Reşwan (eşîr)

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Reşî hate beralîkirin)
Jump to navigation Jump to search
Êla Reşî
Agahiyên gelemperî
Hoz Xelîkan
Sefkan
Çelikan
Çeqelan
Oxcîyan
Omeran
Bilikan
Delikan
Molikan
Kelan
Xisor
Mendollu
Zerikan
Rumiyan
Hecîleran
Bereketlî
Cudikan
Mehinan
Hecîban
Xidiran
Kelecorlu
Terziyan
Nasiran
Mifikan
Esil Kurd
Ziman Reşoyî, Sînemillî (kurmancî)
Belavbûn Gurgum
Semsûr
Meletî
Entab
Anatoliya Navîn
Bakurê Iranê
Xorasan
Heleb
Efrîn
Demografî
Gelhe 350.000
Bawerî
Dîn Elewîtî, sunîtî (Henêfî) ، Şiîtî

Reşwan, Reşî, Reşwend, Rişvan an Reşan, êleke kurdan e. Êla Reşwan bi zedêyî li Meledî, Semsûr, bakurê Iranê, Xorasan û Anatoliya Navîn dimîne.

Di dema osmaniyan de kesên vê êla Kurdan wek gelekî serbixwe dihatin dabilandin: di gelek Salname û pirtûkên osmaniyan de ji Reşwaniyan wek Kara Ulus, bi wateya "Neteweyê Reş", tê behskirin. Hemû Parêzgarê parezgeha Edene heta sedsala 19an ji vê êla kurdan bûn. Di sedsala 18an de osmaniyan bi zordarî vê êlê jihev parve dikin: hin tîrên (qebîle) Reşwanan li Reqqa, hin li Anatoliya Navîn û bakûr, hin jî li rojavayê Sûriye tên bicîkirin. Kesên Reşwan li Anatoliyê (Qonye, Çorûm, Yozqat, Amasya, Enqere û Qirşehrê) belavbin jî, ziman û çanda xwe heta îroj parastine, bi taybetî ên li rojavayê Sûrî hatin pişaftin û dest ji kurdî û çanda kalê xwe berdan e.

Di lîsteyên pirtûka Mehrdad Izady ya êl û eşîrên Kurdan de çend eşîrê bi navê Reşwend tên ditin. Li Qesra Şirîn û Lekistanê êşîreke bi navê Reşwend dijî. Eşîr bi eslê xwe Elewî ye.

Li Semsurê, bi taybetî jî li Kolikê êla herî mezin Reşîyanê. Reşiyê, li herêmên Kolikên çîyayî bi temamî, li deştê jî 4/1'an belav bûnê. Sinorên xwe ji gundê Narinçê yî giredayî Kolikê dest pê dikê heta bakûrê çemê Kolikê û navça Sincik bi temamî dikê nava xwe û heta navça Tutê dirêj dibe. Bê guman, êlên mîna Canbegî (Îkîzce, Adali, Ekîncî, Eceler, Bostanli…), Mirdesî (Narînce), Şadî, Cêlikî û yen din jê hene ku parçêyek ji wanî li Anatoliya Navîn dije.

Serjimara Reşiyan nêzikî 250 hezar e[1]. Kolikê serjimara xwe 100 hezare û ji % 80'ê xwe; Sincik 10 hezar in û gîştik; Çelîkhan 25 hezar e û ji % 60'î xwe; Pinarbaşi û Kûrû Dere jî 20 hezar in û tevahî Reşî ne.

Çavkanî[biguherîne]

  1. M. Çoban