Niccolò Machiavelli

Ji Wîkîpediya

Niccolò Machiavelli (bixwîne: Nîkolo Makyavêlî) anjî bi navî wî ê rast Niccolò di Bernardo dei Machiavelli fîlosof, muzîkvan, helbestvan û şanonivîsekî îtalî bû. Ew di 3'ê gulanê 1469'a li San Casciano li devera Val di Pesa ji dayîk bû û di 21'ê pûşperê 1527'a li Florenzê mir.

Machiavelli herî zêde bi pirtûka xwe Il Principe (Mîr) tê naskirin, ku yek ji giringtirîn berhema fîlosofiya dewletê ya serdema nû û pendnameyek jibo birêveberên dewletê ye. Berhema wî ya herî giring di warê polîtîk de Discorsi (Raman li ser Polîtîkayê û rêvebirina dewletê) hinekî di siya berhema wî Mîr de maye.

Machiavelli ji aliyê gelek kesan ve hate rexne- û nahletkirin, lê gelek kes jî wî weke yek ji mezintirîn nivîskarê politîk û afirînerê zanistiya politîk (ya siyasî) qebûl dikin. Navê Machiavelli bi bêjeya Machiavellizm ji ber şaşnaskirin anjî tênegihiştina berhemên wî îro di gelek waran de û bi taybetî di warê polîtikayê û aboriyê de weke hevwateya (sînonîma) xerabî û bêehlaqiyê tê dîtin. Li gor vê şîroveyê kesekî ku bi awayê machiavelli tevbigerê, tenê li gor berjewendiyên xwe, bi hemû aletên xapandin û derewan û dûr ji ehlaq û zagonên dînî ji bo armancên xwe dixebitê.

[biguherîne] Berhem

Giringtirîn berhemê Machiavelli:

• Il Principe (Mîr)
• Discorsi (Raman li ser Polîtîkayê û rêvebirina dewletê)

Berhemên din:

• Discorso sopra le cose di Pisa (1499)
• Del modo di trattare i popoli della Valdichiana ribellati (1502)
• Del modo tenuto dal duca Valentino nell' ammazzare Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, etc. (Description of the Methods Adopted by the Duke Valentino when Murdering Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, the Signor Pagolo, and the Duke di Gravina Orsini, 1502)
• Discorso sopra la provisione del danaro (1502)
• Decennale primo (1506, poem in terza rima)
• Ritratti delle cose dell'Alemagna (1508-1512)
• Decennale secondo (1509)
• Ritratti delle cose di Francia (1510)
• Andria (1517, comedy translated from Terence)
• Mandragola ( 1518), (Şano)
• Della lingua (1514, dialogue)
• Clizia (1525, comedy in prose)
• Belfagor arcidiavolo (1515, novel)
• Asino d'oro (The Golden Ass - 1517, poem in terza rima, a new version of the classic work by Apuleius)
• Dell'arte della guerra (Derbarê hunera şer), (1519-1520)
• Discorso sopra il riformare lo stato di Firenze (1520)
• Sommario delle cose della citta di Lucca (1520)
• Vita di Castruccio Castracani da Lucca (Jiyana Castruccio Castracani ji Lucca, 1520)
• Istorie fiorentine (Dîroka bajarê Florenz)
• Frammenti storici (1525)

[biguherîne] Girêdanên derve

Di Wîkîgotin da gotarek li ser Niccolò Machiavelli heye.