Lîsteya dewletên cîhanê

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Dewlet hat beralîkirin)
Jump to navigation Jump to search
Nexşeya Cîhanê

Li cîhanê de 193 dewletên serbixwe hene. Ji van 192 endamên rêxistina Neteweyên Yekbûyî (UNO) ne. Herweha Vatîkan jî dewleteke lê ne endamê Neteweyên Yekbûyî ye.

Di vê lîsteyê de çend herêmên otonom jî hene yên ku bi eşkereyî daxwaza serbixwebûnê dikin û di dawiya lîsteyê de jî van dewletên ku serbixwebûna xwe diyar kiriye lê ji hêla rêxistinên navneteweyî ve nehatin pejirandin an jî di riya serbixwebûnê de ne bi nivîsa xwarik (îtalîk) tên nivîsandin.

A[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Afrîkaya Başûr Afrîkaya Başûr; kesekî başûr-afrîkayî.
  • Komara Afrîkaya Navend Komara Afrîkaya Navend (Afrîkaya Navend); kesekî ji Afrîkaya Navend.
  • Albanya Albanya; kesekî alban, zimanê albanî an arnewidî (albaniya gegî û albaniya toskî).
  • Almanya Almanya (Elmanya); kesekî alman, zimanê almanî.
  • Andorra Andorra; kesekî andorrayî, zimanê ketelanî.
  • Angola Angola; kesekî angolayî.
  • Antîgua û Berbûda Antîgua û Berbûda; kesekî antîguayî.
  • Arjentîn Arjentîn; kesekî arjentînî.
  • Awistralya Awistralya (Australya, Ostralya); kesekî awistralî, australî an ostralî.
  • Awistirya Awistriya, (Austriya, Ostriya, Nemsa); kesekî awistrî (austrî) an awistriyayî (austriyayî).
  • Azerbaycan Azerbaycan; kesekî azerî, zimanê azerî.

B[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Bahama Bahama (Giravên Bahamayê); kesekî bahamayî.
  • Barbados Barbados; kesekî barbadî.
  • Behreyn Behreyn; kesekî behreynî.
  • Belarûs Belarûs; kesekî belarûs, zimanê belarûsî.
  • Belçîka Belçîka (Belcîka); kesekî belgî an belçîkayî (Flander: kesekî flemen, zimanê flemenî (holandî); Walonya: kesekî walonî, zimanê walonî (fransî)).
  • Belîze Belîze; kesekî belîzî.
  • Bangladeş Bengladeş; kesekî bengladeşî, zimanê bengalî.
  • Bênîn Bênîn; kesekî bênînî.
  • Bolîvya Bolîvya; kesekî bolîvyayî, zimanê aymara, zimanê qîçwa.
  • Bosniya û Herzegovîna Bosniya û Herzegovîna; kesekî bosnî.
  • Botswana Botswana; kesekî botswanayî, zimanê tswana.
  • Brezîl Brezîl (Berazîl); kesekî brezîlî an berazîlî.
  • Brûney Brûney; kesekî brûneyî.
  • Bulgaristan Bulgaristan; kesekî bulgar, zimanê bulgarî.
  • Burkîna Faso Burkîna Faso; kesekî burkînafasoyî.
  • Bûrûndî Bûrûndî; kesekî bûrûndiyî, zimanê rûndî an kîrûndî.
  • Bûtan Bûtan (Bhutan); kesekî bûtanî.

C[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Ç[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

D[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

E[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

F[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

G[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Gabon Gabon; kesekî gabonî.
  • Gambiya Gambiya; kesekî gambiyayî.
  • Gana Gana; kesekî ganayî.
  • Gîne Gînê; kesekî gînêyî.
  • Gîneya Rojbendî Gînêya Rojbendî (Gînêya Ekuatoriyal); kesekî ji Gînêya Rojbendî.
  • Gînê-Bissau Gînê-Bissau; kesekî gînêbîsawî.
  • Grenada Grenada; kesekî grenadayî.
  • Gurcistan Gurcistan; kesekî gurcistanî, zimanê gurcî.
  • Guyana Guyana; kesekî guyanî.
  • Guatemala Guatemala; kesekî guatemalayî an jî guatemalî.

H[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Î[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Îndonezya Îndonezya; kesekî îndonezî.
  • Îran Îran; kesekî îranî, zimanê farisî.
  • Iraq Îraq (Iraq); kesekî îraqî.
Kurdistan; kesekî kurd, zimanê kurdî.

J[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

K[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Kamboca Kamboçya (Kamboca); kesekî kamboçyayî an kambocayî, zimanê kamboçî an kambocî an jî zimanê khmer.
  • Kamerûn Kamerûn; kesekî kamerûnî.
  • Kanada Kanada (Keneda); kesekî kanadî an kanadayî.
Quebek, kesekî quebekî, zimanê quebekî (fransî).
  • Kap Verde Kap Verde; kesekî kapverdeyî.
  • Kenya Kenya; kesekî kenyayî.
  • Keyaniya Yekbûyî Keyaniya Yekbûyî (KY); kesekî brîtanî.
Îngilistan: kesekî îngilîz, zimanê îngilîzî.
Îrlendaya Bakur Bakurê Îrlendayê; kesekî bakur-îrlendî.
Skotlenda Skotlenda; kesekî skotlendî: zimanê skotiya gaelî.
Wales Wales; kesekî walesî, zimanê walesî an kimrî). Brîtaniya Mezin (BM): grav.
  • Kîpros Kîpros (Qibris); kesekî kîprî an qibrisî.
  • Kirîbatî Kirîbatî; kesekî kirîbatiyî, zimanê gîlbertîno.
  • Kolombiya Kolombiya; kesekî kolombiyayê.
  • Komara Kongoyê Komara Kongoyê; kesekî kongoyî, zimanê kongoyî.
  • Komor Komor; kesekî komorî, zimanê komorî.
  • Komara Demokratîk a Kongo Kongoya Demokratîk (Komara demokratîk a Kongoyê); kesekî ji Kongoya Demokratîk.
  • Koreya Bakur Koreya Bakur; kesekî bakur-koreyî, zimanê koreyî.
  • Korêya Başûr Koreya Başûr; kesekî başûr-koreyî, zimanê korêyî.
  • Kosta Rîka Kosta Rîka; kesekî kostarîkayî.
  • Kroatya Kroatya; kesekî kroatî, zimanê kroatî.
  • Kuweyt Kuweyt; kesekî kuweytî.
  • Kûba Kûba; kesekî kûbayî.

L[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

M[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Madagaskar Madagaskar; kesekî madagaskarî an malagaş.
  • Komara Makedonyayê Makedonya; kesekî makedonî, zimanê makedonî.
  • Malawî Malawî; kesekî malawiyî, zimanê chichewa.
  • Malezya Malayziya; kesekî malayzî, zimanê malayî.
  • Maldîv Maldîv; kesekî maldîvî.
  • Malî Malî; kesekî maliyî.
  • Malta Malta; kesekî maltayî, zimanê maltayî.
  • Maroko Maroko (Mexrib); kesekî marokî an mexribî.
  • Giravên Marşal Giravên Marşal; kesekî ji giravên Marşalê.
  • Maurîtius Maurîtius (Morîs); kesekî maurîtî an morîsî.
  • Macaristan Mecaristan (Hûngarya); keseki mecar an mecaristanî an jî hûngarî, zimanê mecarî an hûngarî.
  • Meksîk Meksîk; kesekî meksîkî an meksîkan.
  • Misir Misir (Egîpt); kesekî misrî an egîptî.
  • Dewletên Federal ên Mîkronezyayê Mîkronezya; kesekî mîkronezî.
  • Emirtiyên Yekbûyî yên Ereb Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî (MEY); kesekî ji Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî.
  • Moldova Moldova; kesekî moldovî an moldovayî.
  • Monako Monako; kesekî monakoyî an monêgaskî, zimanê monêgaskî.
  • Mongolya Mongolya (Mongolistan); kesekî mongol, zimanê mongolî.
  • Montenegro Montenegro; kesekî montenegroyî, zimanê serbiya montenegroyî.
  • Morîtanya Morîtanya; kesekî morîtanyayî.
  • Mozambîk Mozambîk; kesekî mozambîkî.
  • Myanmar Myanmar; kesekî myanmarî, zimanê burmayî.

N[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

O[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Oman Oman; kesekî omanî.

P[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Pakistan Pakistan; kesekî pakistanî.
  • Palau Palau; kesekî palawî.
  • Panama Panama; kesekî panamayî.
  • Papua Gîneya Nû Papua Gîneya Nû (Papua Nûgîne); kesekî ji Papua Gîneya Nû an kesekî papuanûgîneyî.
  • Paraguay Paraguay; kesekî paraguayî.
  • Peravê Diranfîl Peravê Diranfîl; kesekî ji Peravê Diranfilê an kotdiwarî.
  • Perû Perû; kesekî perûyî.
  • Polonya Polonya; kesekî polonî, polonî.
  • Portûgal Portûgal; kesekî portûgalî, zimanê portûgalî.

Q[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

R[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

S[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Saint Kitts û Nevîs Saint Kitts û Nevîs (St. Kitts û Nevis); kesekî ji Saint Kitts û Nevîsê.
  • Saint Lucia Saint Lucia (St. Lucia); kesekî saintluciayî.
  • Saint Vincent û giravên Grenadîn Vînsent û Grenadîn (Saint Vincent û Granada); kesekî ji Vînsent û Grenadînê.
  • Samoa Samoa; kesekî samoayî, zimanê samoayî.
  • San Marîno San Marîno; kesekî sanmarînoyî.
  • Sao Tome û Prînsîpe Sao Tome û Prînsîp; kesekî ji Sao Tome û Prînsîpeyê.
  • Senegal Senegal; kesekî senegalî.
  • Serbistan Serbistan; kesekî serb; zimanê serbî.
  • Seyşel Seyşel (Seychelles); kesekî seyşelî, zimanê kreoliya seyşelî.
  • Sierra Leone Sierra Leone; kesekî sierraleoneyî.
  • Singapûr Sîngapûr; kesekî sîngapûrî.
  • Slovakya Slovakya; kesekî slovak, zimanê slovakî.
  • Slovenya Slovenya; kesekî sloven, zimanê slovenî.
  • Giravên Salomon Solomon (Giravên Solomon); kesekî ji giravên Solomonê.
  • Somalya Somalya; kesekî somalî, zimanê somalî.
  • Spanya Spanya (Ketelonya, Galîsya, welatê Baskî an Baskistan, Aragon, Endulus, Estremadura); kesekî spanî an spanyol, zimanê spanî (kesekî ketelan, zimanê ketelanî; kesekî galîsyayî, zimanê galîsyayî; kesekî bask, zimanê baskî; kesekî aragonî, zimanê aragonî; kesekî endulusî; kesekî estremenyî an estremadurayî).
Katalonya Ketelonya; kesekî ketelan, zimanê ketelanî (herêma otonom a Spanyayê ye).
Welatê Baskî Welatê Baskî (Euskal Herria); kesekî bask, zimanê baskî (herêma otonom a Spanyayê ye).
  • Srî Lanka Srî Lanka; kesekî srîlankayî.
  • Sûdan Sûdan; kesekî sûdanî.
  • Sûdana Başûr Sûdana Başûr; kesekî başûr-sûdanî
  • Sûrî Sûrî; kesekî sûrî.
  • Sûrînam Sûrînam; kesekî sûrînamî.
  • Swazîlenda Swazîlenda; kesekî swazîlendî, zimanê swazî an swatî.
  • Swêd Swêd; kesekî swêdî, zimanê swêdî.
  • Swîsre Swîsre; kesekî swîsreyî.

Ş[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Şîle Şîle; kesekî şîleyî.

T[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

U[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Urdun Urdun (Erden); kesekî urdunî an erdenî.

Û[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Ûganda Ûganda; kesekî ûgandayî.
  • Ukrayna Ûkrayna; kesekî ûkraynî an ûkraynayî, zimanê ûkraynî.
  • Ûrûguay Ûrûguay; kesekî ûrûguayî.
  • Ûzbêkistan Ûzbekistan; kesekî ûzbek an ûzbekistanî, zimanê ûzbekî.

V[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

W[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Y[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Z[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Zambiya Zambiya; kesekî zambî.
  • Zîmbabwe Zîmbabwe; kesekî zîmbabweyî.

Dewlet û welatên din[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Abxazya Abxazya; kesekî abxazî, zimanê abxazî.
  • Giravên Cook Giravên Cook; keseki ji giravên Cook.
  • Dewleta Filistînê Dewleta Filistînê (Herêma Otonom ya Felestînê ?); kesekî felestî.
  • Komara Demokratîka Erebiya Sahara Komara Demokratîka Erebiya Sahara; kesekî sehrawî.
  • Komara Tirk a Bakurê Kîprosê Komara Tirk a Bakurê Kîprosê (KTK); kesekî bakur-kîprî an bakur-qibrisî.
  • Kosova Kosovo, kesekî kosovoyî an kosovî (serbixwe ye lê ne endama Neteweyên Yekbûyî ye).
  • Niûe Niue; kesekî niueyî.
  • Komara Nagorno Qerebaxê Nagorno Qerebax (Qerebaxa Jorîn); kesekî qerebaxî.
  • Osetyaya Başûr Osetyaya Başûr; kesekî başûr-osetî.
  • Somalîlenda Somalîlenda; kesekî somalîlendî.
  • Taywan Taywan; kesekî taywanî.
  • Transnîstriya Transnîstriya; kesekî transnîstriyayî.

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • André Cherpillod (1991). Dictionnaire étymologique des noms géographiques. Masson, Parîs.
  • Zana Farqînî (2000). Türkçe-Kürtçe sözlük. Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê.
  • Zana Farqînî (2004). Ferhenga kurdî-tirkî. Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê.
  • Zana Farqînî (2009). Ferhenga kurdî-tirkî-kurdî. Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê.
  • D. Îzolî (1992). Ferheng kurdî-tirkî /Türkçe-Kürtçe. Deng, Stenbol.