

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]
Ji "https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Federasyona_Futbolê_ya_Almanyayê&oldid=2069951" hatiye standin.