Li ser dîroka aboriyê (pirtûk)

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
LI ser dîroka aborîyê
Nivîskar Abdusamet Yigit
Şêwe aborî
Ziman Kurdî
Dîrok 2017
Rûpel 690

Li ser dîroka aborîyê [Li ser dîroka aboriyê] [1] wê pirtûka nivîskarê kurd Abdusamet Yigit bê. Pirtûk wê li ser zanîna aborî û pêşketinên civakî ên bi wê re wê bînê li ser ziman. Pirtûka li ser dîroka aborîyê wê, pirtûka nivîskarê kurd abdusamet yigit a li ser xate pêşketina aborîyê a li kurdistanê wê bi giştî wê bisekinê. Ji serdemên sûmer-gûtî û heta roja me wê, dem bi dem wê di çerçoveya kurdistanê, civake kurd û herêmê de wê, li ser pêşveçûnên bi aqil re wê bênê li ser ziman. Pirtûk wê, di vê warê de wê ji sê beşên mazin û dirêj wê pêk werê. beşa pêşî wê li ser dîroka aborîyê û pêvajoyên wê yên pêşketinê wê bikê. Beşa duyem wê, weke beşeka ku wê, di dewama wê beşa yekem de wê bê nivîsandin bê. Wê bi sernavê "serdema gelemperîyê" û ankû "serdema globalîsmê" û di wê de pêşveçûnên aborî û rengên wan wê li ser wê bisekinê. Wê ji gelek aliyan ve wê b hevdû re û di zikhevdû de wê bi pêşketina civakî a demê re wê bînê ser ziman. Beşa sêyem jî wê di bin navê "aborîya kurdistanê û talanê[2]" de wê bînê li ser ziman. Ev beş wê, bi giştî wê, li ser rewş û rengên pêşketina jîyane aborî û sazûmana aborî wê bisekinê. Di vê beşê de wê, di dawîya wê de wê li ser pêvajoyên talanê ên li ser aborîya kurdistanê û di encama wê de qatkirina kurdistanê, kirina bin pêvajoyên qirkirinê a hebûna civake kurd û heta roja me di dewama wê de pêşxistina ´çerçoveya pirsgirêka kurd´ wê, di çerçoveya wan de wê, li ser sekinê. Wê weke mijareka esasî a pirtûkê wê ev beş bê. Wê, di dewama wê de wê, ji şerê cihanê ê yekem yê parvekirinê û heta şerê cihanê ê duyem ê parvekirinê wê, di çerçoveya sedemên talankirina aborîya kurdistanê de wê, çawa wê pirsgirêka krud wê bê pêşxistin wê, li ser wê bisekinê.   

Pirtûk wê, bi zimanekê aqadamîkî wê bê nivîsandin. Wê, bi wê re wê, zimanekê herikbar wê di wê de wê were bikarhanîn. Wê, çavkanîyên pirtûkê ku ew ji wan sûd tê girtin ku pirtûk tê xwandin wê di wê herikîna xwandinê de wê, di nava wê de wê, yek bi yek wê bên ser ziman. Pirtûk weke pirtûkeka stûr a aborîyê bê. Wê, bi wê re wê di çerçoveya aqilê aborî de wê, gelek mijarên felsefîkî ên ku ew bi wê ve girêdayîna û ango ku wê bina temenê pêşveçûnên têgîhên aborî wê, li ser wan wê bisekinê. 

Nivîskar di pirtûkê de wê, li ser pêvajoyên jîyane civakê di çerçoveya pêşxistina rewşên xwe dabarekirinê de wê li ser wê bisekinê. Wê pêvajoyên jîyane aborî wê li ser wê re wê, bînê ser ziman. Pirtûk wê, bi zimanekê aqadamîkî wê mijaran wê hilde li dest. Navaroka pirtûkê de wê, gelek beşên wê wê hebin. Wê, di pirranîyan beşên wê de ku ew hatina nivîsandina de wê, ji serdemên berê û heta serdemma wê, di wê de bîn hanîn li ser ziman. Wê, di pirtûkê de wê, çerçoveyeka giştî a ku ew tînê li ser ziman wê hebê. Di zimanê kurdî de wê, bi awayekê bijartî wê gotinên ku ew di nava jîyane aborî de ew tên bikarhanîn wê werina kifşkirin û wê bi wan wê were nivîsandin. Ji aliyekî ve jî wê, pirtûk wê çerçoveya gotin û zimanê aborî bi zimanê kurdî re wê bide dîyarkirin. Zimanê kurdî yê aborî wê, di pirtûkê de wê çerçoveyeka wê were dîtin û kifşkirin. Ber vê yekê wê, pirtûk wê, weke pirtûkeka bingeh bê. Ji aliyê zimanê aborî ve wê, pirtûk wê xwediyê ferhenga xwe ya ku mirov wê kifşbikê bê. 

çavkanî[biguherîne]

  1. Jîyane pêşesazîyê û di reng û awayê de pirr zêde pêşxistina afirandinê
  2. Aborîya kurdistanê û talan