Reşwan (eşîr)

	Êla Reşwanê
	Belavkirina êla Reşwanê
	Agahiyên gelemperî
Hoz	Xelîkan; Sefkan; Çelikan; Çeqelan; Oxcîyan; Omeran; Bilikan; Delikan; Molikan; Kelan; Xisor; Mendolan; Zerikan; Rumiyan; Hecîleran; Bereketan; Cudikan; Mehinan; Hecîban; Xidiran; Qereçor; Terziyan; Nasiran; Mifikan
Esil	Kurd
Ziman	Kurmancî, devoka Reşoyî
Belavbûn	Gurgum; Semsûr; Meletî; Entab; Anatoliya Navîn; Bakurê Iranê; Xorasan; Heleb; Efrîn
	Demografî
Gelhe	350.000
	Bawerî
Dîn	Elewîtî, sunîtî (henêfî), şiîtî Ezîdîtî
	biguhêre

Reşwan^[a], êleke kurdan e. Xelkên êla Reşwan bi zedêyî li dor Meletîyê, Semsûrê, Dîlokê, Xorasanê û Anatoliya Navînê dimînin^[1]. Bo dîn, xelkê Reşwan Misilman in û pirê li Sunîtî (gorê mezhebê henefî) yan jî li Elewîtî bi kêmanîya Şiîtîya Ceferî girêdayî ne. Êzdîtî jî di nav de tê dîtin.^[2]^[3]^[4]

Dîrok

Di dema osmaniyan de kesên vê êla kurdan wek gelekî serbixwe dihatin dabilandin: di gelek salname û pirtûkên osmaniyan de ji reşwaniyan wek Kara Ulus, bi wateya "Neteweyê Reş", tê behskirin. Hemû parêzgarên parezgeha Edene heta sedsala 19an ji vê êla kurdan bûn. Di sedsala 18an de osmaniyan bi zordarî vê êlê ji hev parve dikin: hin tîrên (qebîle) reşwanan li Reqqa, hin li Anatoliya Navîn û bakur, hin jî li rojavayê Sûriyê tên bicîkirin. Kesên reşwan li Anatoliyê (Qonye, Çorûm, Yozqad, Amasya, Enqere û Qirşehrê) belav bin jî, ziman û çanda xwe heta îroj parastine, bi taybetî ên li rojavayê Sûriyê hatin pişaftin û dest ji kurdî û çanda kalê xwe berdan e.

Êla Reşwanê îro

Di lîsteyên pirtûka Mehrdad Izady ya êl û eşîrên kurdan de çend eşîrê bi navê Reşwend tên ditin. Li Qesra Şirîn û Lekistanê êşîreke bi navê Reşwend dijî. Eşîr bi eslê xwe elewî ye.

Li Semsurê, bi taybetî jî li Kolikê êla herî mezin reşiyan e. Reşiyê, li herêmên Kolikên çiyayî bi temamî, li deştê jî 1/4an belav bûnê. Sinorên xwe ji gundê Narinceyê yî giredayî Kolikê dest pê dikê heta bakurê çemê Kolikê û navçeya Sincik bi temamî dike nava xwe û heta navçeya Tutê dirêj dibe. Bê guman, êlên mîna canbegî (îkîzce, adali, ekîncî, eceler, bostanli û hwd), mirdêsî (Narince), şadî, cêlikî û yen din jê hene ku parçêyek ji wanî li Anatoliya Navîn dijî.

Serjimara reşiyan nêzikî 250 hezar e.^{[çavkanî hewce ye]} Kolikê serjimara xwe 100 hezare û ji % 80'ê xwe; Sincik 10 hezar in û gîştik, Çelîkhan 25 hezar e û ji % 60'î xwe; Pinarbaşi û Kûrû Dere jî 20 hezar in û tevahî Reşî ne.

Bicihbûnên û gunden Reşî

Anatolîya Navîn

Lîsteya bicihbûnên û gunden Reşî li Anatolîyê^[5]^[6]
Nav bi Kurdî	Eşîr/qabîle	Navçe	Navê serkaxezê
Altlar	Omeran	Qulek, Qonye	Altılar (tr.)
Bîrtalik, Qonye	Omeran	Qulek, Qonye	Acıkuyu (tr.)
Bûmsiz	Nasiran	Heymene, Enqere	Bumsuz (tr.)
Çoplî	Omeran	Qulek, Qonye	Yeşiltepe (Çöpler) (tr.)
Şayîplî	Mîfikan	Boztepe, Kîrşehîr	Harmanaltı (tr.)
Qerejdax, Xelikan	Xelikan	Qulek, Qonye	Karacadağ (tr.)

Dîlok

Heleb

Meletî

Semsûr

Sêwas

Xazar

Xorasan

Not

^ Hem jî Reşî, Reşû, Reşwend, an Reşan tê gotin.

Çavkanî

^ "De midtanatolske kurdere - en ufortalt historie" (bi danîmarkî). Jiyan.dk. 16 tebax 2011. Ji orîjînalê di 27 nîsan 2019 de hat arşîvkirin. Roja gihiştinê 29 adar 2015.
^ "Aşiretler, derneklerle kültürel bağları güçlü tutmaya çalışıyor" (bi tirkî). 14 tebax 2015. Ji orîjînalê di 8 kanûna paşîn 2021 de hat arşîvkirin. Roja gihiştinê 25 hezîran 2020.
^ Madih (2007), r. 11.
^ Kâtib Çelebi; İbrahim Müteferrika; Hagen, Gottfried; Dankoff, Robert; Csirkés, Ferenc; Curry, John J.; Leiser, Gary (2021). An Ottoman cosmography: translation of Cihânnümâ. Handbook of oriental studies. Leiden Boston: Brill. r. 463. ISBN 978-90-04-44132-3.
^ Kurdish tribes of Central Anatolia / Orta Anadolu'daki Kürt aşiretleri / Eşîren Kurdên Anatolia Navîn - Part 1 URL: https://umap.openstreetmap.fr/ru/map/kurdish-tribes-of-central-anatolia-orta-anadoludak_270108#10/39.549059/34.422226
^ İç Anadolu Kürtlerinin İlçe ve Köyleri URL: https://candname.com/tr/?p=21891

[1] Hem jî Reşî, Reşû, Reşwend, an Reşan tê gotin.

[2] "De midtanatolske kurdere - en ufortalt historie" (bi danîmarkî). Jiyan.dk. 16 tebax 2011. Ji orîjînalê di 27 nîsan 2019 de hat arşîvkirin. Roja gihiştinê 29 adar 2015.

[3] "Aşiretler, derneklerle kültürel bağları güçlü tutmaya çalışıyor" (bi tirkî). 14 tebax 2015. Ji orîjînalê di 8 kanûna paşîn 2021 de hat arşîvkirin. Roja gihiştinê 25 hezîran 2020.

[FOOTNOTEMadih200711-4] Madih (2007), r. 11.

[5] Kâtib Çelebi; İbrahim Müteferrika; Hagen, Gottfried; Dankoff, Robert; Csirkés, Ferenc; Curry, John J.; Leiser, Gary (2021). An Ottoman cosmography: translation of Cihânnümâ. Handbook of oriental studies. Leiden Boston: Brill. r. 463. ISBN 978-90-04-44132-3.

[6] Kurdish tribes of Central Anatolia / Orta Anadolu'daki Kürt aşiretleri / Eşîren Kurdên Anatolia Navîn - Part 1 URL: https://umap.openstreetmap.fr/ru/map/kurdish-tribes-of-central-anatolia-orta-anadoludak_270108#10/39.549059/34.422226

[7] İç Anadolu Kürtlerinin İlçe ve Köyleri URL: https://candname.com/tr/?p=21891

[a]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Êla Reşwanê
Belavkirina êla Reşwanê
Agahiyên gelemperî
Hoz	Xelîkan Sefkan Çelikan Çeqelan Oxcîyan Omeran Bilikan Delikan Molikan Kelan Xisor Mendolan Zerikan Rumiyan Hecîleran Bereketan Cudikan Mehinan Hecîban Xidiran Qereçor Terziyan Nasiran Mifikan
Esil	Kurd
Ziman	Kurmancî, devoka Reşoyî
Belavbûn	Gurgum Semsûr Meletî Entab Anatoliya Navîn Bakurê Iranê Xorasan Heleb Efrîn
Demografî
Gelhe	350.000
Bawerî
Dîn	Elewîtî, sunîtî (henêfî), şiîtî Ezîdîtî
biguhêre