Artêşa Gel a Koreyê

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Leşkeriya Komara Demokratîk a Gel a Koreyê
Flag of the North Korean People's Army.svg
Emblem of the Korean People's Army.svg
Emblema Artêşa Gel a Kore.
Damezrandin 25 Avrêl 1932 (mafxwestin)
8 Reşemî 1947 (rewşa niha)
Yekîne
Navend Pyongyang, Koreya Bakur
Rêbertî
Mareşal Kim Jong-un
Gelemperî Ri Yong-gil
Cîgirê Mareşal Ri Myong-su
Hêza karkirinê
Temena leşkerî 25 Avrêl
Leşkeriya bêgavî 17 salî
Berdeste ji bo
xizmeta leşkerî
6,515,279 mêr, temen 15-29
6,418,693 jin, temen 15-29 (2010)
Lêhatina ji bo
xizmeta leşkerî
4,836,567 mêr, temen 15-29 (2010),
5,230,137 jin, temen 15-29 (2010)
Gihiştina leşkeriya
temena salane
207,737 mêr (2010),
204,553 jin (2010)
Personelên çalak 1,190,000 (2012) (5. birêzkirin)[1]
Personelên rezerve 600,000 rezerve (2012)
5,889,000 paramîlîter (2012) (1. birêzkirin)
Lêçûn
Sermîyan ~$10 trîlyon[2]
Ji sedî TBH ~25%[3][4]
Pişesazî
Dabînkerên navxweyî
Hinardeya salane $100 mîlyon[5]
Gotarên têkildar
Dîrok Şerê Koreyê
Pevçûnên Koreyî DMZ
Şerê Vîetnamê
Şerê Yom Kippur
Şerê Navxweyî yên Sûriyê
Navref Navrefên leşkeriya berawirdî yên Koreyê

Artêşa Gel a Kore (AGK; Chosŏn'gŭl: 조선인민군; Chosŏn inmin'gun) regezekî hêza leşkerî ya Koreya Bakur û di bin siyaseta Songun, saziya navendî yên civakên Koreya Bakur e. Kim Jong-un Serfermandarê Artêşa Gel a Kore ye û Serokê Giştî yê Komîsyona Leşkerî ya Navendî ye. Hêza parastina AGK'ê ji pênc yekîneyan pêk tê:

Tevî Nobetgirên Sor ên Karker-Gundî di bin parastina kontrola AGK'ê de ye.

AGK'ê dijminên xwe yên sereke wek Komara Hêzên Çekdar ên Koreyê û Hêzên Dewletên Yekbûyî yên Koreyê, li seranserê Herêma Parastina Koreyê ji ber Peymana Agirbestê ya Tîrmeha 1953'an de buye, diparêze û hember digre. Wekî ku ji 2016, bi 5,889,000 personelên paramîlîter, ew mezintirîn rêxistina paramîlîter ên li ser erdê ne. Ev hejmar nûnertiya ji xelkên 25% e.[6][7]

Dîrok[biguherîne]

Koreya Bakur bi awayekî fermî ji dewrana damezrandina AGK'ê vegeriyan avakirina Kim Il-sung ya Artêşa gerîlayan a li dijî Japonê. Di sala 1978'an de, "Roja Weqfa ya Leşkerî" ji 8'ê Reşemî heta 25'ê Avrêlê, wek roja binavkirî yê damezirandina vê artêşê di sala 1932'an de guhertin.[8]

Di sala 1939 de, Artêşa Dilxwaz ên Koreyê (ADK), li Yan'an, Çînê ava bu. Du kesên berpirsyar ji bo Artêşa Kim Tu-bong û Mu Chong bûn. Di heman demê de, dibistaneke nêzîkî Yan'an ji bo perwerdeya rêberên leşkerî û siyasî de ji bo paşerojeke serbixwe ya Koreyê hat avakirin. Di sala 1945'an de, ADK'ê bi piranî ya mêran nêzîkî 1,000 leşkerên Koreyî ji Artêşa Împaratoriya Japonî mezin bûn. Di vê heyamê de, ADK'ê li gel Hêzên Komunîst ên Çînê ji ku ew çek û cebilxane yên xwe kişandin, şer kirin. Piştî têkçûna ya Japonî, ADK'ê ji nav Hêzên Komunîst ên Çînê li rojhilatê Jilinê çûn, ku dixwestin leşkerên etnîkî yên ji koreyê li Çînê bi dest bixin, bi taybetî jî ji Yanbianê û tevahiya Koreyê.[9]

Hema piştî Şerê Cîhanê yê Duyemîn û di dema dagirkeriya Yekîtiya Sovyetê ya beşa Koreya Bakur de, di paralela 38emîn li navenda Artêşa Sovyetê ya 25emîn li Pyongyangê daxuyaniyek xetabarê hemû komên berxwedana çekdarî li bakurê nîvgiravê derxistin û di 12'ê Kewçêra 1945'an de hilweşandin.

Du hezar Koreyî bi tecrûbeyên berê ya di Artêşa Sovyetê ji bo amadekirina hêzên elimîn bi destûr ji navenda leşkerî ya Sovyetê ji cihên cuda li seranserê welat hatine şandin û hêza li ser 21'ê Kewçêra 1945'an de hatine afirandin.

Li navenda pêwîstiya ji bo yekîneyeke cuda ji bo ewlekariyê li dora rêhesin û damezirandina yekîneyê di 11'ê Rêbendana 1946'an de hate hestkirin. Hat ragihandin, ku yekîne di 15'°e Tebaxê de ji heman salê çalak de wek çavdêriya hêzên ewlekariyê û afirandinê ya hêzên çekdar ên neteweyî heyî.[10]

Peymangehên leşkerî yên wekî Akademiya Pyongyangê û Akademiya Navendî ya Miduriyetê (No. 2 Karmendên Dibistana AGK'ê di sala 1949'an de amade bû) (di Kanûna 1948'an de Akademiya Leşkerî ya AGK'ê bû), di nêzîk de ji bo perwerdeya karmendên leşkerî û siyasî yên ji bo hêzên çekdar ên nû dan pey.

Piştî leşkerî pêk hat û dezgehên ji bo hînkirina leşkerên xwe yên nû hatine çêkirin, Midûriyeta Disîplînê ya Kolorduyê ya Artêşa Gel a Koreyê birêxistin kirin.

Çavkanî[biguherîne]

  1. International Institute for Strategic Studies (2010-02-03). Hackett, James, ed. The Military Balance 2010. London: Routledge. ISBN 1-85743-557-5. 
  2. http://www.globalsecurity.org/military/world/spending.htm World Wide Military Expenditures
  3. http://www.globalsecurity.org/military/world/dprk/budget.htm
  4. http://news.nationalpost.com/2012/12/06/north-korea-in-financial-trouble-after-blowing-100-million-on-tributes-to-dead-leader-kim-jong-il/
  5. "North Korea Exports $100 Million a Year in Arms, UN Report Says". Bloomberg. 10 Mijdar 2010. 
  6. UNFPA (1 October 2009). 한반도 인구 7천400만명 시대 임박 (bi Korean). United Nations. Standin: 21 November 2012. 
  7. http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/Final%20national%20census%20report.pdf
  8. See "Puk chuyo’gi’nyŏm’il 5-10 nyŏnmada taegyumo yŏlpyŏngsik" (North Korea Holds Large Military Parades for Anniversaries Every 5-10 years), Chosŏn Ilbo, 25 April 2007; Chang Jun-ik, "Pukhan Inmingundaesa" (History of the North Korean Military), Seoul, Sŏmundang, 1991, pp. 19-88; Kim Kwang-su, "Chosŏninmingun’ŭi ch’angsŏlgwa palchŏn, 1945~1990" (Foundation and Development of the Korean People’s Army, 1945~1990), Chapter Two in Kyŏngnam University North Korean Studies Graduate School, Pukhan’gunsamunje’ŭi chaejomyŏng (The Military of North Korea: A New Look), Seoul, Hanul Academy, 2006, pp. 63-78.
  9. Elleman, Bruce. Beijing's Power and China's Borders: Twenty Neighbors in Asia. Routledge (2014). pp. 116-117
  10. Scobell, Andrew; Sandford, John M. (April 2007). "North Korea's Military Threat" (PDF). Strategic Studies Institute. Standin: 8 Îlon 2014.