Henîbal
 | Divê ev gotar ji aliyê rêziman, hevoksazî yan jî rastnivîsê ve were sererastkirin. (gulan 2024) |
 |
| Jidayikbûn | |
|---|---|
| Mirin | |
| Hevwelatî |
Ancient Carthage (en) |
| Allégeance |
Ancient Carthage (en) |
| Pîşe |
Siyasetmedar, serokê leşkerî |
| Malbat |
Berqî (en) |
| Bav | |
| Xwişk û bira | |
| Hevjîn |
Imilce (en) |
| Zarok |
Haspar Barca (d) |
| Artêş |
Military of ancient Carthage (en) |
| Payeya leşkerî |
Serfermandar (en) |
| Şerê tevlêbûyî |
Second Punic War (en) |
| Xelat |
Illustrious son (d) |
Henîbal[1], bi navê Anîbal[2] jî tê nasîn, (jdb. 247ê BZ - m. 183/182ê BZ) kartacayî, serekfermandar û siyesetmedarek bû. Li dijî Romayê şer kir. Herî zêde kirina wî ya ku bûya mal dîrokê, ew a ku wî artêşa xwe li ser hîspeniya û pîrenê re û li ber çiyayê Alpan re di nava Îtalya de biriya ya. Bi wê awayê, taktik û teknîkên wî ên leşkerî ên ku bikarhanîna, ta roja me weke yên hûnera leşkerî tên zanîn. Henîbal, yek ji wan mirovên ku di hûnera xwe ya leşkerî de weke zaneyekî mezin tê dîin a jî.
Jiyangerî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Henîbal, kurê Hamilcar Barca ye. Hemilcar Barca, berîzayinê di 247´an de hat dunyê. Dema wî de, Kertacya, weke demeke xwe ya xweş buhurand. Wî, li gorî têgihiştineka hemdemî welatê xwe pêşxist. Di dema bavê Henîbal de, hin êrîşên roma li axa Kartaca dibin. Lê bi sernakevin. Piştre ku dem hat dema Henîbal, bavê Henîbal, ji ber ku wî fahm kiribû ku wê hirêşên roma li axa wan bidom in êdî wî kurê xwe ji aliyê hunerî ve pêşxist ku piştî wê re karibê li ber wan biser bikeve. Bavê Henîbal, di dema wî de gelek êrîşên roma li axa wan bûbûn û di wan herîşan de gelek windahiyên wan bûbûn. Ji ber wê jî, ew pirr bi hêrs bûbû. Ji ber wê yekê, tê gotin ku bi "hêrsa tolhildanê", bavê Henîbal ew mezin kir ku bersiva wan bide.
Piştî ku Henîbal hat li dewsa bavê xwe, piştre axên pêşî didestê wan de bûn ên weke Hîspeniya û Pîrene, ku weke beşek ji Îtalya roja me na jî, ji bo bi şûn de hildê cara pêşî bi 9 hezar leşkerî ket cengê de û bi ber Pîrenê ve diçê. Di wê demê de, ku bakûra Spanya roja me jî hin herêmên wê di nav de, wî kirina bin kontrola xwe de. Bi wê re, li ber çiyayên alpan, hebûxwe diparêzê. Piştre li wir, bi artişeka 38 hezar leşkerî, ew biplan herîkîna didomêne. Gelek herêman jî ji bin kontrola Roma rizgar dike. Li gelek deveran wan dişikêne.
Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- ^ Bedirxan, Celadet Alî (1985). Ronahî Hejmar 1-28 (1942-1945). Uppsala: Jîna Nû. r. 303.
- ^ Bedirxan, Kamiran Alî (1986). Roja Nû, 1943-1946. Uppsala: Jîna Nû. r. 50:3.
