Spehiyan

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Spehiyan
Yurttutan
Kargêrî
Welat Bakurê Kurdistanê
Dûgel Tirkiye
Parêzgeh Mûş
Navçe Gimgim
Nahiye Qerekoy
Demografî
Gelhe (2010) 546[1] kes
Erdnîgarî
Koordînat 39°4′15″Bk 41°46′8″Rh / 39.07083°Bk 41.76889°Rh / 39.07083; 41.76889
Bilindayî 1.650 m
Koda postayê 49600
Koda telefonê (+90) 436
Nexşeya cihan Tirkiye
Spehiyan is located in Tirkiye
Spehiyan
Spehiyan

Spehiyan (bi romî kirine: Yurttutan), gundekî navçeya Mûşê Gimgimê ye.

Wateya navê gund[biguherîne]

Di lêkolîneke navê gundan a di salên 1970ê de ji aliyê komeleya mamosteyan a Gimgimê (TÖB-DER) ve hatibû kirin de, navê gund wekî Spehiyan cih girtibû. Li herêmê navê gund wekî Îspeyan, Îspehyan tê bilêvkirin. Gorî vê xebatê rastiya wê Spehiyan e. Ango siwariyan an xweşik, rindikan. Bêjeya "spehî" tê wateya rindî û siwarîbûnê.

Xebatek ji aliyê ASDK-DERê (Anti Sömürgeci Kültür Dernegi - Komeleya çandî ya dijberê mêtingeriyê) jî hatibû kirin. Di xebata wan de jî navê gund wekî Spehiyan cih digirt. Di salên 1970î de li Gimgimê li hin dibistanan kûrsên zimanê kurdî dihatin lidarxistin, dersên dîroka Kurdistanê dihatin dayîn. Mixabin xebat û lêkolînan wan nehatin parastin, pirraniya wan jî ketin destên dewletê, hatin tunekirin.

Navê gund ji wargehên siwariyên Merwanîyan tê. Di seferên Romayiyan de, artêşên Romayê li vir kurtedemî mane. Yekîneyên Hemîdiyeyê jî li vir siwariyên xwe perwerde kirine, bo êrîşan wekî baregeh bikaranîne. Gund navê xwe ji spehiyan-siwariyan girtiye.

Dîrok[biguherîne]

Bi zanistî lêkolînekê berfireh li ser bingeh û dîroka gund nehatiye kirin.

Erdnîgarî[biguherîne]

43 km ji Gimgim, 91 km ji Mûşê dûr dikeve. Bilindahiya axa gund ji rûyê avê 1.650 m ye.

Avhewa[biguherîne]

Axa herêmê çiyayî ye û klîmaya wê Serhedî ye. Bi havînan ziwa û tavî, bi zivistanan ziwa û berfî ye. Zivistan sar û dîrêj in.

Aborî[biguherîne]

Şer, qedexeya zozanan aboriya gund xirab kiriye. Gelekan bar kirine. Dewletê bi çêkirina bendavan ekosazûmaniya herêmê xistiye xetereyê. Bendavan bandoreke neyînî kirine.

Gelhenasî[biguherîne]

Sal Gelhe[2]
2010 546
2008 544[3]
2000 880
1990 786
1985 844

Wargehên balkêş[biguherîne]

Navdarên Spehiyanê[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]

Girêdanên derve[biguherîne]