Lemdînî

Eşîra Lemdînî eke ji eşîrên konfederasyona eşîra Oramarî; eşîra Lemdînî ji 6 qûbîlan pek tê. Li navenda sed sala 19'an, sala 1872'an Sitar Axayê Oramarî yê naskirî bi Sîto Axayê Oramarî dibe Axayê eşîra Lemdînî. Li dema buye Axa, herdû eşirên Lemdînî û Mefî bi bin êk nav kom kirin, anku eşira Oramarî.

Herwisa bu mudirê nahiya Çelê li parêzgeha Colemêrgê (Hekarî) yê û axayê Doski Juri ya ji bu. Desehilata wi piştî sala 1915'ê roj bu roj berifreh bu, weki mirekî lê hat. Vi desehilat hebu bê ku pêseyara keseki bilet, wi di dşiya axayeki raket û eki di danit. Bo nimune, desehilat ji destê Tahir Axa Doski ina der û da Ferhan Axa yê kurê Bazid Axa. Xelki bi navê Sultan-Situ Axa Oramarî gazi dikre. Situ Axa beşariya gelek şera buye li dji dujminêt Kurd. Bo nimune, li sala 1915'ê şeri dji herdû eshirên Ashuri: eshira Jilu û eshira Baz diket û di vi şeri da serxevtineka mezin bi dest xuve tînit; û herdû deverên Jilu û Baz ku ji 31 gunda pêkhat bu, dixe bin desehilata xwe. Li heman salê, disa dji Ashuri u Kaldaniya li deverên Tiyari, Tuxuma u Berwar şeri diket u disa serxevtineka mezin bi dest xuve tînit. Di vi şeri da 50 hezar Ashuri u Chaldani di kujit; hendek di bêjin li sala 1915'ê 150 hezar bu 250 hezar Ashuri bi destê Situ Axayi di ên kuştin.

Li sala 1917'ê, Ashuri bi harikariya Rusiya 818 eskerên Rusi-Kazax kom kirin u beref Oramare hatin. Situ Axa yê şareza u paqil bu; dema eskere Rusi hati, wi bi pêşwaziyeka germ li wan kir u daxaz ji 18 fermandên Kazax yên Rusi kir ku li koçka xwe bi minin u sibehi zivirin. Her 18 fermandên Rusi razi bun. Li dema şeve di xewe ra, her 18 fermandanda di kujit u beri spidê êrîş dikete ser, 800 eskerên Rusi u hemûya di kujit. Li sala 1920-1921'ê pilan dêyna ki, 8000 eskerên Rus-Kazax beref bajirê Rewandzê bi çin u wêran ken. Situ Axa bi vi pilane di hesiyêt u bi 350 eskerên xwe di çin li ser dola Rewandzê xujieh dibin. Situ Axayi di zani eskerên Rusi dê dinafila dole ra çin, ji ber çeken giran weki top u çend çekên din. Li dema eskere Rusi di gehine niveka dola Rewandzê, Situ Agha digel 350 eskerên xwe li serê dola Rewandzê êrîş dikete ser eskere Rusi u her 8000 eskéri Rusi di kujit. Hendek di bêjin li dema şeri da gulên tifenga weki barana bi ser eskere Rusi da di hatne xarî.