Kartol

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Kartol, patat
Aardappelknollen Fresco (Solanum tuberosum 'Fresco').jpg
Dabeşandina zanistî
Cîhan: Plantae
Beş: Magnoliophyta
Çîn: Magnoliopsida
Bineçîn: Asteridae
Kom: Solanales
Famîle: Solanaceae
Cins: Solanum
Cure: S. tuberosum
Navê zanistî yê latînî
Solanum tuberosum
L.

Kartol, ji vê zebzeya ku di binê axê de çêdibe re çend navên cuda hene, wek Kartol, qompîr, kepole, pulge, petetêz/petetîz û petete/petat. Bi latînî jê re Solanum tuberosum tê gotin. Çend texlîtên kartolê hene wek zer, sipî û sor.

Kartol li hin herêmên Kurdistanê pir û bi hêsanî çêdibe. Çandina kartolê weha ye: Kartola sax li gor çaviyên ku tê de hene, bi kêrê qet dikin. Divê di her qetekê de, çaviyek hebe da tê re zîl bide û hêşîn bibe. Di zeviyê de kortik vedidin û her kortikekê du-sê pariyên ku çavî di wan de heye dixinê û ax pê dadikin. Yan jî dema bi gîsn û halet cot dikin, yek li pişt yê ku cot dike, ew perçeyên kartola qetkitî dixe nava xeta cot. Bi xeta cot a duyem re, ax dikeve serê. Lê li hin deveran bi trektorê cot dikin, li ser kotanê (gîsn) wê, sindoqa tije kartol heye û libo libo bera nêv axê dide.

Kartol avî çêdibe. Dema ku hêşîn bû, dora kemê bi tevrik dikolin û axa sist li dorê didin hevûdu, heta ku kem bibin kewik. Piştre av bera ser didin û li gir germiya kêm û zêde, di heftiyê de du-sê caran avdanî dikin. Piştî ku kema kartolê kulîlk da, hin bi hin avdaniyê kêm dikin. Di dawiya meha heşt û serê meha nehan de, kalrtolên ku di binê avê de gihane, derdixin derva. Derxistina kartolan ji binê axê, bi gelek hawayên cuda çêdibe.

Texîtek kartol heye ku çêja wê şêrîn e. Lê li Kurdistanê bi piranî kartolên ku ne şêrîn têne çandin, ji bo kelandin û qelandinê têne bikaranîn. Gelek cureyên xwarinê ji kartolan çêdibe.

Li herêmên pir sar, Kurdên li gundan bi çewalan kartol di hundirê mala xwe de dixin nava axê û ji bo xwarina xwe diparêzin.

Galerî[biguherîne]

Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawan?)