Nukleotîd

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Pêkhateya nukleotîdê

Nukleotîd yekeya asidên nukleyî (ADN û ARN) û adenozîna trîfosfatê (ATP) ne. Di nav xaneyên zîndeweran de heşt cureyên nukleotîdan hene. Ji vana çar cure di çêkirina ADNyê de, çar cure jî di çêbûna ARNyê de cih digirin. Di pêkhateya ATPyê de tenê yek cure nukleotîd heye.

Beşên nûkleotîdê[biguherîne]

Pêkhatina nukleotîdan

Nukleotîdek ji sê bêşan pêk tê.

Komeleya fosfatî[biguherîne]

ADN (asîda deoksîrîbonukleyî) ji nukleotîdan pêk tê

Ji bo hemû cureyên nukleotîdan, tenê yek cureyek komeleya fosfatî heye. Komeleya fosfatî ji asîda fosforî (H3PO4) pêk te, dema bi şekira pentoz ve tê girêdanê, hîdrojen jê diqete û dibe PO4 -2. Tu bandora komeleya fosfatî li ser cure bûyîna nukleotîdan tune ye.

Şekira pênckarbonî (pentoz)[biguherîne]

Du cureyên şekira pênckarbonî heye. Di nukleotîden ADNyê de navê şekira pênckarbonî (pentoz) deoksîrîboz e. Di nukleotîdên ARNyê de navê pentozê rîboz e. Di Şekira ADNyê de oksîjenek kêm e. Loma ev pentoz, wekî rîboza kêmoksîjênî (deoksîrîboz) tê bi nav kirin. Formula kîmyayî ya şekira rîbozê C5H10O5 e. Formula kîmyayî ya şekira deoksîrîbozê C5H10O4 e. Loma ev şekir kêmoksîjenî ye.

Baza nîtrocenî[biguherîne]

Bazên nîtrocenî yên nukleotîdan penc cure ne. Adenîn, tîmîn, guanîn, sîtozîn, urasîl

Purîn[biguherîne]

Adenîn û guanîn cot xelekî ne, van her du bazên nîtrocenî wekî purîn tên binavkirin. Ev her du bazan hem di pêkhateya ADN hem ji ya ARNyê de cih digirin. ATP baza adenînê li xwe digire.

Pîrîmîdîn[biguherîne]

Sîtozîn, urasîl û tîmîn yek xelekî ne, van hersê bazên nîtrocenî wekî pîrîmîdîn tên bi navkirin. Sîtozîn hem di pêkhateya ADN hem ji ya ARNyê de cih digire.

Adenîn di pêkhateya ADNyê û ATPyê de, urasîl jî tenê di pêkhateya ARNyê de cih digire.

Girêdanên derve[biguherîne]

Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawa?)