Kadiz

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Kadiz, Riya Kadizê
Milky Way IR Spitzer.jpg
Wêneyekî înfraroj ê ku tê de dendika Riya Kadizê diyar e.
Observation data
Type SBbc (barred spiral galaxy)
Diameter 100,000 light years
Stûrî 12,000 light years (gas)[1]
1,000 light years (stars)
Jimara stêrkê 200 to 400 billion
Stêrka herî kevn 13.2 billion years
Giranî 5.8×1011 M
Sun's distance to galactic center 26,000 ± 1400 light-years
Sun's galactic rotation period 220 million years (negative rotation)
Spiral pattern rotation period 50 million years[2]
Bar pattern rotation period 15 to 18 million years[2]
Speed relative to CMB rest frame 552 km/s[3]
binêre: Galaksî, List of galaxies

Kadiz an Kehdiz an jî Riya Kadizê navê galaksiya ku tê de roj ye. Ku meriv şevên sawî (sayî) li ezmên dinêre gewraxîyeke dirêj xuya dibe, ji wê re dibêjin Kadiz. Ew gewraxiya ji komeke stêrkan tê. Di Kadizê de di navbera 200 û 400 milyar stêrkî de hene.

Bêjenasî[biguherîne]

Navê kadizê ji mîtolojiya kurdan tê [çavkanî pêwîst e]. Gorî çîrokê yek dihere diziyê kayê xwedê. Tûrî xwe tijî dike heldide xwe dihere lê tûrî xwe yî qul bûye. Wê lomê li şopa wî wek rîyeka gewr dimê. Li ser vê meseleyê bi vê galaksiyê re dibêjin kadiz. Navê wê yê tirkî jî dîsa wek mîna kurdî ye û ew dibêjin samanyolu (riya kayê). Çima tirkan dibêjin ne bawere lê îhtîmale ku navê xwe ji eynî çîrokê tê.

Lê belê, li gorî Beghyanî Shadî Sharîn [çavkanî pêwîst e], bi kurdî "kadiz" ji peyva "kâ-/kah-" û "-diz/-dîz" tê. Lê peyva "diz/dîz" di rastiyê da mehneya "lod, qurch, nijîn" dide û ti têkîliya xwa bi ya "dizz" ra tun e. Di kurdiya kevin da wekî "kasu-daiza-" bû. Bêjeya "dîz" hîn di nav gelek peyvên din yên kurdî da mewcud e (wm.: parêz/parîz < *parî-daiza-, dîsk/dîzik, dîz < *daiza-, payîz < *pati-daiza-). Li gorî nivîskar, ti eleqeya mîtolojiya li jor gotî û bêjenasiya peyvê bi hev ra tun e [çavkanî pêwîst e].

Çavkanî[biguherîne]

  1. "The Milky Way is twice the size we thought it was". University of Sydney News. University of Sydney. 2008-02-20. Retrieved 2008-02-20. 
  2. a b [astro-ph/0212516] Gas Dynamics in the Milky Way: Second Pattern Speed and Large-Scale Morphology
  3. Kogut, A.; Lineweaver, C.; Smoot, G. F.; Bennett, C. L.; Banday, A.; Boggess, N. W.; Cheng, E. S.; de Amici, G.; Fixsen, D. J.; Hinshaw, G.; Jackson, P. D.; Janssen, M.; Keegstra, P.; Loewenstein, K.; Lubin, P.; Mather, J. C.; Tenorio, L.; Weiss, R.; Wilkinson, D. T.; Wright, E. L. (1993). "Dipole Anisotropy in the COBE Differential Microwave Radiometers First-Year Sky Maps". Astrophysical Journal 419: 1. doi:10.1086/173453. Retrieved 2007-05-10.