Hemdemîtî û rastîya wê (pirtûk)

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Hemdemî û rastîya wê hate beralîkirin)
Jump to navigation Jump to search
Hemdemîtî(modernîte) û rastîya wê
Nivîskar Abdusamet Yigit
Şêwe Felsefe, Dîrok û Civak
Ziman Kurdî
Dîrok 2018
Rûpel 380

Hemdemîtî û rastîya wê[1] [Hemdemîtî û rastiya wê], navê pirtûka nivîskarê kurd Abdusamet Yigit e[2]. Pirtûk li ser rastî û felsefeya hemdemîyê û ango ´modernîteyê´ hatiye nivîsandin. Pirtûk wê, bi awayekê serekeyî wê dîmen û wêneyekê di derbarê demên hemdem û ango modernîteyê de wê bie mirov.

Gotina ´hemdemîyê`[biguherîne]

Di pirtûkê de wê, gotina hemdemîyê wê, di destpêkê de wê, weke gotineka ji zimanê kurdî wê, bi morfolojikî wê, were hildan li dest. Wê, di pirtûkê de wê, koka ´hem´ û ´demê´ bi wateya ´dema heyî´ wê bînê ser ziman. Ji gelek aliyên din ve jî wê, ev gotin wê cûr bi cûr şeklên wê di pirtûkên de wê werina analîz kirin. Di beşa pêşî de wê, ji keseyetîyên kurd ên weke melekê tawis, mîtra, zerdeşt, Manî û heta roja me wê, ji fikrên wan û pêvajoyên pêşketinê ên di encama fikrên wan de ku ew bûna wê, di wê çerçoveyê de wê bînê ser ziman. Têkilîya fikir û ramanên zaneyên kurd wê, bi hevdû re wê were danîn û wê çerçveyeka têgihiştinî bi gotina hemdemîyê re wê li ser rengê jîyane civakî a li kurdistanê re wî bînê ser ziman.

Wekî din jî wê, di nava gotina hemdemîyê û ango modernîteyê û postmodernîteyê wê, bi çerçoveya wan a têgihiştinî ku ew tê hanîn li ser ziman wê di pirtûkê de wê li ser were sekin in.

navarok pirtûk[biguherîne]

Bi serekeyî navaroka pirtûkê wê, mijarên ku ew di wê de hatina hildan li dest wê li ser modernîteyê, postmodernîteyê, bi dîrokê re modernîte, ji hevdû fahmkirina modernîteyê û postmodernîteyê, felsefe û dîroka modernîteyê, derketina li holê postmodernîteyê, mirov çi ji rastiya modernîteyê fahmbikê û hhwd wê, bi vê rengê wê gelek mijarên wê di pirtûkê de wê, werina hildan li dest wê hebin. Di dewama wê de wê, di pirtûkê de wê gotina "mirovê hemdem" û ango "mirovê modern´ mirov çiya û mirov wê çawa fahmbikê wê li ser wê bisekinê.

Di nava pirtûkê de ku ew lê hatîya belavkirin wê, di ahengekê de wê li ser mijarên ku ew di pirtûkê de nivîskar dihilde li dest re wê, dîroka hemdemiyê ango modernîteyê wê hilde li dest. Mijara rastîya çand, civak û aqil di demên modernîteyê de çi na û mirov çawa wan fahmbikê wê li ser wan were sekin in.

Mijare modernîteyê wê, di pirtûkê de wê, bi gelek aliyên wê re wê, were hildan li dest. Ji aliyê felsefîkî, civaknasî û derûnî ve jî wê, têgihiştina moderniteyê wê bi jîyane mirov û bandûrên li ser wê re wê hilde li dest. Di vê çerçoveyê de wê, mijara têgihiştina netewî, civak, rastîya aborî û jîyane aborî jî wê, were hildan li dest.

Pirtûk ji hêla fahmkirina çand û felsefeya dema modernîteyê ve wê, weke berhemeka pirralî bê. Di pirtûkê de wê, di destpêkê de wê, bahse çanda hemdemîya civaketîyê a kurdistanî û ango mesopotamîkî jî wê bikê. Di vê warê de wê, bi zimanekê felsefekî û bi gotinî wê, çerçoveya wê, modernîteya civakî a mesopotamîkî wê bînê ser ziman. Piştre wê, di dewamaa wê de wê, ji Felsefe êzdayî, melekê tawîsiyî, Mîtrayî, Zerdeştî, Manîyî û hwd wê bide. Wê di pirtûkê de wê, nivîskar wê van rewş û pêvajoyan wê weke demna hemdem ên çanda kurdistanê û mesopotamîya wê bînê ser ziman. Wê piştre wê, di dewama wê de wê, di pirtûkê de wê, li ser gotina ´di roja me de modernîte´ û fahmkirina wê bisekinê. Wê, piştî wê jî wê, rengên fahmkirina wê, bi kêmesî û têrîyên wan re wê hilde li dest.

Pirtûk li dora 380 rûpelî re ya. Bi zimanekê akadamîkî û felsefîkî hatîya nivîsandin. Di beşa dawî a pirtûkê de wê, gotina modernîteyê wê, bi gotinên weke yên ´postmodernîteyê´ û gelek gotinên din ên di dewama wan de wê, bi teorîkî û felsefîkî wê bê hildan li dest.

Navaroka pirtûkê wê, ji gelek beşên ku ew cûda û di nava hevdû de ew hatina nivîsandina wê pêkwere. Wê mijarên ku ew di hundûrê pirtûkê de wê, werina hildan li dest wê, di hemû beşên din ên pirtûkê de wê, ji nêzîkatîya cûda û rengên din ve wê li ser wan wê bê sekinin. Navaroka pirtûkê wê, dema ku mirov pirtûkê bi giştî xwand û gihişt têgihiştina wê, hingî mirov wê karibê wê, bi başî fahmbikê. Şêwayê ku pirtûk bi wê hatiya nivîsandin wê, şêwayekê zanistî bê.

Beşên pirtûkê û mijarên wê, bi awayekê kûr wê bên hildan li dst. Fahmkirina mirov, pêşketina mirov a bi dîrokê re, pêşketina keseyetîyê, têgih û teorîyên di derbarê modernîteyê de wê, li ser wan wê bê sekin in. Nivîskar di pirtûkê de mijare modernîteyê ji dû aliyan ve di hilde li dest. Yek; ji aliyê civakê û dîrokê ve ya. Ya duyem jî wê; ji aliyê roja me û pêşketinên wê bi navê modernîteyê ku ew mirov tênin li ser ziman ve wê, hilde li dest.

Zimanê pirtûkê[biguherîne]

Zimanê pirtûkê wê zimanekê herikbar û aqadamîkî bê. Wê, pirtûk wê, di çerçoveya fahmkirineka aqadamîkî û felsefîkî de wê, were nivîsandin. Ji aliyê ziman ve wê weke pirtûka felsefîkî ya analîtîkî jî bê.

Çavkanî[biguherîne]