Bern

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Bern
Berne (frensî), Berna (îtalî), Berna (retoromanî), Bärn (almaniya swîsreyî)
Bern luftaufnahme.png
Wêneyekî Bernê ji hewayê
Mertala Bern(y)ê
(Mertal)
Bern (Swîsre)
Bern
Nexşeya cihan Swîsre
Kargêrî
Welat  Swîsre
Canton Berne
Navçe Bern
Şaredar Alexander Tschäppät (ji partiya SP)
Demografî
Gelhe 124.381 (2010)
Erdnîgarî
Rûerd 51,60 km²
Bilindayî 542 m
Koordînat 46° 56′ 57″ Bakur
      
7° 26′ 50″ Rojhilat
 / 46.94917°Bk 7.44722°Rh / 46.94917; 7.44722
Agahiyên din
Koda postayê 3000 - 3030
Malper www.bern.ch

Bern (bi fransî Berne; îtalî Berna; retoromanî Berna; almaniya swîsreyî ya Bernê Bärn) paytexta Swîsreyê û serbajarê herêma Bernê ye. Bi 128.000 niştecihan Bern li pişt bajarên Zürich, Genf û Basel çaremîn bajarê Swîsre yê mezin e.

Bajar di sala 1191ê de ji aliyê Zähringeran ve hat damezirandin û digel ziqaqên xwe yên girtî (wek korîdoran) rewşa xwe ya dîrokî parastiye. Bern di sala 1218an dê bajardewleteke serbixwe bû, di sala 1353an de tevlî komara Swîsreyê bû û heta sedsala 16an ewqas pêşket ku wergeriya meztirîn bajarê li bakurê çiyayên Alp. Di sala 1983an de bajarê kevin ya Bernê derbasî lîsteya mîrasên cîhanî ya UNESCOyê.

Bajarê Bernê navenda aborî ya herêma Bern-Mittelland e: Jimara rûniştvanên wê nêzî 350.000an û 240.000 kes tê de dixebitin.

Erdnigarî[biguherîne]

Bajarê Bernê li ser bilindahiya 542 m jorî behrê hatiye avakirin û ji aliyê erdnigariyê ve dikeve nava erda navîn a Swîsreyê (ew beşa mezin a duz a Swîsreyê). Bajar xwe li her aliyê çemê Aare dirêj kiriye û di nava qotên Gurten (li başur) û Bantiger (li rojhilat) disekine. Çemê Aare li dora bajarê kevn ê Bernê bi şekla girêkeka ber bi rojhilatê viz dibe. Lewra çem li kenarên bajarê kevin ji bajêr 30 m heta 50 m jêrtir e.

Pêşangeh[biguherîne]