Java (zimanê bernamekirinê)

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Java
Java programming language logo.svg
ParadîgmaMulti-paradigm: generic, object-oriented (class-based), imperative, reflective
Designed byJames Gosling
DeveloperOracle Corporation et al.
Herî pêşî derket23 gulanê 1995 (berî 25 salan) (1995-05-23)[1]
Versiyona herî nû
Java SE 15[2] / 15 îlonê 2020 (berî 6 mehan) (2020-09-15)
Sîstema cûreyanStatic, strong, safe, nominative, manifest
Xilasiyên fayl.java, .class, .jar
Malperoracle.com/java/
Fikir stand ji
CLU,[3] Simula67,[3] LISP,[3] SmallTalk,[3] Ada 83, C++,[4] C#,[5] Eiffel,[6] Mesa,[7] Modula-3,[8] Oberon,[9] Objective-C,[10] UCSD Pascal,[11][12] Object Pascal[13]
Fikir da
Ada 2005, BeanShell, C#, Chapel,[14] Clojure, ECMAScript, Fantom, Gambas,[15] Groovy, Hack,[16] Haxe, J#, Kotlin, PHP, Python, Scala, Seed7, Vala, JavaScript
biguherîneBelge

Java zimanekî bernamekirinê ye ku di 25ê gulana sala 1995an de hate çêkirin. Bernameyên ku bi Java hatine nivîsandin karin li gelek deveran bê guhartin bişuxilin. Gelek tiştên di Java de ji C hatine deqene mirov karibin hesantir wê bielimin. Java di dinayayê de zimanê bernamekirinê yê herî naskirî ye.

Dîrok[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Duke
James Gosling, çêkerê Java (sala 2008)

James Gosling, Mike Sheridan û Patrick Naughton di hezîrana 1991 de projeya zimanê Java dest pê kirin.[17] Di pêşiyê de Java ji bo televizyonên înteraktîv hatibû çêkirin, lê ji bo televizyonên wî wextî gelekî pêşketî bû.[18] Navê Java ji qehwa Javayê tê, qehwa ji Îndonezya.[19]

Versiyon[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • JDK 1.0 (23ê kanûna paşîn 1996) [20]
  • JDK 1.1 (19ê sibata 1997)
  • J2SE 1.2 (8ê kanûna pêşîn 1998)
  • J2SE 1.3 (8ê gulana 2000)
  • J2SE 1.4 (6ê sibata 2002)
  • J2SE 5.0 (30ê îlona 2004)
  • Java SE 6 (11ê kanûna pêşîn 2006)
  • Java SE 7 (28ê temûza 2011)
  • Java SE 8 (18ê adara 2014)
  • Java SE 9 (21ê îlona 2017)
  • Java SE 10 (20ê adara 2018)
  • Java SE 11 (25ê îlona 2018) [21]
  • Java SE 12 (19ê adara 2019)
  • Java SE 13 (17ê îlona 2019)
  • Java SE 14 (17ê adara 2020)
  • Java SE 15 (15ê îlona 2020)

Weşan[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Java Card - ji bo qertên jêhatî. Ev tişt di milyaran qertên SIM, qertên pere û tiştên bi wî şiklî de heye.[22]
  • Java ME - ji bo telefonên berê. Hew tê bikaranîn, lê di wextê xwe de di hema bêje hemû telefona de hebû.[23]
  • Java SE[24]
  • Java EE[25]

Di Blu-rayê de jî Java tê bikaranîn, jê re "BD-J" tê gotin û ew şiklekî Java MEyê ye. Ji bernameyên BD-Jyê re "Xlet" tê gotin, di wana de gelek tiştên weke menûyên neqandinê, pişkok û nivîs karin hebin.

Şiklê şuxilandinê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Java Virtual Machine (JVM) û bytecode[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Hedefeke Java hiştina şuxilandina bernameya di hemû sîsteman de ye, yanî divê bernameke Javayê di her sîstemî de bi eynî şiklî û xurt bişuxilê. Şiklê ku ev pê çêdibe ew e bê pêşî koda bernameyê tê xistin bytecode, ev şiklekî weke bernamekê ku tenê programa Java dikare bixwêne ye. Dûvre jî programa Javayê ji bonî her sîstemî tê çêkirin, û program bytecodê dixwêne û dixe koda ji bonî wê kompûterê û dişuxilîne.

Rêziman[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Gelek tiştên rêzimana Java ji C++ û C tên.

Nimûneya "Merheba, dinya!"[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

public class Bername {
	public static void main(String[] args) {
		System.out.println("Merheba, dinya!");
	}
}

Navê hemû faylên çavkaniyê divê navê klasa xuyakirî ku di wan de heye bê, û bi ".java" di xilasiyê de. Wextê ku programek tê xistin bytecode, navê wê bi ".class" xilas dibê. Di her fayla Javayê de tenê yek klasa xuyakirî çêdibe hebê, lê tê de gelek klasên veşartî yan jî klasên di bin ya xuyakirî de çêdibin hebin.

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  1. Şablon:Cite magazine
  2. "The Arrival of Java 15!". Oracle. September 15, 2020. Roja wergirtinê: 2020-09-15.
  3. a b c d Barbara Liskov with John Guttag (2000). Program Development in Java - Abstraction, Specification, and Object-Oriented Design. USA, Addison Wesley. ISBN 9780201657685.
  4. Chaudhary, Harry H. (2014-07-28). [[[:Şablon:Google books]] "Cracking The Java Programming Interview :: 2000+ Java Interview Que/Ans"] Check |url= value (alîkarî). Roja wergirtinê: 2016-05-29.
  5. Java 5.0 added several new language features (the enhanced for loop, autoboxing, varargs and annotations), after they were introduced in the similar (and competing) C# language. [1] Girêdana arşîvê adar 19, 2011, li ser Wayback Machine [2] Girêdana arşîvê kanûna paşîn 7, 2006, li ser Wayback Machine
  6. Gosling, James; McGilton, Henry (gulan 1996). "The Java Language Environment". Ji orîjînalê di gulan 6, 2014 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: gulan 6, 2014. Parametreya nenas |url-status= tê tine hesibandin (alîkarî)
  7. Gosling, James; Joy, Bill; Steele, Guy; Bracha, Gilad. "The Java Language Specification, 2nd Edition". Ji orîjînalê di tebax 5, 2011 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: sibat 8, 2008. Parametreya nenas |url-status= tê tine hesibandin (alîkarî)
  8. "The A-Z of Programming Languages: Modula-3". Computerworld.com.au. Ji orîjînalê di kanûna paşîn 5, 2009 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: hezîran 9, 2010. Parametreya nenas |url-status= tê tine hesibandin (alîkarî)
  9. Niklaus Wirth stated on a number of public occasions, e.g. in a lecture at the Polytechnic Museum, Moscow in September 2005 (several independent first-hand accounts in Russian exist, e.g. one with an audio recording: Filippova, Elena (September 22, 2005). "Niklaus Wirth's lecture at the Polytechnic Museum in Moscow".), that the Sun Java design team licensed the Oberon compiler sources a number of years prior to the release of Java and examined it: a (relative) compactness, type safety, garbage collection, no multiple inheritance for classesŞablon:Snd all these key overall design features are shared by Java and Oberon.
  10. Patrick Naughton cites Objective-C as a strong influence on the design of the Java programming language, stating that notable direct derivatives include Java interfaces (derived from Objective-C's protocol) and primitive wrapper classes. [3] Girêdana arşîvê tîrmeh 13, 2011, li ser Wayback Machine
  11. TechMetrix Research (1999). "History of Java" (PDF). Java Application Servers Report. Ji orîjînalê (PDF) di kanûna pêşîn 29, 2010 de hat arşîvkirin. The project went ahead under the name green and the language was based on an old model of UCSD Pascal, which makes it possible to generate interpretive code. Parametreya nenas |url-status= tê tine hesibandin (alîkarî)
  12. "A Conversation with James Gosling – ACM Queue". Queue.acm.org. tebax 31, 2004. Ji orîjînalê di tîrmeh 16, 2015 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: hezîran 9, 2010. Parametreya nenas |url-status= tê tine hesibandin (alîkarî)
  13. In the summer of 1996, Sun was designing the precursor to what is now the event model of the AWT and the JavaBeans component architecture. Borland contributed greatly to this process. We looked very carefully at Delphi Object Pascal and built a working prototype of bound method references in order to understand their interaction with the Java programming language and its APIs.White Paper About Microsoft's Delegates
  14. "Chapel spec (Acknowledgements)" (PDF). Cray Inc. çiriya pêşîn 1, 2015. Ji orîjînalê (PDF) di sibat 5, 2016 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: kanûna paşîn 14, 2016. Parametreya nenas |url-status= tê tine hesibandin (alîkarî)
  15. "Gambas Documentation Introduction". Gambas Website. Ji orîjînalê di çiriya pêşîn 9, 2017 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: çiriya pêşîn 9, 2017. Parametreya nenas |url-status= tê tine hesibandin (alîkarî)
  16. Şablon:Cite magazine
  17. Byous, Jon (c. 1998). "Java technology: The early years". Sun Developer Network. Sun Microsystems. Ji orîjînalê di 20 nîsan 2005 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 22 nîsan 2005.
  18. Object-oriented programming "The History of Java Technology". Sun Developer Network. c. 1995. Ji orîjînalê di sibat 10, 2010 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: nîsan 30, 2010. Parametreya nenas |url-status= tê tine hesibandin (alîkarî)
  19. Murphy, Kieron (4 çiriya pêşîn 1996). "So why did they decide to call it Java?". JavaWorld. Roja wergirtinê: 13 tîrmeh 2020.
  20. "JAVASOFT SHIPS JAVA 1.0". Ji orîjînalê di 10 adar 2007 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 5 sibat 2008.
  21. Chander, Sharat. "Introducing Java SE 11". oracle.com. Ji orîjînalê di 26 îlon 2018 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 26 îlon 2018.
  22. "Java Card Overview". Oracle Technology Network. Oracle. Ji orîjînalê di 7 kanûna paşîn 2015 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 18 kanûna pêşîn 2014.
  23. "Java Platform, Micro Edition (Java ME)". Oracle Technology Network. Oracle. Ji orîjînalê di 4 kanûna paşîn 2015 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 18 kanûna pêşîn 2014.
  24. "Java SE". Oracle Technology Network. Oracle. Ji orîjînalê di 24 kanûna pêşîn 2014 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 18 kanûna pêşîn 2014.
  25. "Java Platform, Enterprise Edition (Java EE)". Oracle Technology Network. Oracle. Ji orîjînalê di 17 kanûna pêşîn 2014 de hat arşîvkirin. Roja wergirtinê: 18 kanûna pêşîn 2014.