Cudahiya di navbera guhertoyên "Tirşeya amînî" de

Jump to navigation Jump to search
68 bayt lê hatin zêdekirin ,  berî 4 salan
kurteya guhartinê tune ye
'''Asîda amînî'''(aa) an jî '''tirşiya amînî''' yekeya(monomer) proteînan ê. Terma ''asîda amînî'' ji navê du koman pêk tê ,koma amîno û koma asîda karboksîlê. Van her du kom jî di pêkhateya asîda amînî de cih digirin. Di xane û şaneyên zîndeweran de 21 cureya asîda amînî(aa) heye. Li gor hejmar,cure û rêza asîdên amînî yên polîpeptîdê, proteînên curbecur çê dibin. Bi gelemperî di lîteraturê de 20 asîdên amînî bi nav dikin, lê bi rastî di sedsala 21an pişti peyda kirina asîda amînî ya bi navê seleonosîstîn (selenocysteine) di nav xaneyên eukaryotî de hejmara aa gihîşt 21an. Lê emê li vir li gor lîteratura belave li ser 20 asîdên amînî bisekinin.
[[wêne:AminoAcidball ku.svg|thumb|250px]]
 
 
Di pekhateya hemû asîdên amînî de li gel beşên hevpişk, beşek yekta jî heye ku cure ya aa dîyar dike. Di hemû asîdên amînî de karbonek navendî heye, ev karbon bi çar bendan bi molekulan ve girêdayî ye. Bendek karbonê bi hîdrojenê ve girêdayî ye, benda duyem bi koma karboksîlê, a sêyem bi koma amînê giredayî ye. Van hersê bêş di pêkhateya hemû aa de hevpişk e. Benda çaremîn a karbona navendî bi rêza talî (Koma guhêrbar) ve girêdayî ye. Molekulen rêza talî bi tîpa R tê nîşankirin. Molekulên rêza talî cureya asîda amînê dîyar dike. Loma herî kêm 20 cureyên rêza talî heye.
 
[[wêne:Amino acids ku.png|thumb|250px|Navên asîdên amînî]]
 
Zîndewerên ototrofî(yên fotosentezî û yên kemosentezî) dikarin hemû cureyên asîda amînî bi serê xwe çê bikin. Riwek zindewerên otototrofî ne. Loma riwek ji hawirdora xwe madeyên înorganîk digirin û ji wan asîdên amînî jî tê de hemû pêkhatiyên organîk ava dikin. Lê zîndewerên heterotrofî, wekî minak, hemû ajal divê hin cureyên asîda amînî di nav xurekên(adan) xwe de bigire.
1560

guhartin

Menûya navîgasyonê