Orşelîm

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Orşelîm
Ji serî çeperast: Nêrîna asoya Orşelîmê ji bakurê St. Elijah Monastery, souq di Bajarê kevn, Mamilla Mall, Knesset, Qubeya rock serdestî Bajarê kevn, kelha (zanîn wek Birca Dawidê) û Sûrên bajarê kevn, û Sûrên Rojava.
Alaya Orşelîm
Ala
Nîşana fermî ya Orşelîm
Nîşan
Bernavk: Ir ha-Kodesh (Bajarê Pîroz),
Bayt al-Maqdis (Mala Pîrozî),
Bait-ul-Muqaddas[1]
Orşelîm li ser nexşeya Îsraêl nîşan dide
Orşelîm
Orşelîm
Koordinat: 31°47′00″Bk 35°14′00″Rh / 31.7833°Bk 35.2333°Rh / 31.7833; 35.2333
Welat Flag of Israel.svg Îsrael
Rêveberî Flag of Israel.svg Îsrael
Îdîakirin Îsraêl û Filîstîn
Navçe Navçeyên Orşelîmê
Wîlayet Wîlayetên Orşelîmê
Gihon Spring 4500 BZ
Bajarê Dawidê 1010 BZ
Sûrên bajarê kevn 1541
Şerê Orşelîmê 18'ê Pûşperê 1948
Jinûve Yekbûn 7'ê Pûşperê 1967
Qanûna Orşelîmê 30'ê Tîrmehê 1980
Rêvebir
 • Cure Encûmena Şaredariyê
 • Kargêrî Şaredariya Orşelîmê
 • Şaredar Nir Barkat
 • Şaredarê Filistînê Zaki al-Ghul
Rûerd
 • Giştî 125.156 dunams (125.156 km2 or 48.323 sq mi)
 • Metro 652.000 dunams (652 km2 or 252 sq mi)
 • Bilindahî 754 m (2.474 ft)
Demonîm Orşelîmî
Etnîkî (2016)[2]
 • Cihû 64%
 • Ereb 35%
Dem +2 (UTC+3)
Koda telefonê +972-2
Malper jerusalem.muni.il

Orşelîm an Quds (bi îbranî: יְרוּשָׁלַיִם‎, lat. Yerushaláyim; bi erebî: القُدس‎, lat. al-Quds; bi zimanê misrî yê kevin Ruşalimum, bi zimanê asûriyan ê kevin Urusalim an jî Urisalimmu; bi zimanê yewnanî ê kevin Hiyerosolyma [çavkanî pêwîst e]) paytexta Îsraelê ye.

Di dema Îbrahîm de Melkîsedek li Orşelîmê padîşah û kahîn bû (Destpêkirin 14:18).

Wek ku ji "Nameyên el-Amarnayê" kifş dibe [çavkanî pêwîst e], Orşelîm di sedsaliya 14'an berî zayînê de, di destê misriyan de bû.

Piştî misriyan û heta dema Dawid padîşah, bajar di destê yêbûsiyan de ma[çavkanî pêwîst e]. Di sala 1000 berî zayînê Dawid Orşelîm vegirt (Samûêl II, 5:6-10) û kir peytexta xwe û kurên xwe. Ev wilo ma heta ku 587 berî zatînê padîşahê babîloniyan Nebûkadnesar êrîşî Orşelîmê kir û bajar ket destê wî.

537 berî zayînê padîşahê farisan Kîros destûr da cihûyan ku ji Babîlê vegerin cihê xwe û peytexta xwe dîsa ava bikin.

Di sala 70'ê berî zayînê serleşkerê romayî Tîtus bi ordiya xwe ve Orşelîm vegirt, şûreyên bajêr hilweşandin û gelek xanî jî xera kirin.

Di serîhildana Bar Koxba de (132 piştî zayînê) ordiya romayiyan careke din ket Orşelîmê û hemû cihû hatin sirgûnkirin; hingê romayiyan jî navê bajêr danî Eliya Kapîtolîna[çavkanî pêwîst e]. Bi vê yekê dixwestin ji pûtekî wan ê bi navê "Yûpiter Kapîtolînus" re hurmetê bikin.

638 piştî zayînê misilman ketin Orşelîmê û navê bajêr kirin Quds, yanî "pîroz"[çavkanî pêwîst e].

Navên cuda yên bajarê Orşelîmê[biguherîne]

Bawermendên mesîhî û misilman bajar wekû "Bajarê Pîroz" (bi îngilîzî: the Holy City), "Qudsa Pîroz" û "Qudsa Şerif" (Kudüs-i Şerif, Quds ash-Sharif) bi nav dikin.

Galerî[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]

  1. "Baitul Muqaddas". Book Home. 1 January 2007 – via Google Books. 
  2. "Facts and Figures". jerusalem.muni.il. 


Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawa?)