Gera li dor dinyayê di 80 rojan de (pirtûk)

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Gera li dor dinyayê di 80 rojan de
Nyolcvan nap alatt a Föld körül.jpg
Berga pirtûkê ji bo çapa fransî ya 1896an a romana Jules Verne ya Gera li dor dinyayê di 80 rojan de
Nivîskar Jules Verne
Sernavê xwemalî Tour du monde en quatre-vingts jours
Wergêr Aynur Ilı
Weşanxane Weşanên Aram ( bi kurdî )
ISBN 978-975-8242-29-0

Gera li dor dinyayê di 80 rojan de romaneke nivîskarê fransî Jules Verne e. Roman yekem car di 30ê kanûna paşîn a 1873an de bi sernavê fransî Le Tour du monde en quatre-vingts jours ji hêla weşanger Pierre-Jules Hetzel ve hate weşandin.[1]

Naverok[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Camêrê dewlemend ê îngilîz Phileas Foggdi derbarê serestî û adetên rojane de, û hem jî leystina Whistê pir hez dike .Ew bi endamên din ên Klûba Reformê ya li Londonê re 20000 sterlîn behîs dike ku ew ê di 80 rojan de li seranserê cîhanê bigere. Di heman êvarê de, ew bi çokarê xwe yê fransî Jean Passepartout re, yê ku nû hatiye kar kirin, diçe. Ew bi trênê di ser Parîsê re diçin Brindisi, li wir li vaporê siwar dibin û di ser Kanala Siwês re diçin Bombay. Fogg 20,000 £ di holikê de heye, nîvê din ê serweta wî ye.

Paşxan[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Roman li ser sefera cîhanê ya amerîkî George Francis Train, ku ew gera di sala 1870an de û du gerên din ên cîhanê di 1890 û 1892an de, di 1892an de tenê di nav 60 rojan de, pêk anî. Ew ji ber ku navê wî wekî Phileas Fogg hate guheztin hêrs bû. Di sala 1869an de, Kanala Siwês û rêhesin li seranserê Dewletên Yekbûyî hatin vekirin. Berê, rêwîtiya li seranserê cîhanê di 80 rojan de hema hema ne gengaz bû.

Çewtiyek mentiqî ya ku ji hêla Jules Verne ve tê angaşt kirin, ku li gorî wê divê Phileas Fogg çewtiya xwe ya di derbarê dîroka li Amerîka de bihesibîne, bê guman nayê îsbat kirin, ji ber ku - her çend ew ê pir ne gengaz be jî - bi tevahî nayê derxistin ku ew di rê de bû. Amerîka û li seranserê Atlantîkê vedigere Londonê bi dîroka heyî re rûbirû nebû.

Nexşe

Îlhama xwe ji „Three Sundays in a Week“ a Poe[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Vernes heyranê mezin ê nivîskarê amerîkî Edgar Allan Poe bû û kurteçîrokên Poe gelek caran ji bo çîrokên Vernes bûne îlham, wek mînak The Balloon Hoax (ji sala 1844) û Mellonta Tauta (ji sala 1849) ji bo Cinq semaines en ballon (ji sala 1863) an The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall (ji sala 1835) ji bo De la Terre à la Lune (ji sala 1865).Verne di heman demê de ji hêla Poe ve ji bo Gera li dor dinyayê di 80 rojan de hate îlhama kirin.[2] Poe di 27ê çiriya paşîn a 1841ê de Three Sundays in a Week de çap kiribû - wê demê hîn jî di bin sernavê xweya resen A Succession of Sundays de.[3] Di çîrokê de, "çareser" ev e ku serleheng "Bobbî" tenê dikare bi jina ku jê hez dike re bizewice ji ber ku ew bi ser dikeve "hefteyek bi sê yekşeman" wekî ku bavê bûkê daxwaz dike pêşkêşî dike. Çareserî ev e ku - li gora ku hûn li ser rûyê erdê ji rojhilat ber bi rojava ve an ji rojava ber bi rojhilat ve dorpeç bikin - rojek (Yekşem) "zêde dike" an yek "diçe". Verne kurteçîroka Poe nas dikir.[4]

Rastiya ku di rêwîtiyek li çaraliyê cîhanê de di rêça "rast" de rojek dikare "qezenc bibe" îlham da Verne ku Gera li dor dinyayê di 80 rojan de çareser bike.

Wergera kurdî[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Roman ji aliyê Aynur Ilı ve bo kurdî hatiye wergerandin û di gulana 2021’an de ji aliyê Weşanên Aram ve hatiye çapandin. [5]



Çavkanî[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

  1. Fehrmann, Andreas. "Die Reise um die Erde in 80 Tagen (1873)". www.j-verne.de (bi elmanî). Roja wergirtinê: 30 kanûna pêşîn 2012.
  2. Célestin Pierre Cambiaire: The Influence of Edgar Allan Poe in France. Stechert, New York 1927, r. 243.
  3. Fredrick S. Frank, Anthony Magistrale: The Poe Encyclopedia. Greenwood Press, Westport 1997, ISBN 0-313-27768-0, r. 347–348.
  4. Peter Costello: Jules Verne. Der Erfinder der Science-Fiction. Qalander-Verlag, Aalen 1979, ISBN 3-922121-09-8. r. 115.
  5. "Jules Verne – Gera li dor dinyayê di 80 rojan de".