Lêkerên farisî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search

Lêkerên farisî ev lêker in ku di zimanê farisî yê nûjen de tên bikaranîn.

Di wêjeya farisî de nêzîkî du hezar lêker tên bikaranîn li gr pirtûka Mehmûd Beşîr Huseyîn. Gelek ji lêkerên farisî di pirtûka Mehmûd Beşîr Huseyîn ya bi navê فهرست فعل‌های پارسی (Fihrist-e fe'elha-ye parsî) berhev kiriye[1]. Doktor Mehmûd Melayerî[çavkanî pêwîst e] derbarê lêkerên zanistî yên di zimanê farisî de yek meqale jî nivîsî ye. Doktor Mehmûd Hafizyan[çavkanî pêwîst e] jî nêzîkî pênsed û heştê û şeş lêkerên giştî tên bikaranîn di zimanê farisî de vekoliye, kontrol kiriye[çavkanî pêwîst e].

Sîstematîka lêkeran di zimanê farisî de[biguherîne]

Paşbendik û metodên lêkersaziyê di zimanê farisî de ev in:

  • lêkerên ku bi pêvekirina ایدن (îden) ê reh çêdibe: پریدن (perîden), دویدن (devîden)...
  • lêkerên ku bi pêvekirina آدن(aden)ê reh çêdibe:افتادن (oftaden), ایستادن (îstaden), فرستادن (fersetaden), نهادن (nehaden)...
  • lêkerên ku bi pêvekirina دن(den)ê reh çêdibe: کندن(kenden), آکندن (akneden), افکندن (ofkenden), پراکندن (perakenden), ستاندن (setanden),

سپاردن (separden)...

  • lêkerên ku bi bêjandina ن(n) ji reha lêker û bi pêvekirina دن(den)ê reh çêdibe:گزیدن-gozîden(گزین-gozîn),زدن-zeden(زن-zen),چیدن-çîden(چین-çîn),آفریدن-aferîden(آفرین-aferîn)...
  • lêkerên ku bi guherîna dengê dawî yê rehê(آی-ay) bi dengê و-u û bi pêvekirina دن(den) reh çêdibe:ساییدن-sayîden(سودن-suden),فرمودن(fermûden),گشودن(goşûden),ستودن(setuden),سرودن(seruden),فرسودن(fersuden),افزودن(efzûden),نمودن(nemûden),آزمودن(azmûden),آسودن(asûden)...
  • lêkerên ku bi pêvekirina تن(ten)ê reh çêdibe:کشتن(koşten),بافتن(baften),شکافتن(şekaften),سریشتن(serîşten)...
  • lêkerên ku bi pêvekirina استن(esten)ê reh çêdibe:دانستن(danesten),خواهستن(xwahesten),بایستن(bayesten),شایستن(şayesten),

پایستن(payesten), آراستن(arasten),پیراستن(pîrasten),ویراستن(veyresten),زیستن(zeyesten)...

Fêhrista hindek lêkerên farisî[biguherîne]

Di vê naverokê de lêkerên berbelavî tên bikaranîn hene:

Farisî Reha dema fireh Kurdî
آجیدن (acîden) çikilandin
آختن (axten) آز kêşandin
آراستن (arasten آرای xemilandin
آرامیدن (aramîden آرام aram bûn
آشامیدن (aşamîden) آشام vexwarin
آزردن (azorden) آزار acizandin
آغازیدن (axazîden) آغاز estpêkirin
آزمودن (azmuden) آزمای ceribandin,azmûnandin
آسودن (asuden) آسای bêhnvedan
آشفتن (aşoften) آشوب nerehet bûn, aciz bûn, kerb vebûn
آفریدن (aferîden) آفرین afirandin
آکندن (akenden) آکن dagirîn, tijî kirin
آگندن (agenden) آگن dagirîn, tijî kirin
آلودن (aluden) آلای têbûn
آمادن (amaden) آی hatin
آمرزیدن (amorzîden) آمرز efû kirin
آموختن (amuxten) آموز fêrbûn,fêrkirin
آمیختن (amîxten) آمیز têkelbûn,têkelkirin
آوردن (averden) آور anîn,înan
آویختن (avîxten) آویز hilawîstin
آرَستن (azesten) DAWÎΠ!!!!
آرَستن (azesten) Mînak
آرِستن (aresten) Mînak
آردن (arden) Mînak
آوژنیدن (avejnîden) Mînak
اشاندن (eşaneden) Mînak
آغالیدن (axalîden) Mînak
آغشتن (axeşten) Mînak
آگاهاندن (agamaneden) Mînak
آگاهانیدن (agamanîden) Mînak
آماسیدن (amasiden) Mînak
آماهیدن (amahîden) Mînak
آهیختن (ahîxten) Mînak
ارزیدن(erzîden) Mînak
افتادن(oftaden) ketin
افتن(eften) Mînak
افراختن(efraxten) hildan,rakirin,bilind kirin
افراشتن(efraşeten) hildan,rakirin,bilind kirin
افروختن(efroxten) Mînak
افزودن(efzoden) Mînak
افسردن(efsorden) Mînak
افشاندن(efşanden) Mînak
افشردن(efşorden) Mînak
افکندن(efkeneden) Mînak
الفنجیدن(enqencîden) Mînak
انباشتن(enbaşeten) Mînak
انجامیدن(encamîden) Mînak
انداختن(endaxten) Mînak
اندوختن(endoxten) Mînak
اندودن(etedoden) Mînak
اندیشیدن(endîşîden) Mînak
انگاشتن(engaşten) Mînak
انگیختن(engîxten) Mînak
اوباشتن(obaşeten) Mînak
ایستادن(ostaden) Mînak
ایستاندن(îştanden) Mînak
()

Çavkanî[biguherîne]

Ev gotar ji agahiyên naveroka gotara wekhev a li ser Wîkîpediyaya farisî pêk tê.

Girêdanên derve[biguherîne]