Here naverokê

Nîzar Amêdî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Nîzar Amêdî
Image dans Infobox.
Serokkomarê Iraqê (en)
dp.
Minister of Environment of Iraq (d)
-
Jidayikbûn
Navê rastî
نزار محەممەد سەعید ئامێدیLi ser Wîkîdaneyê bibîne û biguhêre
Hevwelatî
Perwerde
Pîşe
Partiya siyasî
îmzeya Nîzar Amêdî
Îmze

Nîzar Mihemed Seîd Amêdî (jdb. 6ê sibata 1968an, li Amêdî, Başûrê Kurdistanê) siyasetmedarekî kurd e ku ji 11ê nîsana 2026an vir ve serokkomarê Iraqê ye.[1][2] Nîzar Amêdî endamê Yekîtiya Niştimaniya ya Kurdistanê ye û ji sala 2022an heta 2024an wezîrê jîngehê ya Iraqê bû.

Amêdî zêdetirî 20 sal e ku di warê karên dewletê û siyasî de xwedî ezmûn e û di saziyên dewleta Iraqê de rolên rêveberî û şêwirmendiyê girtiye ser milê xwe. Amêdî serokê kabîneya çar serokkomarên berê yên Iraqê bû ku serokatiya wan ji 2008 heta 2022an berdewam kiriye. Ji sala 2024an vir ve wî serokatiya buroya siyasî ya YNKê ya li Bexdayê kiriye.

Amîdî di 6ê sibata 1968an de li navçeya Amêdiyê ya bi ser parêzgeha Dihokê ji dayik bûye. Ji bo xwendina xwe bilind çûye Mûsilê û di sala 1993an de ji Zanîngeha Mûsilê bawernameya xwe ya endezyariyê wergirtiye. Piştre li bajarên wekê Silêmanî û Bexdayê jiyaye û xebitiye.[3]

Amêdî zewicandiye ye û bavê çar zarokan e.[3]

Kariyera siyasî

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Nîzar Amêdî ji salên 1990î ve endamê Yekitiya Niştimanî ya Kurdistanê (YNK) ye û di dewleta federal a nû yê Iraqê de, di gelek erkên hikûmî û siyasî de cih girtiye.[4] Di heman demê de ew wekê kesê erkdarê pêwendiyê ya di navbera Hikûmeta Federal a Iraqê û Hikûmeta Herêma Kurdistanê de xebitîye. Amêdî ji sala 2005an heya sala 2008an sekreterê şexsî yê Celal Talebanî bû û piştre re jî di dema serokatiya Talebanî de ji 2008an heta 2014an wekê serokê karmendên wî, rêveberê nivîsgeha serokkomariyê bû. Di heman demê de Nîzar Amêdî wekê serokê karmendên serokatiya Fuad Masum, ji 2014an heta 2018an; Berhem Salih, ji 2018an heta 2022an û di demek kurt de di dema serokatiya Ebdulletîf Reşîd de di 2022an de wekê serokê karmendê xebitiye.[4]

Wezîrê jîngehê

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Nîzar Amêdî ji 3ê kanûna pêşîn a sala 2022an heta ku di cotmeha 2024an dest ji karê xwe berdaye ku li ser xebatên xwe yê siyasî bisekine, di hikûmeta Mihemed Şîe el-Sûdanî de wek wezîrê jîngehê ya Iraqê xebitiye. Piştre bûye serokê buroya siyasî ya YNKê ya li Bexdayê û xebata partiyê li wir birêve biriye.[3]

Di 18ê îlona sala 2024an de Amêdî di hevkariyek di navbera wezareta jîngehê ya Iraqê, bernameya geşepêdanê ya Neteweyên Yekbûyî û USAIDê de "stratejiya neteweyî ji bo parastin û baştirkirina jîngeha li Iraqê (2024–2030)" ragihandiye. Armanca bernameyê çareserkirina pirsgirêkên jîngeha herî girîng ên Iraqê bû.

Serokkomariya Iraqê

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Hilbajartina serokkomariyê

[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Li gorî peymana nefermî ya parvekirina desthilatdariyê ya muhasasayê ku ji aliyê elîtên desthilatdar ên Iraqê ve ji sala 2003an vir ve hatiye pejirandin, divê serokwezîr misilmanekî şîe, serokê meclîsê misilmanekî sunî û serokkomarê Iraqê jî divê kurd be. Li gel rêkevtinên berê yên di navbera her du partîyên kurd ên desthilatdar (PDK û YNK) de ku tê de serokatîya federal ji aliyê partîya duyem û serokatiya Herêma Kurdistanê jî ji aliyê partiya yekem ve bihata girtin, ji ber ku PDK li Herêma Kurdistanê yekem e Fuad Husên ji bo hilbijartinên serokomariya Iraq a sala 2026an wekê namzed daye nîşan.[3]

Di 11ê nîsana sala 2026an de, Amêdî di gera duyem a dengdanê de ji aliyê meclîsa nûneran ve bi 227 dengan li hember 15 dengan ji bo dijberê xwe, Muthanna Emîn ê ji Yekitîya Îslamî ya Kurdistanê, wekê serokkomarê Iraqê hatiye hilbijartin. Piştî ku Amêdî hate hilbijartin, wî diyar kiriye ku ew ê li ser bingeha prensîbên "pêşî Iraq" bixebite, êrîşên li ser axa Iraqê di dema şerê Îsraêl-DYA û Îranê de şermezar kiriye û diyar kiriye ku ew ê piştgirîya hewldanên aştiyê bike.[5]

  1. ↑ "NIZAR AMÊDÎ WEKÎ SEROKOMARÊ NÛ YÊ IRAQÊ HAT HILBIJARTIN". Channel8 (bi kanurîyî). Roja gihiştinê 11 nîsan 2026.
  2. ↑ "Nizar Amedi, Irak cumhurbaşkanlığı yarışında önde: Parlamento ikinci tura geçti". Channel8 (bi tirkî). Roja gihiştinê 11 nîsan 2026.
  3. 1 2 3 4 "ÎRO DÊ SEROKOMARÊ IRAQÊ BÊ HILBIJARTIN". Channel8 (bi kanurîyî). Roja gihiştinê 11 nîsan 2026.
  4. 1 2 "Who are the candidates competing for Iraq's presidency?". Ji orîjînalê di 29 adar 2026 de hat arşîvkirin. Roja gihiştinê 11 nîsan 2026.
  5. ↑ "Iraq unveils a blueprint for a greener future: national strategy for environmental protection and improvement (2024-2030)".