Birca Babîlê

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Li gorî Athanasius Kircher' Birca Babîlê

Birca Babîlê, vegotina pirtûka destpêkirinê ye ku di beşa 11:1-9 de efsaneya bingehîn e ku tê wateyê ku rave bike ka çima gelên cîhanê bi zimanên cûda diaxivin.[1][2]

Li gorî çîrokê, nijadek mirovî ya yekbûyî di nifşên piştî Tofana Mezin (Tofana Nûh) de, bi yek zimanî diaxivin û ber bi rojhilatê ve koçê welatê Şînarê dibin. Li wir ew li hev dikin ku bajarek û bircek têra xwe bigihînin bihuştê ava bikin. Xwedê, li bajar û birca wan dinêre, axaftina wan tevlihev dike ku êdî nikaribin hev fêm bikin û wan li dinyayê belav dike.

Hinek lêkolînerên nûjen Birca Babilê bi avahiyên naskirî ve girêdidin, nemaze avahiya Etemenanki, zigguratek ku jibo xwedawenda Mezopotamyayê ya Marduk re li Babîlê hatiye avakirin.

Vegotina pirtûka destpêkirinê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

1 Tevahiya mirovahiyê xwedî zimanekî hevpar û peyveke hevpar bû. 2 Dema mirov ber bi rojhilatê ve çûn, li Şinarê deştek dîtin û li wir bi cih bûn. 3 Paşê ji hev re gotin: «Werin, em kerpîçan çêkin û wan baş bipêjin». 4 Wî demê wan got: «Werin, em ji xwe re bajarek û bircek ku serê wê li ezmanan e ava bikin, ku em nav û dengan xwe ji xwe re bikin.

5 Lê Xwedê hat xwarê, ku bajar û birca ku gel dest pê kiribû bibîne. 6 Û Xwedê got, "Eger wek yek gelê ku hemûyan bi zimanê hevpar parve bikin, wan dest bi vê yekê kiribe, wê demê tiştek ku ew plan dikin ku bikin dê ji wan wêdetir nebe. 7 Werin em herin jêr zimanê wan tevlihev bikin ku ew ji zimanê hev fem nekin.”

8 Ji ber vê yekê Xwedê wan ji wir li seranserê dinyayê belav kirin û wan dev ji avakirina bajêr berda. 9 Ji ber vê yekê navê wê danîbûn Babîl – ji ber ku li wir Xwedê zimanê hemû mirovan tevlihev kir û ji wir wan li ser rûyê dinyayê belav kir.

– Pirtûka Despêkirinê 11:1–9[3]

Etîmolojî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Gotina "Birca Babîlê" di încîlê de derbas nabe; ew her gav "bajar û birca" e (אֶת-הָעִיר וְאֶת-הַמִּגְדָּל‎) an tenê "bajar" (הָעִיר‎). Berhevoka orîjînal a navê Babil (navê îbranî ya Babîlê) ne diyar e. Lêbelê ew form û şirove bi xwe niha bi gelemperî tê fikirîn ku encama etîmolojiya gelêrî ya Akadî ye ku li ser formek berê ya navî hatiye bikaranîn ku wateya wê nenas e û dibe ku bi peyv koka xwe ne-semîtî ye.[4] Li gorî Încîlê, navê bajêr ji lêkera îbranî בָּלַ֥ל (bālal), ku tê wateya tevlihevkirin an tevlihevbûnê, navê "Babel" wergirtiye.[5]

Avakirina Bircê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Baxçeyên Daleqandî yên Babîlê (wêneya sedsala 19an), di paşerojê de Birca Babîlê nîşan dide.

Hinek zanyar delîlên hundurîn û derveyî bikar tînin ku 3500-3000 B.Z. wekî rêzek ji bo dîroka bircê, li ser bingeha pênc hûrguliyên ku di vegotinê de hene pêşkêş bikin:“Yekem, bûyer li Şinarê, bi taybetî li Babîlê qewimî (ayetên 2.9). Duyem, bûyer bi avakirina bajarekî bi bircê ve girêdayî bû (ayetên 4.5). Sêyem, birca ji kerpîçên pijyayî hatiye çêkirin (Benda 3). Çarem, hawana ku hatiye bikaranîn asfalt bû (ayet 3). Pêncem, birca bi îhtimaleke mezin zîgurat bû."

Çarçoveya dîrokî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Genesis (pirtûka destpêkirine) wekî ku bi efsaneya dîrokî dest pê dike û bi dîroka efsaneyî diqede tê binavkirin. Lê dîsa jî, çîroka Babîlê dikare di çarçoveya wê de were şîrove kirin. Destpêkirin 10:10 dibêje ku Babîl (LXX: Βαβυλών) beşek ji padîşahiya Nemrûd bû.[6] Destpêkirin 11:9 guhertoya navê îbranî, Babîl, bi lêkera balal ve girêdide, ku bi îbranî de tê wateya tevlihevkirinê.[7] Nivîskarê Romayên cihû yê sedsala yekem Flavius ​​Josephus bi heman rengî diyar kir ku nav ji peyva îbranî Babel (בבל) hatiye wergirtin, ku tê wateya "tevlihevî".

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  1. Metzger, Bruce Manning; Coogan, Michael David (2004). The Oxford Guide to People & Places of the Bible (in îngilîzî). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-517610-0.
  2. Berlin, Adele; Brettler, Marc Zvi; Fishbane, Michael A.; Jewish Publication Society (2004). The Jewish study Bible : Jewish Publication Society Tanakh translation. Internet Archive. Oxford ; New York : Oxford University Press. ISBN 978-0-19-529754-6.
  3. "Genesis 11". netbible.org (in îngilîzî). Retrieved 2022-04-06.
  4. Day, John (2014-04-24). From Creation to Babel: Studies in Genesis 1-11 (in îngilîzî). Bloomsbury Publishing. ISBN 978-0-567-37030-3.
  5. Mckenzie, John L. (1995). The Dictionary Of The Bible (in îngilîzî). Simon and Schuster. ISBN 978-0-684-81913-6.
  6. "BABEL, TOWER OF - JewishEncyclopedia.com". www.jewishencyclopedia.com. Retrieved 2022-04-06.
  7. "Genesis 11 / Hebrew - English Bible / Mechon-Mamre". mechon-mamre.org. Retrieved 2022-04-06.

Girêdanên derve[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]