Hemze Efendî
Hemze Efendî yê Miksê | |
|---|---|
 Hemze Efendî nêz. 1920an | |
| Jidayikbûn | 1889 |
| Mirin | 1978 Hesîçe, Rojavaya Kurdistanê |
| Perwerde | Medreseya kurdî yê Wanê |
| Pîşe | Alim |
| Xebatên navdar | Yek ji damezrînerên Xoybûnê |
biguhêre | |
Hemze Efendî yê Miksê (1889–1978) alimekî dînî yê kurd bû û xwendekarekî alimekî îslamî Seîdê Nûrsî bû. Ew bi giranî ji vegotinên biyografîk ên nûrîzmê bi perwerdehiya olî û çalakiyên wî yên hînkirinê di nav dezgehên medreseyên kurdî de tê nasîn. Di kongreya Xoybûnê yê 1927an de Hemze Efendî yek ji damezrînerên partiyê bû.[1]
Jiyan
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Hemze di sala 1889an de li Miksê ji dayik bûye. Herêm bi tora xwe ya medreseyan û malbatên xwe yên zanayên kurd dihat nasîn. Berî ku xwendina xwe li Wanê û medreseyên din ên herêmê bidomîne, xwendina xwe ya destpêkê li herêmê wergirtiye. Ew bû şagirtê Seîdê Nûrsî, beşdarî nav dezgehên rewşenbîrî û olî yên derdora wî bû. Çavkanî wî wekî xwendekarekî dilsoz û paşê mamosteyekî ku beşdarî perwerdehiya olî ya civakên kurd ên herêmî bûye, diyar dikin.[2]
Jiyana wî bi serdema dawî ya osmanî û salên destpêkê yên Komara Tirkiyeyê re hevdem bû ku demek veguherînek girîng a siyasî û civakî li herêmên kurdan ên Bakurê Kurdistanê bû. Tevî van guhertinan, xuya ye ku ew bi giranî li ser çalakiyên dînî û perwerdehî disekine ne li ser çalakvaniya siyasî.[3]
Têkiliya Hemze Efendî yê Miksê bi tevgerên rewşenbîrî an siyasî yên kurd ên wekî Xoybûnê mezin bû; wêjeya akademîk wî di nav endam an beşdarên kongreya damezrandina rêxistinê ya 1927an de li Beyrûtê wî jî tomar dike.[1]
Mirin
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Li gorî vegotinên biyografîk, Hemze Efendî yê Miksê di sala 1978an de li Hesîçe, Rojavaya Kurdistanê koça dawî kir. Wisa dixuye ku jiyana wî ya paşîn ji bo hînkirina olî û zanistiyê di nav civaka kurd de derbas bûye.[1]
Wênedank
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]-
-
Kongresa Xoybûn li Libnanê, 1927
Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- ^ a b c Tejel 2009, r. 44.
- ^ Yeni Asya 2010, rr. 2–3.
- ^ Olson 1989, rr. 121–122.
Bibliyografî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- Bruinessen, Martin van (1992). Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan. London: Zed Books.
- Olson, Robert (1989). The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925. Austin: University of Texas Press.
- Alimên kurd
- Çalakvanên kurd ên serxwebûnê
- Çiyayê Agirî
- Fîlozofên kurd
- Jidayikbûn 1889
- Kurdên Bakurê Kurdistanê
- Kurdên Împeratoriya Osmanî
- Mirin 1979
- Mirovê olê
- Misilman
- Neqşîbendî
- Neteweperwerên kurd
- Nivîskarên kurd
- Rexnegirên ateîzmê
- Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê
- Şoreşvanên kurd
- Tefsîrvanên kurd
- Zanayên îslamê
- Zanyarên îslamê