Komkujiya Şengalê

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search

Komkujiya li Şengalê nîşankirin destpêka qirkirineke dijî kurdên Êzîdî bû ji hêla DAIŞ ve, kuştina û revandina bi hezaran [1] [2] Êzîdî mêr, jin û zarokan. Ev cihê di tebaxa 2014 de li hildan Şengalê bajar û Şengalê li Iraqê Nînewa Governorate û ji aliyê deynin hat Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê (DAIŞ). Komkujî bi êrişa û desteserkirina ILingal û bajarên cîran re di 3 Tebaxê de, di dema êrişa xwe ya Iraqraqa Bakur de, dest pê kir .

Di 8-ê Tebaxa 2014-an de, Dewletên Yekbûyî bertek nîşanî êrişên hewayî yên li ser yekîn û karwanên Dewlete Îsalmî ya Terorist yên li bakurê Iraqê da, ku bû sedema destwerdana leşkerî ji gelek welatan li dijî Dewleta Îsalmî ya Terorîstî .

Di 17 Kanûn 2014 de, pêşmergeyên Kurd, û hêzên PKK û YPG bi piştgiriya êrişên ezmanî yên Amerîkî dest bi êrişa kirin ji bo azadkirine şengalê ya Kanûna 2014an kirin . Vê êrîşê rêyên veguhastinê û xetên dabînkirina leşkerên DI brokeIê di navbera Mûsil û Raqqa de, bajarên herî mezin ên Dewleta Islamî ya wê demê şikand.

Li gorî Noori Abdulrahman, serokê Beşa Hevrêzî û Followopandina Hikûmeta Herêma Kurdistanê, Dewlete Îsalmî ya Teroristî dixwest ku piraniya Kurdan ji deverên stratejîk derxîne û Erebên ku guh didin Dewlete Îsalmî ya Teroristî bîne. [3]

Ya li Paşit Perdê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Şengal bi piranî êzdi lê dijiyan berî ku Dewlete Îsalmî ya Teroristî dagir bike.

Li ser 29 pûşper 2014 de, Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê (DAIŞ) xwe îlan a xelîfeyên li herêmên Sûriye û Iraqê, û kontrola deverên girîng li bakurê Iraqê bikin. Dema ku hêzên leşkerî federal ya Iraqê ji ber hêzên DAIŞ ji bajarên weka musilê û derdore reviyan, herwesa Pêşmerge jî li şengalê neman . Çekdarên DAIŞ kontrolaka devareka berfireh li bakurê Iraqê girtine dest. [4] [5]

Dagirkirin û dorpêçkirina D-Î ya Teroristî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Offriş bi şev[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Dema ku Dewlete Îsalmî ya Teroristî êrîşî şengal û bajarên cîran kirin, pêşmergeyên Kurd ên inraqî li Şengal vekişiyan, bêy ku xelkê sivîl hişiyar bikin û milat li ber reham teroristan hiştin.

Li şingalê Gundiyan bi çekên xwe parastina xwe kirin, lê şerkerê Dewlete Îsalmî ya Teroristî ew bi hawanan topbaran kirin. Saet 3ê sibehê, şervanên gûnda yên şingal şikestin, û dest bi kuştina wan kesa yên li dijî deşê şerkirîn hate kirin.

Di sibeha 3-ê Tebaxa 2014-an de, hêzên Dewlete Îsalmî ya Teroristî bajarê şengalê [6] û her weha deverên dewirûberên bajêr Dagîrkirin. [7] DAIŞ wê rûxandin a şîî shrine Zainab li Şengalê, Berxwedêrên darvekirin, û daxwaza şêniyên sond dilsoziya an jî bê kuştin.

Derketina ji herêmê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Li gundên derdorê, gelek rûniştvan di cih de reviyan. [7] Li gorî idiszîdiyan, şerkerên Dewlete Îsalmî ya Teroristî ji Yazzîdiyên mayî xwestin ku bibin Îslamî an jî bi mirinê re rû bi rû bimînin, û hesabên Twitterê yên Dewlete Îsalmî ya Teroristî wêneyên kuştinên li devera Şengalê belav kirin.

Hema bi qasî 200,000 sivîl, bi piranî Êzîdî li gel Şîî, bi rê ve ji bo ku ji pevçûnên li birevinkirine Şengalê dikirin. [6] [8]

Dorpêça çiyayê Şengalê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Nêzîkî 50,000 êzîdî reviyan çiyayên Şengalê, li wir ew bêyî xwarin û av û xizmetên tendrûstî asê mabûn [9] û bi birçîbûn û ziwabûnê re rû bi rû mabûn [8]

Hikumeta Dewletên Yekbûyî, hêzên Pêşmergê Kurd û medya Rojavayî ragihand ku bi hezaran êzdî li Çiyayên Şingalê di bin dorpêça Dewlete Îsalmî ya Teroristî de ne. [10] [11] [12] [13] [14]

Tahseen Said, mîrê Êzîdiyan, di 3-ê Tebaxa 2014-an de gaziyek ji serokên cîhanê re kir, û ji bo alîkariya kesên ku ji hêla Dew

lete Îsalmî ya Teroristî ve hatine dorpêç kirin. Û ji wan ra alîkariya mirovî xwest. [15] Di 4ê Tebaxê de, şervanên Kurd ragihand ku ji bo ku Şingalê ji nû ve bistîne şerê Dewlete Îsalmî ya Teroristî kirin. [9]

Kuştinên li seranserê herêma Şingalê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Di 7-ê Tebaxê 2014-an de, The New York Times ragihand ku Dewlete Îsalmî ya Teroristî bi dehan mêrên Êzdî li bajarê cityengalê darve kîr û jinên wan ji bo zewaca bi zorê xwe narkirkirine. [16] Ev jî hat ragihandin ku, şervanên DAIŞ deh parêzvanên darvekirin şiî shrine Sayeda Zeinab de li Şengalê girtine. [17]

Dema dorpêça Çiyayê Şingalê berdewam dikir, DA Dewlete Îsalmî ya Teroristî-ê bi kêmî ve şeş ji gundên nêzîk bi sedhezaran ezdî kuştine. 250-300 ji mêra li gundê Hardan, 200 navbera Adnaniya û Cezîreyê, 70-90 li Qiniyeh, û li serjêkirine û hate ragihandin ku bi dehan laş hatine dîtine. [18] Bi sedan kesên din jî hatibûn kuştin ji ber ku red kirin ku bibin mûsilman. [1]

Komkujiya Kojo[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Di 15-ê Tebaxê 2014-an de, li gundê idizîdîKojo, li başûrê Şengalê, 80 mêrên ezdî hatin kuştin ku red kirin ku bibin Islam. [19] [20] hate gotin ku gundî pêşî bi zorê veguheztin, [21] lê dema ku rûspiyê gund red kir ku zivirîne, hemî mêr bi hinceta ku ber bi Şingalê ve hatine birin û di kamyonan kirin, û di rê de ew hatine qetil kirin.  Li gorî raporên ji saxlemiyên ku OHCHR bi wan re hevpeyivîn kiriye, di 15ê Tebaxê de, tevahiya nifûsa mêrên êzdî yên gundê Kojo, heya 400 mêr, ji hêla Dewlete Îsalmî ya Teroristî ve hatine dorpêç kirin û gulebaran kirin, û heya 1000 jin û zarok hatine revandin .

Di heman rojê de, hate ragihandin ku heya 200 zilamên êzdiya ji ber ku red kirin ew hatine darve kirin. [18] Komkujî herî kêm heya 25-ê Tebaxê pêk hat. dema ku Dewlete Îsalmî ya Teroristî hinek zilamên êzdî yên pîr li Ziyaretgeha Şêx Mand li rojavayê şingalê darve kirin, û perestgeh li wir teqandin. [18]

Hesab û kuştî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Reportên Sivilek ragihand ku tenê di 3ê Tebaxa a 2014an de, 2,000 ,000 êzdî li seranserê Devara Şengalê hatine kuştin. [2] [22] Endamek êzdî yê Encûmena Nûnerên iraqê got ku di navbera 2 û 5 Tebaxê de, 500 zilamên êzdî li bajarê Şegalê ji hêla Dewlete Îsalmî ya Teroristî ve hatin kuştin, jinên pîr hatin kuştin û yên xwet jî bi koletî hatin firotin, û 70 zarok hatin xeniqandin an bi xweytî mirin. [9]

Ji dîtinên rapora OHCHR û UNAMI ya cotmeha 2014-an, [18] Dewlete Îsalmî ya Teroristî di Tebaxa 2014-an de heya 5000 mêrên êzdî qetil kiribû. [1] Herêma Kurdistanê di Kanûna 2014an de texmîn kir ku ji meha Tebaxê û Virve hejmara giştî ya mêr, û jin û zarokên ezdî yên ji şengal hatine kuştin an wenda bûne dora 4,000a ne. [3]

Raporek 2017-an ji hêla '''PLOS Medical Journal''' ve di navbera 2,100 û 4,400 mirin e. û 4,200 ta 10,800 hatine revandine bi texmîn kirî.

Kirîza penaberan li Çiyayên Şengalê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Foodraq / DY / UKngilîzt / Avusturalya dikeve xwar[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Serok Obama di 7ê Tebaxa 2014an de bi şêwirmendên ewlehiya xweya neteweyî re civiya

40,000 an zêdetir Êzîdî li de asê bûn li çiyayên Şengalê û bi piranî ji aliyê hêzên DAIŞ ve derdorê çiyan hat bún girtin lê ji ber asêbûn û meziniya çiya ji DAIŞ ra zehmet bû dest bi ser wen de bigirt û wan [23] bi ser wan de gule dibarandin. [24] Ew bi piranî bê xwarin û av û pêdiviyên Duktorî li çiya ma lêni bûn, [9] û xwegirên çiya bi germa havîn ê ya meha 8 û birçîbûn û ziwabûnê re, rû bi rû ma bûn. [8]

Di 5 Tebax 2014 de, hat ragihandin ku helîkopterên leşkerî yên someraqî ji bo wan êzdiyên li ser çiyayan hinek xwarin û avê avêtin e. [7] DY di 7-ê Tebaxê de dest bi daketina xweya dabînkirinê kir û Brîtanya 3 roj şûnda beşdar bû. [25] Alîkariya Fransî jî hate kirin. [24]

Di 12-ê Tebaxê de, helîkopterek leşkerî ya iraqî, ku ji hêla Maj. Gen. Majid Abdul Salam Ashour, dema ku alîkarî radigirt û penaberên êzdiyan yên asê mabû rizgar dikirin, li çiyayan qeza kir û li erdê keft. [26] General di qezayê de miri, [27] û di nav de Parlamenterê iraqî Vian Dakhil,birîndar bû.

Di 13-ê Tebaxê de, mîsyonek 16-balafirvanî ku tê de C-17 û C-130H yên Amerîkî, C-130J a Avusturalya, û C-130J ya Brîtanî pêdiviyên lazim bi piranî ji bo sivîlên êzdî yên li çiyayê şengalê asê mabûn radest kirin.

Aêrrîşên hewayî yên DYE[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

U.S. F/A-18 fighters bomb ISIL artillery targets on 8 August

Di 7-ê Tebaxa 2014-an de, Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DY), Barack Obama, daxuyand ku Dewletên Yekbûyî dest bi êrişên hewayî dike da ku pêşî li qetlîamek ( jenosîdek ) potansiyel a bi destê Dewlete Îsalmî ya Teroristî bi hezaran êzdiyên li Çiyayên Şengalê asê mabûn. [28] Obama bêtir parastina biryara xwe kir û got:

Cîhan bi gelek zehmetiyan re rû bi rû dimîne. While dema ku Amerîka çu carî nekariye her çewtî rast bike, Emerîka cîhan kir cihek ewledar û dewlemendtir. Leadership rêberiya me hewce ye ku ewlehî û serfiraziya cîhanî ya ku dê zarok û neviyên me pê ve girêdayî bin bin pê bike. Em wusa dikin ku em rêzê li rêzikên bingehîn bigirin.

Ji bo parastina gelê xwe çi hewce be em dikin.  Dema ku hevalbendên me di xeterê de bin em piştgiriyê didin wan.  Em dibin sedema koalîsyonên welatan ku pîvanên navneteweyî diparêzin.  Em hewil didin ku li gorî nirxên bingehîn - xwesteka bi azadî û rûmeta bingehîn bijîn - a ku ji mirovan re hevpar e li her cîh ku ew bimînin.  Ji ber vê yekê mirovên li seranserê cîhanê li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê digerin ku rêberiyê bikin.ku ji ber vê yekê ye ku em wê dikin. Kliff, Sarah (7 Tebax 2014).  "Daxuyaniya tevahî ya Serok Obama li ser kirîza raqê", Vox.  Ji 29.9.2015 de hate girtin

Di 8-ê Tebaxa 2014-an de, êrişên ezmanî yên Amerîkî li devera Hewlêrê 180 hatin destpê kirin km li rojhilatê şingelê ye. Rikrîşên ezmanî yên yekem li deverên di Çiyayê şengalê de di 9ê Tebaxê de hate ragihandin, dema ku DYE 4 êriş kirin dijî zirxên şer ên zirxî yên şerkerên Dewlete Îsalmî ya Teroristî . [29] [30] firokên Iraqî di hinek cara de gava di karîn xwarin û avê li Çiyayên şengalê di havêtine xwer. Herwesa jî bi firoke hinek ji êzdiyên li çiya di hirgtin ûdi înane devarên aram yên weka dihok û zaxo. [31]

Piştî êrişên hewayî, hukûmeta amerîkî 5 roj li ser derfet û hewcetiya operasyona rizgarkirinê bi leşkerên bejayî yên DYE an rakirina balafirên Dewletên Yekbûyî re gotûbêj dikirin. [10]

Operasyonên rizgarkirina Şengalê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

PKK û YPG-yên Kurd rêyekê ji êzdiya re vedikin[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Di navbera 9 û 11 Tebax 2014 de, Kar hate kirin ji bo parostan ezdiyên li çiyê ku bikarin nêzîk 10,000 kesî di roja yekem de xilas bikin û ji çiya vala bikin. Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) bi kamyon û traktor ketin Çiyayên Şengalê da ku nexweş û pîra derbasî Sûriyê û rojavayê kurdistanê bikin. Şengal hav sinûr bû digel rojavayê kurdistanê ev sedameke baş bû ku ji çekdarên kurdên Sûriyê ( YPG ) ve sanahî tir bit dakû rê yek bête dîtin çûnkewê çaxê musil û telhefir û mirniya devarên sinî meziheb di destên DAIŞ de bû daiş di kopîteka hêz û qewate xwe de bû. Herwesa gelek gûn û hozên erabên sina jî ketbûn pişte dewelat islamî ya terorîstî a bi sedan tank û çakên giran yên bajêr musilê ketbûne di destê wan de. Li gorî Dr. Salim Hassan, profesorê Zanîngeha Silêmaniyê wî diyar kiri ku PKK û YPG bi texmînî 35,000 hezar 50,000 êzîdiyên li çiyan asê mabûn ji komkujiyê xilas kirin û derbesî devarên di bin kontrola xwe kirin li davarên aram li rojava. [32] di wê çaxê de herçenda hêrên berdewam yê Dewleta îsalmî ya teroristî li ser gelek devarên rojava jî hebû her dû cî di şerên bwrdwem de bûn. gorî hesabê Qeymeqamê Şengalê, rê bi hevkariya YPG hate danîn. [33]

Dorpêça çiyê bi dawî bû, wezîfeya rizgarkirina DYA hate betalkirin[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Di 12 an 13 Tebax 2014 de, bi dehan serbazên hêzên taybetî yên Amerîkî ji balafirên V-22 daketin çiyayê Şengalê da ku rizgar bikin penaberên idizîdî yên tevlî SAS-a Brîtanî berê xwe didin herêmê. [34] Wan ragihand ku "rewş gelek baştira e", ku niha li çiyê ji êzdî lê pir kêmtir bûn, çûnke YPG piraniya wan derbas kirbûn. û êzdî di rewşek baş de bûn. Sekretera parastina Amerîkî Chuck Hagel got, ji ber vê yekê wezîfeyek rizgarkirina Dewletên Yekbûyî ji bo yên li çiyê "nuha pir kêm tê kirin". [10]

Hikûmeta Dewletên Yekbûyî bi fermî ragihand ku dorpêç dê di 13-ê Tebaxa 2014-an de were şikandin. Ev hate ragihandin ku bi êrişên ezmanî yên Amerîkî û şervanên Kurd ên Yekîneyên Parastina Gel ji Sûriyê, digel hevalbendên wan ên PKK ji Tirkiyê, rê dan ku bêtirî 50,000 penaber birevin î [35] [36] Tevî vê yekê, li gorî Profesor Salim Hassan, di navbera 5,000 û 10,000 kesa hîn jî li çiyayan asê mane. [32] Wan ragihand ku ew ditirsiyan ku vegerin malên xwe û di mehên bê de bi helîkoptereke oneraqî ya tenê diman. [37]

Bersivên navneteweyî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Xwepêşandanek li Parîs li dijî çewisandina Kurd û idiszîdî.

Bersiva leşkerî ya rojava[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Di 7-ê Tebaxê 2014-an de, Serokê DYE-yê Obama ferman da êrişên heway li dijî Dewlete Îsalmî ya Teroristî bike. û alîkariya hewa ya acîl ji bo êzdiya bike. Airîşên hewayî di 8ê Tebaxê de dest pê kirin. (Binihêrin American-led intervention in Iraq (2014–present) § li American-led intervention in Iraq (2014–present) § Obama destûr dide êrîşên ezmanî . )

Di 8 Tebax 2014 de, DYE îdîa hate kirin ku hilweşandina sîstematîk a gelê êzdî ji hêla Dewleta Islamî ve hatî ye qirkirine. [38]


Di 10-ê Tebax 2014-an de, nêzîkê 2:15 im ET, DY 5 êrişên hewayî yên din li ser wesaîtên çekdar û hawanek pêk anîn, da ku 20,000-30,000 êzdiyên xwe xilas kirî bi karin di wêrê re birevin Sûriyê û paşê ji hêla hêzên Kurdî ve werin rizgarkirin. Hêzên Kurda paşê cihên vehewiyanê ji bo Êzîdiyan de li Duhokê bikin.[39] [40]

Di 13-ê Tebaxa 2014-an de, kêmtirî 20 leşkerên Hêzên Taybet ên Dewletên Yekbûyî yên ku li Erbîlê bicîh bûne digel leşkerên Servîsa Hewayî ya Taybet serdana herêma nêzîkê Çiyayê Şengalê kirin da ku agahiyan berhev bikin jo xilaskirne nêzîkê 30,000 êzdiyên ku hîn jî li Çiyayê Şengalê asê mabûn . 129 personlên leşkerî yên amerîkî yên din ji bo nirxandin û raporek pêşkêşî serok Obama li Irbilê hatin kirin. [41] Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî jî ragihand ku di 7 harîkariyan de yên pêk hatîn heya roja îro ew 114,000 xwarin û bêtirî 35,000 galonên av ji êzdiyên koçber ên li deverê re hate dabînkirin. [42]

Di daxuyaniya 14-ê Tebaxê 2014-an de, Pentagon got ku wan 20 personelên Dewletên Yekbûyî yên ku roja çûyî çavdêrî kirine û wesa diyarbûye ku Metirsîn DAIŞ ê kêm bûn wek berê nînin lewma wê encamê operasyona rizgarkirinê gelek hewce ne be ji ber ku ji xuyabûye ku metirsî û xeter ne meye li ser ezîdiyan lewma nema bawer kirin ku li metirsiya êrîşa ji Dewlete Îsalmî ya Teroristî mabe. Nirxandinan her weha diyar kir ku piraniya ezdiyên li çiya xilas bûne bi tinê 4,000 heya 5,000 kes li çiyê mane, bi qasî nîvê wan şivanên êzîdî ne ku berî dorpêçê jî ew li wir dijiyan. [43] [44] [45]

Rayedarên Kurd û penaberên êzdiya diyar kirin ku bi hezaran ciwan, pîr û astengdar ên li çiyê hîn jî mexdûr bûn, bi parêzgarê Dahuk ê ya Kurdistanê, Ferhad Atruchi re got ku nirxandin "ne rast" bû û her çend mirov dikişandin jî, "civaka navneteweyî naçe". [44]

Saziyên navneteweyî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Şablon:Daneyên welat United Nations – di 13.8.2014, the United Nations declared the Yazidi crisis a highest-level "Level 3 Emergency", saying that the declaration "will facilitate mobilization of additional resources in goods, funds and assets to ensure a more effective response to the humanitarian needs of populations affected by forced displacements".[45][46] On 19 March 2015, a United Nations panel concluded that ISIL "may have committed" genocide against the Yazidis with an investigation head, Suki Nagra, stating that the attacks on the Yazidis "were not just spontaneous or happened out of the blue, they were clearly orchestrated".[47]
  • Şablon:Daneyên welat Arab League – On 11 August 2014, the Arab League accused ISIL of committing crimes against humanity by persecuting the Yazidis.[48][49]

STK[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Berevaniya Navneteweyî bikin ku xwe bigihîne penaberên idizîdî li Kurdistana Iraqê, Kanûn 2014
  • Defend International ji bo agahdarkirina trajediya êzdiyên li Şengal, kampanyayek li seranserê cîhanê bi navê "êzîdiyan Rizgar Bikin: Divê Cîhan Naha Çalak Bikin" da destpê kirin. [50] Serokê DI Widad Akrawi Xelata Aşitiyê ya Pfeffer a Navneteweyî ya 2014 "da hemî qurbaniyên çewisandinê, nemaze êzdî, Xiristiyan, û hemî rûniştevanên herêma Kobanê ." [51]
  • Koalîsyona ji bo Rawestandin e Şer û kûştinê bi îngilîz li dijî destwerdana li ser Şengalê, raporên derbarê karsata mirovahî dijî ezdiyan şermezar kirin. [52]

Paşê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Piştî gelawêj 2014 de, DAIŞ li bajarê Şengalê girtî. [37] Çend hezar [10] Êzdî li çiyayên Şengak yê li bakurê bajêr mabûn, ji hêla helîkoptereke Iraqî ve caran çavdêriya wan di hate kirin. dema ku riya revê ji çiyayên bakûr ber bi deverên Kurdî ve di bin kontrola Kurd / şervanên de bû. [53] Rayedarên Amerîkî gotin ku hin ji wan êzdiyên li Çiyayên şengalê mayîn ew çiya wekî cihek penaberî û mal dihesibînin û naxwazin derkevin; dema ku raporek ji New Yorker hatî diyarkirin û got hin ji wan ditirsin ku vegerin malên xwe. êzdiyên din jî piştî meha Tebaxê hatin çiyayan. [13]

Di 21ê Çiriya Pêşîn a 2014an de, Dewleta îdlamî ya tîroristî ofIê xaka bakurê çiyayan bi dest xwe xist, riya revê ya deverê bo deverên Kurdî birî. Piştre çekdarên êzdî neçar man ku xwe vekişin Çiyayên cihakî in yê çiyayê şengalê, ku tê de hejmara penaberên sivîl ên êzdî bi 2,000 heya 7,000 di hate texmîn kirin. [53] Çiya carek din bi qismî ji hêla Dewleta îslamî ya tîroristî ve hatibûn dorpêç kirin. [54]

Di 17 Kanûn 2014 de, hêzên pêşmerge, bi piştgirtiya 50 êrişên ezmanî yên koalîsyona bi pêşengiya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DY), êrîş birin ser bajêrê şengalê û bajêe azadkirina [37] û şikandina dorpêça Çiyayê şengalê hat kirin û. [54] du rojan de, Pêşmerge gelek cihên çiya bi dest xwe xistin. Piştî ku hêzên Dewleta îslamî ya tîroristî paşde vekişiyan, şervanên Kurd di destpêkê de bi paqijkirina bûmbên li herêmê rû bi rû bûn, [55] . Di operasyonê de 100 şervanên Dewlata îslamî ya tîroristî hatin kuştin.

di 21ê Kanûna 2014an de, şervanên YPGê yên Kurdên Sûriyê li başûrê zincîra çiyayî şingelê gihîştin rêzikên Pêşmerge, bi vî awayî her du eniyên xwe bi hev ve girêdan. [54] Roja din YPG xetên beegîriyê ya Dewlata Îslamî ya tîroristî şikandin, bi vî rengî reka ji Sûriyê ber bi bajarê Şenagl ve bi timamî hate vekirin. Danê êvarê Pêşmerge gelek cih û derên li şengalî xistine bin destê xwe.

Vegera . Êzdiyan[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Piştî paşde vekişîna Dewlete Îsalmî ya Teroristî fromIê ji hêzên Iraqî û Kurdistanî li herêmê di dema kampanyayên dawiya-2017 de, her du hukûmetan doza herêmê kirin gotin. bi tenê % 15 ji Nifûsa êzdiyan.

vegeriyane Şengal ye. Û hêj ji ber şerê siyasî. Êzdî ne xwezin vegerin bajêrî û yê avahiyên wan hilweşiyayî, teqemeniyên veday û ne teqiyayî di nav mala û kolane de hene. [56]

Di Çiriya Paşiyê ya 2017-an de, gorek komî ya bi qasî 70 kesî hat dîtin  û mehek paşê di Kanûnê de, gorek komî ya din jî hate dîtin ku tê de nêzîkê 90 qurbanî hebû. [57] Li gorî Mîsyona Alîkariya Neteweyên Yekbûyî ya ji bo Iraqê (UNAMI) û Nivîsgeha Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî li seranserê Iraqê zêdeyî 200 şûnwarên gorên komî hene. [58] Projeya Belgekirinê ya ku ji hêla NGO Yazda ve tê meşandin şahidiya wêneyî û şahid peyda kiriye da ku bi dehan deverên gorên komî li seranserê Deşta Nînewa û Sinjarengalê bi belge bike. [59] [60] Di Adar 2019 de, yekem cîhê gora komî li Sinjarengalê ji hêla Midûriyeta Gorên Komî yên Iraqî ve di nav Weqfa yrehît û Midûriyeta Dadrêsî ya Tibî ya di bin Wezareta Tenduristiyê ya Iraqê de û bi UNITAD (Tîmê Lêpirsînê yê Neteweyên Yekbûyî ji bo Pêşvebirina Berpirsyariya Sûcên ku ji hêla wî ve hatine kirin) hate derxistin. Da'iş / DAIL). [61] [62]

Her weha[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Offrîşa Dêrezorê (Çile 2016)
  • Qirkirina Êzdiya ji hêla ISIS ve
  • Komkujiya Kobanî
  • Navnîşa bûyerên bi navê komkujî
  • Navnîşa jenosîdên bi jimara miriyan

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  1. a b c Spencer, Richard (14 October 2014). "Isil carried out massacres and mass sexual enslavement of Yazidis, UN confirms". Daily Telegraph. Roja wergirtinê: 27 October 2015.
  2. a b Levs, Josh (7 August 2014). "Will anyone stop ISIS?". CNN. Ji orîjînalê di 7 August 2014 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 8 March 2015.
  3. a b "Kurdish official: ISIS Capture of Shingal 'was part of Arabization campaign. Rudaw.net, 29 December 2014. Retrieved 4 August 2015.
  4. "Obama says tackling Iraq's insurgency will take time". Reuters. 9 August 2014. Roja wergirtinê: 15 March 2015.
  5. "Jihadists kill dozens as Iraq fighting rages". English.alarabiya.net. 2 August 2014. Roja wergirtinê: 15 March 2015.
  6. a b Sunni Extremists in Iraq Seize 3 Towns From Kurds and Threaten Major Dam. New York Times, 3 August 2014. Retrieved 7 March 2015.
  7. a b c Salih, Mohammed; van Wilgenburg, Wladimir (5 August 2014). "Iraqi Yazidis: 'If we move they will kill us'". Aljazeera. Roja wergirtinê: 12 April 2015.
  8. a b c "UN Security Council condemns attacks by Iraqi jihadists". BBC News. 7 August 2014. Ji orîjînalê di 8 August 2014 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 7 March 2015.
  9. a b c d Smith-Spark, Laura (6 August 2014). "Iraqi Yazidi lawmaker: 'Hundreds of my people are being slaughtered'". CNN News. Roja wergirtinê: 16 February 2015.
  10. a b c d "Militants' Siege on Mountain in Iraq Is Over, Pentagon Says". The New York Times. 13 August 2014. Roja wergirtinê: 18 February 2015.
  11. ‘Kurds break siege Mount Sinjar against 'Islamic State,' free Yazidis. Deutsche Welle, 19 December 2014. Retrieved 21 July 2015.
  12. ‘Mount Sinjar: Islamic State siege broken, say Kurds’. BBC, 19 December 2014. Retrieved 21 July 2015.
  13. a b "Isis latest: Kurdish forces 'break' the siege of Mount Sinjar". The Independent. 19 December 2014. Roja wergirtinê: 20 April 2015.
  14. ‘Kurds Break the Siege of Mount Sinjar as Militants Flee’. War is Boring, 22 December 2014. Retrieved 21 July 2015.
  15. "Leader of Iraq's Yazidis Issues Distress Call, Appeals for Help Against ISIS". AINA, 4 August 2014. Retrieved 8 April 2015.
  16. ‘Jihadists Rout Kurds in North and Seize Strategic Iraqi Dam’. New York Times, 7 August 2014. Retrieved 8 April 2015.
  17. "ISIS enters Sinjar, blow up Sayeda Zeinab shrine and execute 10 Shiite Kurds". Shafaq-news-en. Roja wergirtinê: 27 October 2015.
  18. a b c d OHCHR & UNAMI 2014
  19. Coren, Anna; Carter, Chelsea J. "Report: U.S. airstrikes carried out as part of Iraqi effort to retake Mosul Dam". CNN. Roja wergirtinê: 16 August 2014.
  20. Zavadski, Katie. "ISIS Just Killed 80 More Yazidis in an Iraqi Village". New York Magazine. Roja wergirtinê: 16 August 2014.
  21. Blair, David (6 June 2015). "Isil's Yazidi 'mass conversion' video fails to hide brutal duress". London: The Telegraph. Roja wergirtinê: 24 August 2014.
  22. George Packer, "A Friend Flees the Horror of ISIS" The New Yorker, 6 August 2014. Retrieved 8 April 2015
  23. "US carries out air drops to help Iraqis trapped on mountain by Isis". The Guardian. 8 August 2014. Ji orîjînalê di 2 April 2015 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 11 April 2015.
  24. a b AP (10 August 2014). "UK Boosts Aid Efforts in Iraq, France to Follow". Epoch Times. Ji orîjînalê di 2 April 2015 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 11 April 2015.
  25. "Obama Authorizes Air Strikes in Iraq". ABC News. 7 August 2014. Roja wergirtinê: 18 August 2014.
  26. RUBIN, ALISSA J. "The most important ride of his life". The Telegraph. Roja wergirtinê: 1 October 2014.
  27. Colgrass, Neal. "'At Least I'm Alive': Inside a Deadly Iraq 'Copter Crash". Newser, LLC. Roja wergirtinê: 1 October 2014.
  28. "Statement by the President". The White House. 7 August 2014. Roja wergirtinê: 21 November 2014.
  29. "U.S. Launches Four More Airstrikes Against ISIS in Iraq". NBC News. 9 August 2014. Roja wergirtinê: 16 February 2015.
  30. "Iraq Airstrikes From US Military". Business Insider. 9 August 2014. Roja wergirtinê: 16 February 2015.
  31. "Officials: More U.S. advisers being sent to Iraq". 13 August 2014. Roja wergirtinê: 24 April 2015.
  32. a b Shelton, Tracey (29 August 2014). "'If it wasn't for the Kurdish fighters, we would have died up there'". Global Post. Roja wergirtinê: 11 February 2015.
  33. "10,000 Yazidis rescued through safe corridor, as ISIL 'fire on aid helicopters'". Hurriyet Daily News. 9 August 2014. Roja wergirtinê: 25 March 2015.
  34. "US forces land on Mount Sinjar in Iraq". The Irish times. 13 August 2014.
  35. "The Drama of Sinjar: Escaping the Islamic State in Iraq". Roja wergirtinê: 12 February 2016.
  36. Militants' Siege on Mountain in Iraq Is Over, Pentagon Says
  37. a b c "An Early Success for the Kurds in Sinjar". The New Yorker. 19 December 2014. Roja wergirtinê: 24 March 2015.
  38. Noack, Rick (8 August 2014). "When Obama talks about Iraq, his use of the word 'genocide' is vital". The Washington Post. Roja wergirtinê: 18 August 2014.
  39. "Thousands of Yazidis rescued, Iraqi official says". 10 August 2014. Roja wergirtinê: 6 June 2015.
  40. Siddique, Haroon (10 August 2014). "20,000 Iraqis besieged by Isis escape from mountain after US air strikes". The Guardian. Roja wergirtinê: 6 June 2015.
  41. Chulov, Martin; Borger, Julian; Norton-Taylor, Richard; Roberts, Dan (13 August 2014). "US troops land on Iraq's Mt Sinjar to plan for Yazidi evacuation". Roja wergirtinê: 6 June 2015.
  42. "Aug. 13: Update on Humanitarian Assistance Operations Near Sinjar, Iraq". United States Central Command. United States Central Command. Roja wergirtinê: 14 August 2014.
  43. DeYoung, Karen; Whitlock, Craig (14 August 2014). "Rescue mission for Yazidis on Iraq's Mount Sinjar appears unnecessary, Pentagon says". The Washington Post. Roja wergirtinê: 6 June 2015.
  44. a b Sly, Liz; Whitlock, Craig (14 August 2014). "Most Yazidis have been rescued from a besieged mountain in northern Iraq". The Washington Post. Roja wergirtinê: 14 August 2014.
  45. a b "UN declares highest-level humanitarian emergency in Iraq as clashes erupt near Baghdad". Fox News. 14 August 2014. Roja wergirtinê: 30 August 2014.
  46. "UN Declares a 'Level 3 Emergency' for Iraq to Ensure More Effective Humanitarian Response". United Nations Iraq. 14 August 2014. Roja wergirtinê: 14 August 2014.
  47. Cumming-Bruce, Nick (19 March 2015). "ISIS Suspected of Genocide Against Yazidis in Iraq, U.N. Panel Says". Roja wergirtinê: 19 March 2015.
  48. "Mid Day News - 11/08/2014 - التطورات في العراق". YouTube. 11 August 2014. Roja wergirtinê: 18 August 2014.
  49. Addamah, Steven (12 August 2014). "MENA: Arab league accuses ISIS of "crimes against humanity"". Medafrica times. Roja wergirtinê: 6 June 2015.
  50. "Save The Yazidis: The World Has To Act Now". Defend International. 5 September 2014. Roja wergirtinê: 18 November 2015.
  51. Linda Kelly (22 October 2014). "Dr. Widad Akrawi Receives the Pfeffer Peace Award". Fellowship of Reconciliation. Ji orîjînalê di 19 October 2015 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 18 November 2015.
  52. Ditz, Jason; Beste, Robin (14 August 2014). "A tale of two sieges: Iraq and Gaza. Why the different response to humanitarian crisis?". Stop the War Coalition. Hat arşîvkirin ji orîjînalê di 16 August 2014 de. Roja wergirtinê: 25 October 2020.
  53. a b "Iraq Sinjar battle (21 Oct 2014)". Agathocle de Syracuse. 21 October 2014. Ji orîjînalê di 26 February 2015 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 24 March 2015. Çewtîya sîte: Invalid <ref> tag; name "agat21-10-14" defined multiple times with different content
  54. a b c "Islamic State counterattacks refinery as fight for Iraq swings back and forth". 22 December 2014. Ji orîjînalê di 17 November 2015 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 24 March 2015.
  55. "ISIL land mines frustrate effort to get aid to freed Mount Sinjar Yazidis". Aljazeera America. 19 December 2014. Roja wergirtinê: 17 February 2015.
  56. Jalabi, Raya (10 December 2017). "Yazidis caught in 'political football' between Baghdad, Iraqi Kurds". Reuters. Roja wergirtinê: 22 December 2017.
  57. "Two Yazidi Mass Graves Reportedly Uncovered in Iraq". Al Bawaba (bi îngilîzî). 16 December 2017. Roja wergirtinê: 22 December 2017.
  58. "OHCHR | ISIL's legacy of terror: at least 200 mass graves in Iraq, says UN report". www.ohchr.org. Roja wergirtinê: 2019-08-10.
  59. Yazda Documentation Project (January 28, 2016). "Mass Graves of Yazidis Killed by the Islamic State Organization or Local Affiliates On or After August 3, 2014" (PDF). Yazda.
  60. Yazda Documentation Project (2018). "Working Against the Clock: Documenting Mass Graves of Yazidis Killed by the Islamic State" (PDF). Yazda.
  61. "UNITAD working with Government of Iraq to commence exhumation of mass grave site at Kojo, Sinjar Region". www.uniraq.org (bi îngilîzî). Roja wergirtinê: 2019-08-10.
  62. "Government of Iraq, UNITAD conclude first Sinjar mass grave exhumation in Kojo village - Iraq". ReliefWeb (bi îngilîzî). Roja wergirtinê: 2019-08-10.

Bibliography[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Zencîreyên derveyî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]