Komên etnîkî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Komên etnîk di nexşeya Kafkasyayê

Etnîsîte an jî etnîkî, komên civakên mirovan ku hev û din piştguhkirin û li ser bingeha a rast an ferezî endamên berê yên di raya giştî de. Komên etnîk de komên civakî ji yên din jî bi her cûre û cudahiyên çandî yên ji hev cuda ne. Li hin welatan de, bi dehan, bi sedan komên etnîkî dikarin di yên din jî hate dîtin.

Etnîsîte[biguherîne]

Pênase ji komên etnîk li ser John Milton Ying ve sê naverok tespît kirin.

  1. Di koma ku ji yên din jî di nava civakê de bi ziman, ol, bapîran, û li gor cudahiyên li ser bingeha yek ji taybetiyên hinek, wek li herêma wan di dema borî de bijîn emekdar.
  2. Endamên koma ku ew wek bi wezêfeya xwe ji meylan cuda mijarê.
  3. Koka rast an ji qehremanê mîtolojîkê xwe yên ku di çanda hevpar tevîhev û çalakiyên hevbeş li dora avakirin.

Ev her sê krîter dê di navbera kesan û komên cuda be û ku gor pîvanên bi rêjeya ji netewê, tê pîvandin. Kombînasyona jî ji aliyê sê pîvanên hanê bi çavekî cuda ji kesekî rates kesê nirxandin bi objektifbûn subjektîf e.

Têgeha etnîkî an jî komeke etnîk konsepta virt di sosyolojîyê de ye. Ev ji aliyê Nathan Glazer û Daniel Moynihan nasandin bû. Etnîsîte dijî warê nijadî konsepteke berfirehtir e. Sîmayek e ji tevna civakî, endamên komeke taybet ji bo nasnameya wan neyê, koma ji bo siyasetê, ji bo îfade hîsên xwe yên aîdbûnê Etnîsîte di koma ku ji kesên wisa kevn bû, di heman demê de jî hatiye dîtin yên ku di warê husn nijadî kirin tawanbarkirin.

Bi giştî, etnîkî, e ku self-hişê, di heman demê de weke yekîtiya siyasî serdest di asta navnetewî de weke kolektîf naskirin dîrokî Etnîsîte danasîn. Ji bo nimûne, nêzî sed kes li Îranê, bi sedan kes li Hindistan, Fransa û mînakên hevokan ên komên etnîk yên li Tirkiyeyê ji bo li dora 30 mimkun count. Komên etnîk de bi avahiya wek nasnameya dîrokî û çandî de xwe polîtîze. Hemwelatî, cudakarî, nîjadperestî, cihêxwazî, wekhevî, qirkirina, kollektivist, têgehên pirçandî, çoktürcülük, çandên din, milet, netewe, ziman, nijad, xizmatî, ol, kolonyalîzmê, koledarîyê, ji nêz ve pêwendîdar, wekî kêmanîyên. Civaknasên carna di navbera Etnîsîte diçe şûna wan digire yên asîmîlasyonê, pirrengî, serhildana sîyasî li hemberî asîmîlasyon, piştgiriya li dijî cudagerî û newekheviyê re bêje, hatiye dîtin.