Gagawiz

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Gagauz hat beralîkirin)
Gagawiz
Gagauz.jpg
Herêmên ku lê şêniyên sereke ne
 Moldova126.010[1]
 Ûkrayna36.923[2]
 Tirkiye15.000[3]
Ziman
Zimanê gagawizî
Baweriya dînî
Dêra ortodoks bi pîrani[4]

Gagawiz[5], gagaûs[6][7], gagawûs[8] an jî gagavûz[9] (bi gagawizî: Gagauzlar) miletekî tirkî[10] li başûrê Moldovayê (Gagauzia, deverên Taraclia û Basarabeasca) û başûrê rojavayê Ûkraynayê (Budjak) dijîn.[11] Gagawiz mesîhiyên ortodoks bûn.[12] Têgîna "gagawiz" jî gelek caran wekî navekî kolektîv a tirkên ku li nîvgirava Balkanê dijîn û bi tirkiya gagawizî diaxivin tê bikaranîn.[13]

Cih[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Gagawiz li Moldova û Ûkraynayê dijîn. Ew li Qazaxistan, Qirgizistan, Ûzbêkistan, Bulgaristan, Yewnanistan, Romanya, Tirkmenistan, Tirkiye û hin li Rûsyayê jî hene.[14]

Ziman[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Zimanê gagawizî ji şaxê zimanên tirkiya oxizî ye ku di nav wan de azerî, tirkî û tirkmenî hene.[15]

Dîn[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Xelkê gagawiz xiristiyanên ortodoks in. Gagawiz wek xiristiyanên dînî tên naskirin.[16]

Çavkanî[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

  1. https://statistica.gov.md/public/files/publicatii_electronice/Anuar_Statistic/2017/Anuar_statistic_2017.pdf
  2. https://web.archive.org/web/20070706003257/http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/
  3. https://web.archive.org/web/20071029061551/http://enc.mail.ru/article/1900020242
  4. Lipka, Michael (22 May 2022). "The Gagauz: 'Christian Turks' between two worlds". TRT World. The Gagauz, a Turkic-Orthodox Christian people, have lived in the Balkans for hundreds of years, managing to preserve their language and culture.
  5. Farqînî, Zana (2005). Ferhenga Kurdı̂-Tirki = Kürtçe-Türkçe sözlük (Çapa 2). Stenbol: Enstı̂tuya Kurdı̂. r. 657. ISBN 975-6282-18-5. OCLC 686775080.
  6. D. Îzolî (1992). Ferheng Kurdî-Tirkî, Tirkî-Kurdî. Weşanên Deng, Amed. r. 158.
  7. D. Îzolî (2007). Ferheng Kurdî-Tirkî, Tirkî-Kurdî. Weşanên Deng, Amed. r. 224.
  8. İzoli, D. (1992). Ferheng Kurdi-Tırki Tırki-Kurdi. Weşanên Deng. r. 593.
  9. D. Îzolî (2007). Ferheng Kurdî-Tirkî, Tirkî-Kurdî. Weşanên Deng, Amed. r. 224.
  10. Menz, Astrid (2006). "The Gagauz". In Kuban, Doğan (ed.). The Turkic speaking peoples. Prestel. ISBN 978-3-7913-3515-5.
  11. "Searching for the Origin of Gagauzes: Inferences from Y-Chromosome Analysis" (PDF). Medgenetics.ru. 2009. Roja wergirtinê: 10 kanûna paşîn 2018.
  12. Lipka, Michael (22 gulan 2022). "The Gagauz: 'Christian Turks' between two worlds". TRT World. The Gagauz, a Turkic-Orthodox Christian people, have lived in the Balkans for hundreds of years, managing to preserve their language and culture.
  13. "Gagauzy". Internet Encyclopedia of Ukraine. 2014. Roja wergirtinê: 6 tebax 2020.
  14. "The Gagauz". Russia.rin.ru. Roja wergirtinê: 10 kanûna paşîn 2018.
  15. Pokrovskaya, 1964; Gordon, 2005
  16. Lipka, Michael (22 gulan 2022). "The Gagauz: 'Christian Turks' between two worlds". TRT World. The Gagauz, a Turkic-Orthodox Christian people, have lived in the Balkans for hundreds of years, managing to preserve their language and culture.