Here naverokê

Edeba îslamî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Edebiyata îslamî hat beralîkirin)

Edeba îslamî e, ew edetên îslamî yên tesbîtkirî ye: "paqijkirin, exlaq, dek û dolab, mirovperwerî".[1][2]

Di Îslamê de rêgezên etîkî û kodek exlaqî heye ku her beşê jiyanê vedihewîne. Misilman Edebê wek ehlê baş, hurmet, rêz û guncan bi nav dikin, li hember kirinên wekî ketin an derketina şûştinê, sekna dema rûniştin û paqijkirina xwe bêdeng dimînin.

Edeb adetên wekî:

  • Beriya xwarin û vexwarinê gotina "Bismillah" (bi navê Xwedê).[3]
  • Dema ku hûn rûniştin kasa xwe bi dawî bikin û 3 caran hêdî ji wê vexwin
  • Ji bo vexwarin û xwarinê destê rastê bikar tînin.  Ji bo paqijkirina xwe destê çepê bikar tînin.[4]
  • Dema ku bi yekî re rûdiniştin digotin “el salamû aleykum wa rahmatullahî weberekatuh” (selam û rehma Xwedê li we be). Gava kesek ji te re got, tu bi "Wa aleykumul selam werehmetullahi weberakatuh" (û selam û rehma Xwedê li we be) bibersivîne.[5]
  • Dema ku hûn bipişkin dibêjin "Elhemdulillah" (hemû spas û pesn tenê ji bo Xwedê ye). Dema ku yekî pişmiş bike, ji wan re bêje "Yerhemkum Allah" (Rehma Xwedê li te be).[6]
  • Di guhê rastê yê zarokê nûbûyî de "ezanê" (banga nimêjê) û di guhê wî yê çepê de jî îqame.
  • Li ser paqijiyê:
    • Kurtkirina mustaqê
    • Rakirina porê milê bêyî zayendê
    • birîna neynûkan
    • Sinetkirina dûndana nêr[7][8]
    • Paqijkirina pozê, dev û diranan[9]
    • Bikaranîna avê ji bo paqijkirina laş piştî mîzkirin û defkirinê[10]
  • tu carî nekeve mala yekî, heya ku ew we vexwîne ku hûn li wir bin
  • Di dema menstrual û ducaniyê de dev ji têkiliya cinsî, tevahiya laşê xwe bişon piştî menstrual an jî Cenabe (têkiliya zayendî).
  • Di merasîmên definkirinê de nimêja cenaze jî heye[11] yên şûştin[12] û laş di nav cilê spî de pêça[13] û wê di goreke ku bi erdê re ye veşêrin.[14]

Çavkanî[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

  1. ^ Firmage, Edwin Brown and Weiss, Bernard G. and Welch, John W. Religion and Law. 1990, page 202-3
  2. ^ "Searchable Hans Wehr Dictionary of Modern Written Arabic" (PDF). Gifts of Knowledge. r. 8. Roja gihiştinê 29 çiriya paşîn 2021.
  3. ^ Sunan al-Tirmidhi 1513.
  4. ^ Sahih Muslim 2020.
  5. ^ Sahih al-Bukhari 6234.
  6. ^ Sahih al-Bukhari 6224.
  7. ^ Sahih Muslim 257.
  8. ^ Sahih Muslim 258.
  9. ^ Sahih Muslim 252.
  10. ^ Sunan Abi Dawood 45.
  11. ^ Ghamidi. "Various Types of the Prayer" Girêdana arşîvê 2013-09-23 li ser Wayback Machine
  12. ^ Sahih al-Bukhari 1254.
  13. ^ Sahih Muslim 943.
  14. ^ Ghamidi (2001). "Customs and Behavioral Laws" Girêdana arşîvê 2013-09-23 li ser Wayback Machine.