Zatûre
Zatûre an jî pneomoniya (ji kelîmeya yewnaniya kevn pneumōn tê ku tê maneya "pişik" — û ji aliyê Hîpokrat ve wekî peripneumonía hatiye binavkirin) iltîhabeke tûj an kronîk a tevna pişikan e ku yan bi awayekî yekalî (tenê tesîrê li pişikekê dike) yan jî bi awayekî dualî (di eynî çaxê de tesîrê li her du pişikan dike) çêdibe.[1] Ew bi gelemperî ji ber enfeksiyona bi bakterî, vîrus an kuvan çêdibe; kêm caran jî ji ber faktorên kîmyewî —wekî hilmijîna madeyên jehrî an kişandina ava asîdî ya mîdeyê bo nav pişikan— an jî ji ber pêvajoyên îmmunolojîk (mesele, yên alerjîk) derdikeve holê. Çaxa ku perdeya pişikan (pleura) bi awayekî berbiçav tê de cih digire (û dibe sebeba pleuritisê), ew rewş di warê klînîkî de wekî pleuropneumonia an pneumopleuritis tê binavkirin.[1] Iltîhaba ku ji ber tedawiya bi radyasyonê çêdibe, bi gelemperî wekî "radyasyona pneumonîtîs" tê navkirin.
Sîmpton
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Danasîna sîmptonên û rêwerzên bijîşkî ji bo dermankirina nexweşiya zatûreyê ji çaxên kevnar ve têne dîtin - meselî, di nivîsên Aretaeusê Kapadokyayê di sedsala 2an de.
Zilamiya zatûre ya tîpîk bi destpêkek ji nişka ve, kuxik, bêhna teng û bêhna zehmet (zêdebûna rêjeya nefesê, ku dibe ku karanîna masûlkeyên nefesê yên alîkar jî tê de hebe) tê xuyang kirin; ew di heman çaxê de bi rijandina pîs (carinan xwînî), ta, lerz, bilindbûna lêdana dil, êşa singê û rijandina plevrayê ya ji ber eksudatê tê xuyang kirin.
Zarûteya atîpîk bi destpêkeke yavaş û veşartî, kuxik, kêmbûna sivik a bêhnê, balxama kêm û bi gelemperî zelal, serêşî û êşên laş, û tayeke sivik tê naskirin.[2]
Di zarokan de, ew sîmptonên li jêr pirtir xuya dikin: tengbûna bêhnê ligel zehmetiya nefesgirtinê (zêdebûna rêjeya nefesê, berfirehbûna kunên pozê û dibe ku bikaranîna masûlkeyên alîkar ên nefesê), kuxikeke acizker ku bi tedawiya nîşanan baştir nabe, zerbûna rengê çerm, û di rewşên giran de, şînbûna çerm (siyanoz) û lawaziya gera xwînê.[2]
Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- 1 2 Ashby, Bonnie; Turkington, Carol (2007). The encyclopedia of infectious diseases (Çapa 3). New York: Facts on File. r. 242. ISBN 978-0-8160-6397-0. Roja gihiştinê 21 nîsan 2011.
- 1 2 Singh V, Aneja S (adar 2011). "Pneumonia – management in the developing world". Paediatric Respiratory Reviews. 12 (1): 52–59. doi:10.1016/j.prrv.2010.09.011. PMID 21172676.
